Việc chuẩn bị lễ cúng đón ông Táo về nhà là một tục lệ truyền thống đẹp của người Việt, tuy nhiên không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa và quy trình thực hiện chuẩn xác. Sau khi tiễn Táo Quân về trời vào ngày 23 tháng Chạp, việc đón các vị thần linh trở lại bếp lửa ngày Tết là vô cùng quan trọng. Đây không chỉ là nghi thức báo cáo kết quả một năm cũ mà còn là dịp cầu mong sự ấm no, may mắn và tài lộc cho gia đình trong năm mới.
Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết và đầy đủ nhất về tục lệ cúng đón ông Táo về nhà. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thời gian cúng lễ chuẩn xác, cách sắp xếp mâm lễ vật tươm tất, cùng với đó là bài văn khấn chuẩn mực giúp gia chủ thể hiện lòng thành kính với bậc thần linh.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Ông Táo Khấn Như Thế Nào Cho Đúng Và Đầy Đủ?
Ý nghĩa và thời gian cúng đón ông Táo về nhà
Việc thực hiện nghi lễ cúng đón ông Táo không chỉ là phong tục mà còn mang giá trị văn hóa tinh thần sâu sắc. Hiểu rõ về thời gian và ý nghĩa sẽ giúp gia chủ chuẩn bị chu đáo hơn.
Ý nghĩa của việc cúng đón ông Táo trở về
Theo quan niệm dân gian, Táo Quân (hay ông Công, ông Táo) là vị thần bếp núc, cai quản mọi việc trong nhà và là người trực tiếp theo dõi, ghi chép lại những việc làm thiện ác của các thành viên trong gia đình. Vào ngày 23 tháng Chạp, Táo Quân cưỡi cá chép lên trời báo cáo với Ngọc Hoàng những việc lớn nhỏ xảy ra trong năm.
Việc làm lễ cúng đón ông Táo quay trở lại mang ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nếu ngày 23 là tiễn đưa thì ngày đón về là dịp để gia chủ gửi gắm những tâm tư, mong ước cho một năm mới an khang, thịnh vượng. Đây là lúc thần linh trở về để tiếp tục cai quản bếp lửa, giữ gìn hạnh phúc và sự ấm êm cho gia đình.
Bên cạnh đó, tục lệ này còn nhắc nhở con người về sự biết ơn đối với các vị thần linh đã che chở và sự quan trọng của việc giữ gìn ngọn lửa hạnh phúc trong gia đình. Một mâm cúng tươm tất thể hiện sự thành tâm của gia chủ, mong rằng sẽ được thần linh chứng giám và ban cho nhiều phước lành.
Thời gian cúng đón ông Táo về nhà
Theo quan niệm truyền thống, ông Táo sẽ trở về hạ giới vào cuối ngày 30 tháng Chạp (hoặc ngày 29 tháng Chạp nếu năm đó không có ngày 30). Vì vậy, gia chủ nên thực hiện lễ cúng đón ông Táo về nhà vào chiều hoặc tối ngày 30 Tết.
Thời điểm này thường được tiến hành cùng lúc với lễ cúng tất niên hoặc cúng thần tài để chuẩn bị đón giao thừa. Việc cúng lễ trước khi giao thừa đến là rất quan trọng, vì đây là lúc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, đánh dấu sự trở lại của các vị thần linh.
Tuy nhiên, ở một số vùng miền như các tỉnh miền Trung (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh…), có tục lệ cúng đón ông Táo vào ngày mùng 7 tháng Giêng Âm lịch. Đây là ngày Khai Hạ, báo hiệu sự trở lại của công việc làm ăn buôn bán sau kỳ nghỉ Tết. Do đó, tùy theo phong tục địa phương mà gia chủ có thể linh hoạt thời gian cúng lễ cho phù hợp.
Có thể bạn quan tâm: Lễ Cúng Trăng Ok Om Bok: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Nghi Thức Truyền Thống Của Người Khmer
Cách sắp lễ cúng đón ông Táo về nhà
Mâm cúng đón ông Táo về nhà không cần quá xa hoa, nhưng phải tươm tất và thành tâm. Gia chủ cần chuẩn bị đầy đủ các lễ vật cần thiết, chia thành hai phần chính: phần vàng mã và phần mâm cúng mặn (hoặc chay tùy gia đình).
Mâm lễ vật cúng đón ông Táo
Một mâm cúng đón ông Táo về nhà chuẩn bị tươm tất thường bao gồm các lễ vật sau:
Phần vàng mã:
- Giấy tiền vàng mã (loại phổ biến).
- Bộ vàng mã quần áo cho 2 ông 1 bà (bao gồm 2 mũ nam, 1 mũ nữ, giày dép, vải vóc…).
- Vàng thỏi (hình hộp giống thỏi vàng).
Phần mâm cúng (mặn hoặc chay):
- 1 đĩa muối.
- 1 đĩa gạo trắng.
- 1 miếng thịt mồi luộc hoặc gà luộc (nếu cúng mặn).
- 1 đĩa xôi hoặc 1 bát chè ngọt.
- 1 đĩa đồ xào nóng hổi (có thể dùng rau xào nếu cúng chay).
- 1 đĩa hoa quả tươi (nên có 5 loại quả tùy mùa).
- 1 ấm trà.
- 3 chén rượu nhỏ.
- 1 cặp nến.
- Trầu cau (trầu têm cánh phượng).
- 1 lọ hoa cúc (hoặc hoa phù hợp với ngày Tết).
Theo kinh nghiệm dân gian, mâm cúng đón ông Táo tại miền Nam thường đơn giản hơn, trong khi miền Bắc có phần cầu kỳ hơn với nhiều món ăn truyền thống. Tuy nhiên, điểm chung là đều phải đầy đủ các thành phần chính như trên để thể hiện sự thành kính.
Vị trí đặt mâm cúng
Vị trí đặt mâm cúng cũng là một yếu tố quan trọng mà gia chủ cần lưu ý. Thông thường, khi cúng đón ông Táo về nhà, mâm cúng sẽ được đặt ở dưới bếp, nơi thờ cúng Táo Quân.
- Đặt ở bếp: Hương được cắm trên một bát gạo nhỏ. Một số gia đình còn cẩn thận chọn hướng đặt mâm hợp với tuổi của gia chủ. Đây là cách làm phổ biến cho những gia đình cúng vào ngày 30 Tết.
- Đặt ở bàn thờ: Nếu gia đình có bàn thờ riêng cho ông Táo ở trong bếp thì mâm cúng đón ông Táo sẽ được bày biện trực tiếp trên bàn thờ này.
- Đặt ở ngoài trời: Với những nơi có tục cúng đón ông Táo vào ngày 7 tháng Giêng, mâm cúng thường được đặt ở ngoài trời, trùng với lễ cúng Khai Hạ.
Một số quan điểm cho rằng không nên đặt mâm cúng ở dưới bếp vì thiếu sự tôn trọng, nên đặt ở bàn thờ gia tiên. Tuy nhiên, vào thời điểm này, bàn thờ gia tiên đã có mâm cúng dâng lên thần linh. Việc đặt mâm ở bếp là để riêng biệt nghi lễ đón Táo Quân, giúp không gian linh thiêng và rõ ràng hơn.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Sao Bao Nhiêu Cây Đèn Cầy? Giải Đáp Chi Tiết Ý Nghĩa Và Số Lượng Theo Từng Độ Tuổi
Những lưu ý quan trọng khi cúng đón ông Táo
Để nghi lễ diễn ra suôn sẻ và tránh những điều kiêng kỵ, gia chủ cần ghi nhớ một số điểm sau:
- An toàn phòng cháy chữa cháy: Vì địa điểm cúng thường ở gần bếp (nơi có ngọn lửa), gia chủ cần hết sức cẩn thận khi đốt hương, nến. Luôn để mắt đến ngọn lửa và tắt đèn khi hương đã cháy gần hết.
- Tránh đặt mâm cúng gần nước: Theo ngũ hành, mâm cúng mang tính Hỏa, tuyệt đối không được đặt cạnh nguồn nước (vòi nước, bồn rửa) vì nước sẽ làm dập tắt đi sự may mắn và tính linh thiêng.
- Tránh xa nhà vệ sinh: Nhà vệ sinh là nơi uế tạp, không nên đặt mâm cúng cạnh hoặc đối diện với nhà vệ sinh để giữ sự thanh tịnh cho không gian thờ cúng.
- Thời gian đốt hương: Nên để hương cháy được ít nhất 2/3 mới được hạ lễ hoặc hóa vàng mã. Điều này tượng trưng cho sự thành tâm và thời gian thần linh thụ hưởng lễ vật.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giao Thừa: Nên Làm Ngoại Thiên Hay Trong Nhà Trước Để Đúng Phong Thủy?
Bài văn khấn cúng đón ông Táo về nhà
Bài văn khấn là phần quan trọng nhất trong lễ cúng, giúp gia chủ truyền tải lời cầu mong và sự thành kính của mình đến các vị thần linh. Dưới đây là bài văn khấn chuẩn mực được lưu truyền trong dân gian:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!Kính lạy:
Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần
Ngài… đương niên hành khiển năm… ngài Bản cảnh Thành Hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch Tôn thần. (Lưu ý: Mỗi năm sẽ có một quan hành khiển khác nhau).
Các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại tiên linh.Hôm nay là ngày mồng… tháng Giêng năm…, chúng con là… hiện cư ngụ tại số nhà…, khu phố…, phường…, thành phố…
Thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, trà tửu lễ nghi, cung bày trước án. Kính cẩn thưa trình: Tiệc xuân đã mãn, Nguyên Đán đã qua, nay xin lễ tạ Tôn thần, rước tiễn âm linh trở về âm cảnh.
Kính xin lưu phúc, lưu ân, phù hộ độ trì dương cơ âm trạch, mọi chỗ tốt lành, con cháu được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng. Lòng thành kính cẩn, lễ bạc tiến dâng, lượng cả xét soi, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Lưu ý: Nội dung bài văn khấn trên được sưu tập từ dân gian và truyền miệng. Nếu có bất kỳ sự trùng hợp nội dung với website khác, đó đều là sự ngẫu nhiên của trích văn khấn truyền thống.
Việc chuẩn bị lễ cúng đón ông Táo về nhà không chỉ là履行 một nghi thức mà còn là cách để giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Hy vọng những thông tin trong bài viết sẽ giúp các gia chủ thực hiện đầy đủ, đúng nghi lễ để đón một năm mới an khang, tài lộc dồi dào. Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều kiến thức đời sống bổ ích khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
