Lễ cúng động thổ là một nghi thức quan trọng không thể thiếu khi bắt đầu khởi công xây dựng một công trình nhà ở tại Việt Nam. Đây là hành động thể hiện lòng thành kính, sự biết ơn đối với thần linh, thổ địa cai quản mảnh đất, cầu mong cho quá trình xây dựng thuận lợi và gia chủ gặp nhiều may mắn. Trong đó, mâm ngũ quả cúng làm nhà đóng vai trò trung tâm, là vật phẩm dâng lên bàn thờ để tỏ lòng thành. Việc chuẩn bị một mâm ngũ quả đầy đủ, đúng ý nghĩa tâm linh không chỉ giúp nghi lễ trở nên trang trọng mà còn thể hiện sự chu đáo của gia chủ.
Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về cách chuẩn bị mâm ngũ quả cúng động thổ, từ ý nghĩa phong thủy đến các loại quả cụ thể cần có và những điều kiêng kỵ cần tránh.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Lau Dọn Bàn Thờ Cúng Ông Công, Ông Táo Chuẩn Tâm Linh
Tầm quan trọng và ý nghĩa của mâm ngũ quả trong lễ cúng nhà mới
Trong văn hóa tâm linh của người Việt, số năm (ngũ) mang ý nghĩa đặc biệt, tượng trưng cho sự viên mãn và cân bằng ngũ hành. Mâm ngũ quả cúng làm nhà không chỉ đơn thuần là những loại trái cây tươi ngon mà còn chứa đựng những ước vọng sâu sắc về một cuộc sống an lành, thịnh vượng.
Theo các chuyên gia phong thủy, mâm ngũ quả đại diện cho năm điều phúc lộc mà gia chủ mong muốn đạt được trong cuộc sống mới, được tóm tắt trong câu “Phúc – Quý – Thọ – Khang – Ninh”. Đối với lễ cúng động thổ, mâm quả còn mang ý nghĩa của sự kết tinh thành quả lao động, những sản vật quý giá nhất của đất trời được dâng lên để cầu xin sự che chở, ban phước cho công trình xây dựng.
Chuẩn bị mâm ngũ quả đúng cách giúp gia chủ cảm thấy an tâm, tự tin khi bước vào giai đoạn quan trọng của cuộc đời. Nó không chỉ là thủ tục mà còn là cách để gắn kết các thành viên trong gia đình thông qua việc cùng nhau chuẩn bị lễ vật.
Có thể bạn quan tâm: Học Làm Thầy Cúng: Những Điều Cần Biết Và Hành Trình Trở Thành Người Dẫn Dắt Nghi Lễ
Các loại quả đặc trưng cho ngũ hành trong mâm cúng động thổ
Để mâm ngũ quả cúng làm nhà đạt được sự cân bằng về ngũ hành (Kim – Thủy – Mộc – Hỏa – Thổ), gia chủ cần lựa chọn các loại quả có màu sắc và ý nghĩa tương ứng. Dưới đây là gợi ý chi tiết về năm loại quả cơ bản nhất:
Quả chuối – Đại diện cho hành Mộc (Đông Phương)
Quả chuối thường được chọn làm nền tảng cho mâm ngũ quả vì hình dáng sturdy (chắc chắn) và ý nghĩa của nó. Trong phong thủy, chuối tượng trưng cho hành Mộc, mang ý nghĩa của sự sinh sôi, nảy nở và phát triển. Khi dâng cúng quả chuối, gia chủ cầu mong cho mái nhà mới sẽ vững chắc, công trình xây dựng thuận lợi và gia đình luôn khỏe mạnh, sum vầy. Quả chuối chín vàng ươm còn tượng trưng cho tài lộc dồi dào.
Quả hồng đỏ – Đại diện cho hành Hỏa (Nam Phương)
Màu đỏ rực rỡ của quả hồng (hoặc có thể thay bằng quả táo đỏ, quả ớt khô trang trí) tượng trưng cho hành Hỏa. Hỏa代表着 sự ấm áp, may mắn và tài lộc. Trong kinh doanh làm ăn, hành Hỏa giúp kích hoạt năng lượng dương, mang lại sự thành công và tấn tới. Khi cúng động thổ, quả hồng đỏ giúp cầu mong cho công việc làm ăn của gia chủ sau khi vào nhà mới sẽ thuận buồm xuôi gió, gặp nhiều may mắn.
Quả bưởi – Đại diện cho hành Kim (Trung Phương)
Quả bưởi (đặc biệt là bưởi da xanh, bưởi năm roi) có hình tròn, màu vàng óng, là đại diện điển hình cho hành Kim. Kim tượng trưng cho vàng bạc, của cải và sự bền vững. Mâm ngũ quả không thể thiếu quả bưởi để cầu mong sự giàu có, sung túc về mặt tài chính cho gia đình. Vỏ bưởi có mùi hương thơm mát cũng giúp thanh lọc không khí, tạo cảm giác dễ chịu khi làm lễ.
Trái cây có màu sậm (Mận, Cam, Quýt) – Đại diện cho hành Thổ (Bắc Phương)
Hành Thổ đại diện cho đất đai, sự ổn định và nuôi dưỡng. Những loại trái cây có màu vàng sậm, cam đậm hoặc tím (như mận, cam, quýt, hồng xiêm) tượng trưng cho hành này. Dâng cúng các loại quả này để cầu mong cho gia đạo bình yên, mọi thành viên trong gia đình luôn có chỗ dựa vững chắc và phát triển ổn định trong ngôi nhà mới.
Quả lê hoặc Táo – Đại diện cho hành Thủy (Tây Phương)
Hành Thủy mang ý nghĩa của sự trôi chảy, hanh thông và hòa hợp. Quả lê trắng hoặc các loại táo giòn, mọng nước là lựa chọn phù hợp cho hành Thủy. Loại quả này giúp cầu mong cho mọi việc trong gia đình từ công danh sự nghiệp đến học hành đều thuận lợi, trôi chảy, tránh được những trắc trở, khó khăn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Rằm Tháng 7: Từ Truyền Thống Đến Hiện Đại
Cách bài trí mâm ngũ quả cúng làm nhà đẹp và chuẩn xác
Cách sắp xếp mâm ngũ quả cũng tuân theo các quy tắc phong thủy nhất định để tạo nên một tổng thể hài hòa và thẩm mỹ.
Nguyên tắc sắp xếp ngũ hành
Thứ tự sắp xếp các loại quả thường được đặt theo thứ tự tương sinh của ngũ hành hoặc dựa trên hình dáng để tạo độ vững chãi.
- Nền tảng: Quả chuối thường được bày ở dưới cùng, bẻ cong các nải để tạo hình “hoa sen” hoặc lót dưới đáy đĩa lớn, giúp nâng đỡ các loại quả khác.
- Trung tâm: Các loại quả to, tròn như bưởi, dưa hấu (nếu dùng) đặt ở vị trí cao nhất hoặc trung tâm.
- Xung quanh: Các loại quả nhỏ hơn như hồng, lê, táo được sắp xếp xung quanh, xen kẽ màu sắc để mâm quả nhìn bắt mắt.
Chọn quả và chuẩn bị
- Chất lượng: Gia chủ nên chọn những loại quả tươi ngon, còn nguyên vẹn, không dập úng. Quả phải có độ chín tự nhiên, vỏ sạch sẽ.
- Sơ chế: Rửa sạch quả, lau khô bằng khăn mềm. Tránh để quả còn đọng nước khi bày lên bàn thờ.
- Dụng cụ: Dùng đĩa lớn hoặc mâm đồng, mâm tre tùy theo tập quán gia đình. Nên lót lá chuối hoặc vải đỏ dưới đáy mâm để tăng phần trang trọng.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Ngày Mùng 1 Tháng 7 Âm Lịch: Gợi Ý Chi Tiết Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Những điều kiêng kỵ cần nhớ khi chuẩn bị mâm ngũ quả
Để đảm bảo lễ cúng động thổ diễn ra suôn sẻ, gia chủ cần tránh xa những loại trái cây sau đây:
- Trái cây giả, nhựa: Tuyệt đối không dùng trái cây giả để dâng cúng vì nó không có linh khí, thể hiện sự không thành tâm.
- Trái cây có vị chua, cay, đắng: Các loại như ớt, chanh, khế,… mang ý nghĩa không tốt, tượng trưng cho sự cay đắng, trắc trở. Không nên bày lên mâm cúng động thổ.
- Trái cây có gai nhọn, xù xì: Mít, sầu riêng có hình dáng không đẹp mắt, gai nhọn làm mất đi sự sang trọng và may mắn. Mùi hương nồng của sầu riêng cũng có thể át đi mùi hương của các loại quả khác, làm mất đi sự cân bằng.
- Trái cây đã bị thối hỏng, dập nát: Điều này thể hiện sự thiếu tôn trọng với thần linh và có thể mang lại điềm xấu.
Ngoài ra, tùy vào văn hóa vùng miền, gia chủ có thể linh hoạt thay đổi các loại quả sao cho phù hợp nhưng vẫn đảm bảo đủ 5 màu sắc cơ bản của ngũ hành. Ví dụ, miền Nam có thể dùng mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung; miền Bắc có thể dùng bưởi, phật thủ, cam, quýt, táo.
Việc chuẩn bị mâm ngũ quả cúng làm nhà là một công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và lòng thành. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn có được một mâm ngũ quả đầy đủ, đẹp mắt và đúng ý nghĩa tâm linh, góp phần mang lại may mắn cho ngôi nhà mới của gia đình. Để tham khảo thêm nhiều kiến thức phong thủy và mẹo vặt cuộc sống hay khác, bạn có thể truy cập chuaphatanlongthanh.com. Chúc bạn và gia đình có một khởi đầu thuận lợi cho công trình mới!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
