Lễ hội Ok Om Bok, hay còn gọi là Lễ cúng trăng hay Lễ đút cốm dẹp, là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong năm của đồng bào dân tộc Khmer ở Nam Bộ. Đây không chỉ là hoạt động văn hóa đơn thuần mà còn chứa đựng những giá trị tâm linh sâu sắc, là lời tạ ơn trời đất và cầu mong một mùa màng bội thu.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Nghi Lễ Hóa Vàng Ngày Tết: Ý Nghĩa, Bài Văn Khấn Và Quy Trình Chuẩn Bị
Tổng quan về Lễ hội Ok Om Bok
Lễ hội Ok Om Bok là một trong hai lễ hội lớn nhất của người Khmer, bên cạnh Lễ hội Chol Chnam Thmay (Tết Nguyên đán). Lễ hội diễn ra vào ngày rằm tháng 10 âm lịch hằng năm, thời điểm trăng tròn và sáng nhất. Tại đây, người dân dâng lên thần mặt trăng những sản vật đặc trưng của quê hương, trong đó không thể thiếu cốm dẹp (một loại bánh làm từ nếp mới).
Theo quan niệm của người Khmer, mặt trăng là vị thần cai quản mùa màng, điều hòa thời tiết và mang lại no ấm cho con người. Vì vậy, Lễ hội Ok Om Bok là dịp để mọi người bày tỏ lòng biết ơn và cầu xin những điều tốt đẹp cho năm sau.
Có thể bạn quan tâm: Các Ngày Cúng Tổ Nghề Quan Trọng Trong Năm Và Ý Nghĩa Tâm Linh Sâu Sắc
Nghi thức cúng trăng độc đáo
Nghi thức cúng trăng là phần quan trọng và linh thiêng nhất của lễ hội. Mâm cúng thường được chuẩn bị rất kỹ lưỡng, bao gồm các vật phẩm đặc trưng mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc.
Vật phẩm cúng tế
Mâm cúng trăng không thể thiếu các thành phần chính sau:
- Cốm dẹp: Đây là lễ vật bắt buộc và đặc trưng nhất. Cốm dẹp được làm từ nếp mới, rang chín và giã mịn, tạo thành những miếng bánh dẹp hình tròn. Đây là sản vật đầu mùa được dâng lên thần linh.
- Hoa quả và bánh kẹo: Các loại trái cây theo mùa và bánh kẹo được bày biệnสวยงาม.
- Cây trụ và cổng: Hai cây trụ làm cổng tượng trưng cho vành đai vũ trụ.
- Bàn cúng: Chiếc bàn tượng trưng cho Trái Đất.
- Cây mía: Hai cây mía dựng hai bên tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở.
- Nến và cau: Ba cây nến cắm trên cổng tượng trưng cho ba mùa (nắng, mát, mưa). Bảy trái cau hình con ong bầu tượng trưng cho bảy ngày trong tuần.
Diễn biến nghi lễ
Nghi lễ cúng trăng thường được tổ chức vào buổi tối, dưới ánh trăng rằm sáng tỏ. Các vị sư trong chùa hoặc người có uy tín trong cộng đồng sẽ tụng kinh cầu an, ban phước lành cho mọi người.
Sau khi các nghi thức cúng bái kết thúc, nghi lễ “đút cốm dẹp” được tiến hành. Đây là khoảnh khắc đặc biệt ý nghĩa, thể hiện sự quan tâm và yêu thương giữa các thế hệ trong gia đình. Các vị sư, achar (người làm chủ lễ), hoặc người lớn tuổi nhất trong gia đình sẽ bốc từng nắm cốm dẹp, đút vào miệng các em nhỏ và vỗ nhẹ sau lưng, kèm theo những lời chúc phúc, cầu mong cho các em một tương lai tốt đẹp.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Mẫu Bộ Bát Đĩa Thờ Cúng Đẹp, Chất Lượng Cho Không Gian Tâm Linh
Các hoạt động văn hóa diễn ra cùng lúc
Bên cạnh nghi thức cúng trăng, Lễ hội Ok Om Bok còn thu hút người dân và du khách bởi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc:
- Thả đèn hoa đăng: Sau khi kết thúc nghi lễ cúng trăng, mọi người sẽ cùng nhau thả đèn hoa đăng xuống sông, hồ. Những ánh đèn lung linh trôi trên mặt nước không chỉ tạo nên khung cảnh thơ mộng mà còn mang ý nghĩa xua đuổi tà ma, cầu mong may mắn.
- Đua ghe ngo: Đây là hoạt động thể thao truyền thống đặc sắc nhất của người Khmer. Các đội đua sẽ tranh tài trên những chiếc ghe ngo được chạm khắc tinh xảo, dưới sự cổ vũ nồng nhiệt của hàng ngàn người dân và du khách.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Thực Hiện Lễ An Vị Bát Hương Chuẩn Tâm Linh Khi Về Nhà Mới
Giá trị văn hóa và du lịch
Lễ hội Ok Om Bok đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Lễ hội không chỉ là nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn là điểm thu hút du khách thập phương.
Nhiều năm trở lại đây, Lễ hội Ok Om Bok được tổ chức quy mô lớn tại các tỉnh có đông đồng bào Khmer sinh sống như Vĩnh Long, Trà Vinh, Sóc Trăng… Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao, du lịch được tổ chức đa dạng, tạo nên không khí lễ hội sôi động và hấp dẫn.
Việc tham gia Lễ hội Ok Om Bok không chỉ giúp du khách hiểu rõ hơn về văn hóa của người Khmer mà còn là cơ hội để trải nghiệm nghi thức đút cốm dẹp, bày tỏ ước nguyện của bản thân và hòa mình vào không khí lễ hội đặc sắc của vùng đất phương Nam.
Lễ hội Ok Om Bok thực sự là một minh chứng cho sự giao thoa văn hóa độc đáo, là nơi hội tụ những giá trị tinh thần quý giá của đồng bào Khmer Nam Bộ nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
