Việc cúng chúng sinh, hay còn gọi là cúng cô hồn, là một truyền thống văn hóa tâm linh lâu đời của người Việt. Đây là nghi lễ thể hiện lòng từ bi, sự thương xót đối với những linh hồn lang thang, không nơi nương tựa. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn băn khoăn về thời gian cúng chúng sinh vào ngày nào cho đúng, cũng như ý nghĩa sâu xa của nghi lễ này. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về tục lệ này, từ ý nghĩa tâm linh đến hướng dẫn chi tiết về cách chuẩn bị và thời gian cúng phù hợp.
Có thể bạn quan tâm: Cách Khấn Vái Cúng Giao Thừa Chuẩn Nhất Cho Mọi Gia Đình
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết Về Nghi Lễ Cúng Sao Kế Đô Và Cách Xếp Đèn Chuẩn Phong Thủy
Những điểm chính cần nắm rõ về lễ cúng chúng sinh
Nghi lễ cúng chúng sinh không chỉ đơn thuần là một phong tục mà còn mang nặng giá trị nhân văn. Dưới đây là tóm tắt những thông tin quan trọng nhất mà bạn cần biết trước khi đi vào chi tiết:
- Thời gian cúng: Có thể cúng vào bất kỳ ngày nào trong tháng 7 âm lịch, nhưng nên tránh ngày mùng 1 và ngày rằm (vì đây là ngày cúng Phật, thần linh và tổ tiên). Buổi tối là thời gian lý tưởng nhất.
- Địa điểm cúng: Bắt buộc phải cúng ở ngoài trời (sân, đường, ngã ba…) hoặc những nơi thông thoáng, tuyệt đối không cúng trong nhà.
- Lễ vật cơ bản: Gồm muối, gạo, cháo trắng loãng, đường thẻ, tiền vàng mã, trái cây, hoa tươi và các đồ ăn vặt cho vong nhi.
- Ý nghĩa chính: Cúng để bố thí, an ủi vong hồn lang thang, cầu mong bình an cho gia đình và xua đuổi vận xui.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Viết Sớ Trạng Mã Cúng Tổ Tiên Chuẩn Văn Hóa Tâm Linh Việt
Ý nghĩa sâu sắc của lễ cúng chúng sinh
Tục lệ cúng cô hồn, cúng chúng sinh là tục lệ lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ sau. Ở những vùng quê có lẽ mọi người hầu như đã quá quen thuộc vào lễ cúng cô hồn. Cúng cô hồn chúng sinh là nghi lễ cúng cho vong hồn sống lang thang. Theo tín ngưỡng của người Việt, con người có hai phần là phần hồn và thân xác. Khi sống hai phần hồn và xác hòa làm một. Khi chết đi, hồn sẽ rời khỏi xác. Theo thời gian, xác sẽ phân hủy, nhưng hồn sẽ luôn tồn tại. Có người may mắn được đầu thai sang kiếp mới, có linh hồn bị đày đọa, đày xuống địa ngục chịu cảnh muôn trùng gian khổ. Lại có linh hồn hóa làm quỷ đói, quấy nhiễu dương thế.
Lễ cúng chúng sinh mang ý nghĩa thương cảm, an ủi với những linh hồn khốn khổ. Mỗi năm chỉ có một cơ hội này để họ thụ hưởng đồ thờ cúng, hương hoa ở trần gian. Bên cạnh đó, các gia đình cũng mong muốn xua đi vận hạn, xui xẻo, cầu mong bình an đến với mọi người. Nguồn gốc của lễ cúng này bắt nguồn từ đất nước Trung Quốc, người xưa truyền tai nhau rằng, Diêm vương ra lệnh mở Quỷ Môn Quan vào tháng 7 âm lịch hằng năm để ma quỷ đói quay trở lại trần gian. Cho tới ngày rằm tháng bảy sẽ đóng cửa, vong hồn phải quay về địa ngục.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Nấu Xôi Chè Cúng Rằm Tháng 7 Chuẩn Vị, Dẻo Thơm Từ Chuyên Gia
Mâm lễ cúng chúng sinh cơ bản cần những gì?
Tùy theo phong tục của từng địa phương sẽ yêu cầu mâm cúng cô hồn có sự khác nhau. Về cơ bản thường gồm những vật phẩm sau:
- Thực phẩm thiết yếu: 1 đĩa muối hạt và 1 đĩa gạo. Đây là象征 (tượng trưng) cho sự tinh khiết và no đủ.
- Cháo trắng: Nấu nồi cháo trắng loãng, chia thành 12 chén nhỏ. Đây là lễ vật mà các cô hồn rất thích. Vì cổ họng bé, chỉ ăn được món cháo loãng và nước.
- Đồ ngọt: 12 cục đường thẻ nhỏ, bánh, kẹo, bỏng ngô, bim bim là những thức cúng dành cho vong hồn cô nhi, em bé. Còn khoai, sắn luộc chín có thể giúp vong hồn no lâu.
- Vàng mã: Giấy áo, tiền vàng. Tiền vàng cúng cho cô hồn chúng sinh để họ tiêu, làm lộ phí đi đường.
- Trái cây và Hoa: Trái cây ngũ sắc tươi mọng, không thối nát. Hoa tươi là thành phần không thể thiếu, hầu hết mâm cúng cô hồn sử dụng hoa cúc vàng.
- Nước và Rượu: 3 ly rượu, 3 ly nước.
- Đèn nến: 3 cây nhang, 2 ngọn nến. Đèn nến được xem là yếu tố hỏa giúp kết nối con người với thế giới tâm linh.
Bên cạnh đó, một số gia đình còn chuẩn bị 1 con gà luộc và mía cắt khúc dài 15cm, để nguyên vỏ. Tùy thuộc vào từng hoàn cảnh của gia chủ có thể chuẩn bị lễ vật cúng đa dạng. Trong buổi lễ, gia chủ sẽ rắc muối, gạo, vẩy cháo trắng khắp 4 phương tám hướng để phân bán tới các cô hồn. Không nên sắp sửa lễ vật mặn là gà, thịt, sẽ làm dấy lên lòng tham, sân, si của vong hồn, khiến họ không chịu siêu thoát khỏi cửa ải trần gian.
Cúng chúng sinh trong nhà hay ngoài sân ở đâu hợp lý?
Đây là một câu hỏi quan trọng mà nhiều người thắc mắc. Khi cúng chúng sinh gia chủ phải đặt mâm cúng ra sân, mà không phải để trong nhà. Nhiều nơi còn có phong tục giật đồ. Tức là khi cúng xong, chủ nhà sẽ rải lễ vật cho mọi người đến giành giật. Càng nhiều người tới càng tốt. Coi như là lộc đã được cô hồn ăn hết và chủ nhà đã mua chuộc được họ, tránh bị quấy phá.
Vị trí đặt mâm cúng chúng sinh có gia đình đặt trên bàn, có nhà lại đặt sát mặt đất. Đồ cúng phải phơi bày ra ngoài, không bọc kín. Thời gian cúng tương đối lâu, thông thường sẽ phải đợi tàn hết nhang mới xong.
Địa điểm cúng cô hồn chúng sinh được tổ chức ngoài trời, như ở ngoài sân, ngoài đường. Tuyệt đối bạn không nên bày biện cúng trong nhà. Thứ nhất, điều này sẽ tạo điều kiện cho vong hồn vất vưởng xâm nhập vào trong nhà, mang lại điềm xui cho gia đình sinh sống. Mặt khác, vong hồn cũng khó có thể vào nhận lễ vật. Đây cũng là hành vi thể hiện sự bất kính với gia tiên, thần linh.
Cúng chúng sinh vào ngày nào, giờ nào là chuẩn nhất?
Thời gian thực hiện nghi lễ cúng cô hồn, cúng chúng sinh luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Cúng cô hồn chúng sinh là nghi lễ truyền thống được gìn giữ từ bao đời nay. Thậm chí, tháng bảy âm lịch còn được dân gian gọi là tháng cô hồn, hay tháng của người âm. Thời kỳ cửa ngục mở cửa để các oan hồn có thể trở về trần gian.
Về ngày cúng:
Lễ cúng chúng sinh sẽ thực hiện trong tháng 7 âm lịch. Khác với lễ cúng thôi nôi, cúng đầy tháng, không có thời gian quy định cụ thể phải cúng vào ngày nào. Cụ thể sẽ do chủ nhà tự sắp xếp, miễn là trong tháng 7 âm. Nếu muốn, bạn có thể lựa chọn ngày tốt để cúng, nhưng điều này không bắt buộc. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm dân gian, người ta thường tránh cúng vào ngày mùng 1 và ngày Rằm tháng 7 vì đây là ngày cúng lớn, dành cho Phật, thần linh và tổ tiên. Các ngày khác trong tháng là phù hợp.
Về giờ cúng:
Theo các chuyên gia về lĩnh vực tâm linh, phong thủy cho rằng nên cúng chúng sinh vào buổi tối. Sở dĩ như vậy vì, vào ban ngày có mặt trời chiếu sáng mạnh. Trong khi cô hồn chúng sinh vô cùng sợ ánh sáng sẽ bị hồn siêu phách tán, nên không dám lên đón nhận vật. Còn xét theo thuyết ngũ hành có câu âm thịnh dương suy. Bóng tối là lúc vong hồn hoạt động mạnh, khung giờ lý tưởng từ 17h đến 19h (tức 5 giờ chiều đến 7 giờ tối).
Đối với những gia đình cúng chúng sinh vào đúng ngày 15 là lễ vu lan. Với ý nghĩa là cầu siêu, báo hiếu ông bà tổ tiên, nên cần cúng Phật, cúng thần linh, tổ tiên trước, rồi mới tới lễ cúng cô hồn vào trước 12 giờ trưa.
Những lưu ý quan trọng khi cúng chúng sinh
Sau khi thực hiện xong xuôi nghi lễ cúng cô hồn, gia chủ đốt vàng mã tại chỗ để cô hồn nhận và đi ngay. Tránh bị chúng ở lại, lẩn quẩn quấy quả. Tiền vàng cúng cho cô hồn chúng sinh để họ tiêu, làm lộ phí đi đường.
Một điều kiêng kỵ khác là sau khi cúng xong, không nên bước qua mâm cúng mà nên bước sang một bên. Gia chủ cũng không nên nhìn thẳng vào mâm cúng khi vừa đốt xong vàng mã. Những hành động này thể hiện sự tôn trọng và tránh những điều không hay.
Việc cúng chúng sinh không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là cách để chúng ta thể hiện lòng biết ơn và sự chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh. Hy vọng những thông tin trên đã giải đáp được thắc mắc “cúng chúng sinh vào ngày nào” và giúp bạn chuẩn bị một lễ cúng trọn vẹn, đúng đạo lý. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các nghi lễ truyền thống hoặc phong tục tập quán Việt Nam, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật những kiến thức bổ ích nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
