Mâm cúng tất niên đặt ở đâu là thắc mắc của rất nhiều gia chủ khi chuẩn bị đón Tết Nguyên Đán. Đây không chỉ là nghi lễ truyền thống mà còn là cách để con cháu tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong một năm mới an lành. Việc xác định vị trí đặt mâm cúng đúng chuẩn phong thủy giúp không khí linh thiêng, thể hiện sự thành kính của gia chủ. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu chi tiết về vị trí đặt mâm cúng, các lễ vật cần chuẩn bị và những lưu ý quan trọng để buổi lễ tất niên diễn ra suôn sẻ.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Hội Ok Om Bok: Nét Đẹp Văn Hóa Tâm Linh Đặc Sắc Của Người Khmer Nam Bộ
Vị trí đặt mâm cúng tất niên chuẩn phong thủy
Việc đặt mâm cúng tất niên ở đâu phụ thuộc vào không gian thờ cúng của từng gia đình cũng như phong tục tập quán của từng vùng miền. Tuy nhiên, có những nguyên tắc chung mà bạn cần tuân thủ để đảm bảo tính trang nghiêm.
Mâm cúng đặt trong nhà
Đối với các gia đình sống trong nhà phố, chung cư hoặc nhà có không gian khép kín, vị trí đặt mâm cúng tất niên thường được sắp xếp như sau:
- Bàn thờ gia tiên: Đây là vị trí phổ biến nhất. Mâm cúng tất niên thường được đặt ngay ngắn trên bàn thờ gia tiên. Nếu bàn thờ có bài vị hoặc di ảnh, bạn nên đặt mâm cúng ở phía trước, thấp hơn bàn thờ một chút để thể hiện sự tôn kính.
- Bàn thờ Phật: Trong nhiều gia đình, bàn thờ Phật được đặt ở vị trí cao nhất. Mâm cúng tất niên có thể đặt ở đây để cầu mong Phật phù hộ, nhưng lưu ý phải đặt thấp hơn tượng Phật.
- Bàn tiếp khách hoặc bàn ăn: Nếu không gian thờ cúng chật hẹp, bạn có thể dùng một bàn riêng (bàn con) đặt ở nơi trang trọng nhất trong nhà (thường là phòng khách hoặc phòng ăn). Lưu ý, bàn này phải sạch sẽ, không có đồ đạc lộn xộn xung quanh.
Mâm cúng đặt ngoài trời
Đối với các gia đình có sân vườn hoặc ở vùng nông thôn, việc cúng tất niên ngoài trời rất phổ biến. Vị trí đặt mâm cúng ngoài trời cần lưu ý:
- Giao thoa giữa trời và đất: Mâm cúng nên đặt ở vị trí thông thoáng, có thể nhìn thấy trời. Đây là nơi “thiên khí” và “địa khí” giao thoa, phù hợp để cúng tế thần linh, đất đai.
- Có mái che tạm thời: Dù đặt ngoài trời nhưng mâm cúng phải có mái che (từ nhà hoặc dựng tạm) để tránh mưa gió, đảm bảo lễ vật không bị hư hỏng.
- Hướng đặt: Nên chọn hướng hợp với tuổi của gia chủ hoặc hướng Nam (hướng tốt) để đặt mâm cúng.
Các nguyên tắc chung khi xác định vị trí
Dù đặt ở đâu, bạn cũng cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Sạch sẽ, gọn gàng: Vị trí đặt mâm cúng phải được lau dọn sạch sẽ, không có bụi bẩn hay rác thải.
- Tránh xa nơi ô uế: Tuyệt đối không đặt mâm cúng gần nhà vệ sinh, thùng rác hoặc các vật ô uế khác.
- Thông thoáng khí lưu thông: Nếu đặt trong nhà, cần mở các cửa để không khí lưu thông, mang lại may mắn, phúc lộc cho gia đình.
- Đảm bảo an toàn: Tránh đặt mâm cúng ở nơi dễ bị va chạm, đặc biệt là khi nhà có trẻ em hoặc vật nuôi.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Nghi Lễ Hóa Vàng Ngày Tết: Ý Nghĩa, Bài Văn Khấn Và Quy Trình Chuẩn Bị
Các lễ vật cần chuẩn bị cho mâm cúng tất niên
Mâm cúng tất niên thường được chuẩn bị vào chiều 30 Tết. Lễ vật cúng tất niên không cần quá xa hoa nhưng phải tươm tất, thể hiện lòng thành. Dưới đây là danh sách các lễ vật cơ bản:
- Hoa quả tươi: Chọn các loại hoa quả đẹp, có màu sắc rực rỡ (hoa mai, hoa cúc, hoa đồng tiền, cam, bưởi, táo, nho…).
- Nhang, đèn, trà: Nhang rồng phụng, đèn cầy (nến), nước trà (hoặc nước lọc), gạo, muối.
- Rượu và nước lọc: Dùng để dâng lên thần linh, tổ tiên.
- Giấy tiền vàng mã: Tùy vào phong tục từng vùng, có thể chuẩn bị ít hoặc nhiều.
- Trầu cau: Trầu têm cánh phượng, cau bổ tư.
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo truyền thống (bánh in, bánh phu thê…).
- Xôi, chè, cháo trắng: Xôi thường là xôi gấc (màu đỏ tượng trưng cho may mắn), chè (chè đậu xanh, chè trôi nước…), cháo trắng.
- Bánh chưng/bánh tét: Không thể thiếu trong mâm cúng tất niên của người Việt.
- Thịt: Gà ta luộc nguyên con, heo quay, chả lụa, giò lụa.
- Bánh bao: Biểu tượng cho sự sung túc, no ấm.
- Bộ Tam sên: Gồm thịt ba chỉ luộc, trứng luộc, tôm luộc (hoặc cua luộc) – tượng trưng cho đất, trời, nước.
- Món ăn đặc trưng vùng miền: Tùy theo phong tục mà có thể thêm các món như nem rán, giò xào, dưa hành, canh măng, cá kho…
Có thể bạn quan tâm: Các Ngày Cúng Tổ Nghề Quan Trọng Trong Năm Và Ý Nghĩa Tâm Linh Sâu Sắc
Những lưu ý khi cúng tất niên ai cũng cần nhớ kỹ
Để buổi lễ tất niên diễn ra trọn vẹn, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
Thời gian cúng tất niên
Theo các chuyên gia phong thủy, thời điểm cúng bái thích hợp nhất là ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp. Về giờ tốt để cúng cuối năm, gia chủ có thể chọn một trong 3 khung giờ đẹp:
- Giờ Tý (23h – 1h): Giờ giao thừa, chuyển giao năm cũ sang năm mới.
- Giờ Dần (3h – 5h): Giờ đón Chúa Xuân.
- Giờ Mão (5h – 7h): Giờ đón tài lộc.
Tuy nhiên, nhiều gia đình hiện nay thường cúng tất niên vào chiều 30 Tết để tiện cho việc sum họp gia đình.
Mâm cỗ cúng tất niên
Mâm cỗ cúng tất niên có nhiều lễ vật khác nhau tùy theo từng vùng miền, nhưng đều mang ý nghĩa chung là cảm tạ trời đất, tổ tiên.
- Miền Bắc: Mâm cỗ thường có gà luộc, giò chả, nem rán, thịt đông, canh bóng thả, miến gà, xôi, bánh chưng, món nộm, dưa hành…
- Miền Trung: Mâm cỗ gồm dưa món, lạp xưởng, gà bóp với rau răm, thịt đông, thịt luộc, giá chua, canh măng khô, cá chiên hoặc ram.
- Miền Nam: Mâm cỗ có bánh giầy, củ cải chấm mắm, canh măng, mướp đắng thịt bằm, thịt kho, gỏi tôm, thịt luộc, chả giò, dưa kiệu…
Hóa vàng sau khi cúng tất niên
Theo truyền thống, sau khi làm lễ tất niên xong, gia chủ sẽ tiến hành xin lễ và mang đi hóa vàng. Đây là nghi lễ để gửi tiền bạc, đồ dùng cho tổ tiên ở thế giới bên kia. Bạn cần chuẩn bị một chiếc thau hoặc chậu kim loại để đốt vàng mã, tránh gây cháy nổ.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Mẫu Bộ Bát Đĩa Thờ Cúng Đẹp, Chất Lượng Cho Không Gian Tâm Linh
Các việc nên thực hiện trong ngày cúng tất niên
Ngoài việc xác định mâm cúng tất niên đặt ở đâu, gia đình bạn cũng cần thực hiện tốt một số việc sau để năm mới mang lại nhiều điều tốt lành, may mắn và phú quý.
Giữ nhà cửa luôn sạch sẽ và ngăn nắp
Trước lễ giao thừa, bạn cần dọn dẹp nhà cửa, sắp xếp gọn gàng. Đặc biệt là dọn dẹp bàn thờ, vì sau khi rước ông bà về, ông bà tổ tiên và thần linh sẽ đến cư ngụ tại đây. Vì vậy, khi bàn thờ bị bám bụi bẩn sẽ bị tổ tiên quở trách, sẽ mang đến những điều xui xẻo cho gia đình bạn trong năm mới.
Ăn tối sum họp đoàn viên và nói về những điều tốt đẹp, hạnh phúc
Trước đây, vào đêm giao thừa, gia đình sẽ quây quần bên nhau và ăn bữa cơm tất niên cùng gia đình. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, nhiều thành viên đã không thể quây quần bên nhau vào đêm giao thừa ba mươi Tết. Vì vậy, đêm giao thừa là lúc các thành viên quây quần ăn tối cùng gia đình, nói về những điều tốt đẹp, những dự định trong năm mới… là dịp để các thành viên chia sẻ và giúp mọi người gắn kết với nhau hơn.
Tắm bằng lá mùi
Theo quan niệm xưa, sau lễ cúng tất niên, các thành viên trong gia đình sẽ tắm bằng lá mùi để xua đi những điều xui xẻo, không may mắn của năm cũ. Khi đó, mọi muộn phiền hay phiền toái sẽ được trút bỏ để chuẩn bị đón một năm mới an lành, may mắn.
Theo các chuyên gia khoa học, tắm với rau mùi có thể giúp giảm căng thẳng, giảm đau đầu và làm sạch da. Đặc biệt với hương thơm dịu nhẹ, có thể giúp thư giãn và mang lại tinh thần thoải mái. Vì vậy, sau một năm bận rộn, tắm với rau mùi sẽ mang đến cho bạn giây phút thư thái nhất.
Câu hỏi thường gặp
Mâm cúng tất niên có cần mâm cỗ lớn như cúng giao thừa không?
Mâm cúng tất niên thường đơn giản hơn cúng giao thừa. Tuy nhiên, tùy vào điều kiện gia đình mà bạn có thể chuẩn bị cỗ lớn hay nhỏ, quan trọng là lòng thành.
Có cần cúng tất niên vào giờ chính xác không?
Không cần cúng đúng giờ giao thừa, bạn có thể cúng vào chiều 30 Tết hoặc sáng mùng 1. Tuy nhiên, nên cúng trước khi giao thừa để kết thúc năm cũ.
Mâm cúng tất niên đặt ở đâu nếu nhà có bàn thờ Phật và bàn thờ gia tiên riêng?
Nếu có bàn thờ Phật và bàn thờ gia tiên riêng, bạn nên đặt mâm cúng tất niên ở bàn thờ gia tiên. Nếu muốn cúng cả hai bàn, bạn có thể chuẩn bị hai mâm cúng riêng, đặt ở mỗi bàn thờ.
Tổng kết
Như vậy bài viết vừa rồi đã cung cấp cho bạn các thông tin liên quan về mâm cúng tất niên đặt ở đâu cho hợp lý và trang nghiêm nhất, cùng các thông tin liên quan khác về nghi thức giao thừa. Chúc các bạn có một năm mới vui vẻ và bình an. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều kiến thức đời sống bổ ích khác!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
