Rằm tháng 7 (lễ Vu Lan) là một trong những ngày lễ tâm linh trọng đại nhất trong năm của người Việt. Đây không chỉ là dịp để con cháu thể hiện lòng hiếu kính với ông bà tổ tiên mà còn là thời điểm để cầu mong bình an cho gia đình. Trong không khí trang nghiêm ấy, mâm cơm cúng dâng lên bàn thờ luôn được chuẩn bị tỉ mỉ. Trong đó, xôi chè là món ăn không thể thiếu, đặc biệt là xôi chè đậu xanh. Món ăn này không chỉ ngon mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự tròn trịa, sum vầy.
Việc nấu một nồi xôi chè đậu xanh ngon, chuẩn vị cho mâm cúng Rằm không phải là điều quá khó nếu bạn nắm vững bí quyết. Tuy nhiên, để hạt xôi dẻo thơm, chè đậu bùi bùi và nước chè trong veo, ngọt thanh thì cần tuân thủ một quy trình kỹ lưỡng. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách nấu xôi chè đậu xanh cúng Phật, cúng gia tiên thơm ngon, chuẩn bị cho một mùa Vu Lan trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Cách Khấn Vái Cúng Giao Thừa Chuẩn Nhất Cho Mọi Gia Đình
Những lợi ích cốt lõi của xôi chè đậu xanh trong mâm cúng
Xôi chè đậu xanh từ lâu đã trở thành biểu tượng ẩm thực trong văn hóa tâm linh người Việt, đặc biệt vào ngày Rằm tháng 7. Món ăn này không chỉ đơn thuần là vật phẩm dâng cúng mà còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa và dinh dưỡng.
Đầu tiên, về mặt tâm linh, màu vàng của đậu xanh và màu trắng của nếp tượng trưng cho sự tinh khiết và sung túc. Đậu xanh là loại ngũ cốc lành tính, có tác dụng giải nhiệt, rất phù hợp để cúng chay. Việc chuẩn bị một mâm xôi chè tươm tất thể hiện sự thành kính của con cháu đối với bậc tiền nhân.
Về mặt dinh dưỡng, đậu xanh là nguồn cung cấp protein thực vật dồi dào, giàu chất xơ, vitamin E, B1 và khoáng chất như kali, magie. Gạo nếp cung cấp năng lượng cao, giúp cơ thể ấm bụng. Món xôi chè đậu xanh sau khi cúng xong, gia đình có thể cùng nhau thưởng thức, tạo nên không khí sum vầy ấm cúng.
Có thể bạn quan tâm: Mâm Cúng Vía Thần Tài 2026: Chi Tiết Lễ Vật Chuẩn Và Giải Đáp Thuế Gtgt
Nguyên liệu nấu xôi chè đậu xanh cúng Rằm
Để nấu một mâm xôi chè đủ cho 4-6 người ăn, bạn cần chuẩn bị các nguyên liệu sau đây. Việc chọn nguyên liệu tươi ngon là bước quyết định 50% thành công của món ăn.
- Gạo nếp: 300g (Nên chọn nếp cái hoa vàng để hạt xôi dẻo, thơm và có màu vàng óng đẹp mắt).
- Đậu xanh: 200g (Nên chọn đậu xanh đã cà vỏ, loại hạt tròn, vàng đều).
- Bột năng (hoặc bột sắn): 150g (Dùng để tạo độ sánh cho nước chè).
- Dầu ăn: 2 thìa cà phê (Dầu ăn giúp hạt xôi bóng đẹp, không bị khô).
- Gia vị: Đường kính trắng (khoảng 100g – 150g tùy khẩu vị), muối trắng.
- Dụng cụ: Nồi hấp, xửng hấp, rây lọc, cối giã (hoặc máy xay).
Mẹo chọn nguyên liệu:
- Gạo nếp: Chọn hạt căng tròn, đều hạt, có màu trắng đục tự nhiên, mùi thơm nhẹ. Tránh chọn gạo đã để lâu năm vì xôi sẽ không còn dẻo.
- Đậu xanh: Chọn loại đậu còn nguyên hạt, màu vàng tươi, không bị sâu mọt hoặc đen hạt.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết Về Bài Vị Cúng Sao Thái Âm Và Nghi Thức Giải Hạn Năm 2025
Quy trình thực hiện chi tiết
Cách nấu xôi chè đậu xanh cúng Phật không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ ở từng bước. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết từ khâu sơ chế đến hoàn thiện.
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu
Đây là bước quan trọng giúp gạo nếp và đậu xanh nở đều, sạch sẽ.
- Vo gạo: Gạo nếp vo thật sạch với nước nhiều lần để loại bỏ bụi bẩn và lớp cám bên ngoài. Sau đó, vớt ra để ráo nước.
- Ngâm gạo: Cho gạo vào thau nước ấm (khoảng 40 độ C) hoặc nước lạnh. Thời gian ngâm tối thiểu là 4 tiếng, tốt nhất là ngâm qua đêm (khoảng 6-8 tiếng) để hạt gạo nở mềm. Khi ngâm, bạn có thể cho vào một chút muối để xôi sau này có vị đậm đà hơn.
- Sơ chế đậu xanh: Đậu xanh vo sạch, nhặt bỏ các hạt lép, sạn. Sau đó ngâm đậu xanh với nước ấm khoảng 2-3 tiếng cho đậu nở mềm. Nếu dùng đậu xanh cà vỏ, thời gian ngâm sẽ ngắn hơn so với đậu còn vỏ cứng.
Sau khi ngâm xong, bạn vớt gạo và đậu ra để ráo nước hoàn toàn trước khi chế biến.
Bước 2: Hấp chín đậu xanh
Đậu xanh sau khi ngâm cần được làm chín trước khi trộn cùng gạo nếp.
- Cho đậu xanh vào xửng hấp. Bạn nên dàn đều đậu trên bề mặt xửng và dùng đũa chọc vài lỗ nhỏ để khí nóng lưu thông, giúp đậu chín đều và bở tơi.
- Hấp đậu xanh trong khoảng 20 – 30 phút tùy theo lượng đậu. Kiểm tra đậu chín bằng cách dùng tay bóp nhẹ, nếu đậu nát mềm là được.
- Sau khi đậu chín, chia đậu thành 2 phần:
- 1/3 phần đậu: Giã nhuyễn (hoặc xay nhuyễn) để làm topping rắc lên trên xôi sau này.
- 2/3 phần đậu: Để nguyên hạt, dùng để trộn vào nếp khi hấp và nấu chè.
Bước 3: Nấu cơm nếp (hấp xôi)
Đây là bước tạo nên phần xôi dẻo thơm cho món ăn.
- Trộn đều phần gạo nếp đã ngâm với 2/3 phần đậu xanh hấp chín (để nguyên hạt). Bạn có thể dùng tay xốc nhẹ để đậu và gạo hòa quyện vào nhau.
- Bí quyết để xôi căng bóng: Cho 2 thìa dầu ăn vào trộn đều cùng gạo và đậu. Dầu ăn giúp hạt xôi sau khi chín có độ bóng đẹp, mềm dẻo và không bị khô.
- Chuẩn bị nồi hấp: Đun sôi nước trong nồi, đặt xửng hấp lên trên. Lưu ý, lượng nước trong nồi không được chạm vào đáy xửng để tránh xôi bị nhão.
- Khi nước sôi già, đổ hỗn hợp gạo và đậu vào xửng. Dàn đều mặt, dùng đũa chọc vài lỗ nhỏ để khí nóng thoát ra, giúp xôi chín đều.
- Hấp xôi trong khoảng 30 – 40 phút. Khi thấy hạt xôi trong, dẻo và dậy mùi thơm là được.
- Sau khi xôi chín, múc ra đĩa hoặc thau lớn, để nguội bớt. Tiếp tục lấy phần đậu xanh giã nhuyễn rắc đều lên bề mặt xôi và dùng tay trộn nhẹ để đậu bám đều vào từng hạt xôi. Xôi sau khi hoàn thành phải có màu vàng ươm, dẻo thơm.
Bước 4: Nấu chè đậu xanh
Phần nước chè phải trong veo, ngọt thanh và có độ sánh nhẹ.
- Bắc một nồi nước sạch lên bếp (khoảng 600ml nước). Cho phần đường kính trắng vào đun sôi. Lượng đường có thể điều chỉnh tùy theo khẩu vị gia đình, nhưng với món cúng, vị ngọt thanh sẽ phù hợp hơn là ngọt gắt.
- Trong lúc chờ nước đường sôi, bạn hòa tan 150g bột năng với một ít nước lạnh để tạo thành hỗn hợp bột sánh mịn.
- Khi nước đường đã sôi, bạn từ từ đổ phần bột năng đã hòa vào nồi. Vừa đổ vừa dùng muỗng khuấy đều tay để tránh bột bị vón cục.
- Tiếp tục đun nhỏ lửa直到 khi nước chè sôi lại lần nữa và chuyển sang độ sánh trong suốt.
- Cho phần đậu xanh hấp chín (phần 1/3 còn lại) vào nồi chè. Khuấy nhẹ để đậu không bị nát. Đun thêm 2-3 phút nữa thì tắt bếp.
Bước 5: Hoàn thành và trình bày
Món xôi chè đậu xanh cúng Rằm tháng 7 sau khi hoàn thành phải hội tụ đủ các yếu tố: xôi dẻo, chè bùi, nước ngọt thanh.
- Cách trình bày: Múc một lượng vừa phải phần chè đậu xanh ra bát. Sau đó, múc một phần xôi đậu xanh đã trộn đặt lên trên hoặc bên cạnh bát chè.
- Mẹo trang trí: Nếu muốn món ăn bắt mắt hơn, bạn có thể rắc thêm một chút vừng trắng rang thơm lên trên bề mặt xôi. Màu vàng của xôi, màu xanh của đậu và màu trong suốt của chè sẽ tạo nên một tổng thể hài hòa, tinh tế.
Có thể bạn quan tâm: Bài Văn Khấn Cúng Đầy Tháng Cho Bé Trai, Bé Gái: Cẩm Nang Chi Tiết Từng Bước
Yêu cầu thành phẩm
Một bát xôi chè đậu xanh đạt chuẩn cho mâm cúng Rằm tháng 7 phải đạt được những tiêu chí sau:
- Về hình dáng: Hạt xôi nếp căng tròn, dẻo mịn, bám đều lớp đậu xanh giã nhuyễn bên ngoài, có màu vàng óng tự nhiên. Nước chè trong veo, sánh nhẹ, không bị đục hay vón cục.
- Về hương vị: Xôi có vị bùi của nếp, thơm của đậu xanh và béo nhẹ của dầu ăn. Chè có vị ngọt dịu, thanh mát, đậu xanh bở tơi, bùi bùi. Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được độ dẻo thơm của nếp hòa quyện với vị bùi bùi của đậu, không bị ngấy.
- Độ an toàn: Món ăn không có mùi khét, không dùng chất bảo quản, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Lưu ý khi nấu xôi chè cúng Rằm tháng 7
Để món xôi chè đậu xanh thật sự hoàn hảo, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Lượng nước khi hấp xôi: Nước trong nồi hấp phải đủ để tạo hơi nước liên tục nhưng không được để nước tràn vào xửng hấp. Nếu xôi bị dính nước sẽ bị nhão và nát.
- Độ lửa: Khi hấp xôi, nên để lửa lớn trong 10 phút đầu để xôi nhanh chín, sau đó hạ nhỏ lửa để xôi chín đều từ trong ra ngoài. Không nên để lửa quá to trong suốt quá trình hấp vì dễ gây cháy xém đáy xôi.
- Bảo quản: Nếu không ăn ngay, bạn nên để xôi và chè riêng biệt. Xôi để nguội có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh 1-2 ngày. Khi ăn, chỉ cần hấp lại xôi là được. Chè đậu xanh nên nấu vừa đủ, để lâu trong tủ lạnh sẽ bị đặc và mất đi vị ngon vốn có.
- Phong tục vùng miền: Ở một số vùng, xôi chè cúng Rằm tháng 7 có thể được biến tấu với các nguyên liệu khác như khoai lang, gấc hoặc dừa. Tuy nhiên, xôi chè đậu xanh vẫn là món ăn truyền thống phổ biến nhất.
Kết bài
Với hướng dẫn chi tiết về cách nấu xôi chè đậu xanh cúng Rằm tháng 7 trên đây, hy vọng bạn sẽ tự tay chuẩn bị được một mâm cỗ tươm tất, thơm ngon dâng lên bàn thờ gia tiên. Món ăn không chỉ đơn thuần là vật phẩm cúng lễ mà còn là cách để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, cùng nhau chuẩn bị và thưởng thức.
Chúc bạn và gia đình có một mùa Vu Lan an lành, hạnh phúc và một bữa cơm gia đình ấm cúng bên mâm xôi chè đậm đà hương vị truyền thống. Hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều món ngon khác cho các dịp lễ tết nhé.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
