Trong đời sống tâm linh của người Việt, hình ảnh Mẹ Quan Âm luôn hiện hữu với lòng từ bi và khả năng lắng nghe mọi khổ đau. Một phong tục phổ biến là khoác áo choàng lên tượng Mẹ Quan Âm để thể hiện lòng thành. Tuy nhiên, liệu đây có phải là nghi lễ phù hợp với giáo lý Phật giáo hay chỉ là sự pha trộn tín ngưỡng? Bài viết này sẽ phân tích chi tiết nguồn gốc, ý nghĩa và các quan điểm xung quanh việc cúng dường áo choàng cho Đức Quan Âm.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Làm Xôi Cá Chép Cúng Ông Táo: Ý Nghĩa, Công Thức Và Lưu Ý Quan Trọng
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Xôi Chè Cúng Cô Hồn: Lễ Vật, Thời Điểm Và Cách Lựa Chọn Hợp Lý
Nguồn gốc và ý nghĩa văn hóa của tập tục khoác áo choàng
Hình ảnh Quan Âm Bồ Tát được tôn thờ rộng rãi trong Phật giáo Đại thừa, đặc biệt phổ biến ở các nước châu Á như Trung Quốc, Việt Nam, Hàn Quốc, Nhật Bản. Ngài luôn hiện hữu để cứu khổ cứu nạn và ban rải lòng từ bi. Các thánh tượng Bồ Tát thường được tạo tác với hình tướng trang nghiêm, có khi đội mạo (mũ miện) và y phục được chạm khắc tinh xảo ngay trên chất liệu đá, gỗ, hoặc đồng.
Tuy nhiên, tập tục khoác áo choàng lên tượng Mẹ Quan Âm không hoàn toàn xuất phát từ nghi lễ Phật giáo nguyên thủy mà chịu ảnh hưởng sâu sắc từ sự giao thoa văn hóa tín ngưỡng. Cụ thể, nó có thể được lý giải qua hai nguồn gốc chính:
Ảnh hưởng từ Phật giáo Trung Quốc: Tại Trung Quốc, việc cúng dường y phục, trang sức cho các vị thần, Phật, Bồ Tát khá phổ biến, thể hiện lòng thành kính và mong muốn làm đẹp nơi thờ tự. Đây là một phần của văn hóa cúng dường, nơi mà vật chất được dâng lên để thể hiện sự tôn trọng và sự sùng mộ đối với các đấng tối cao.
Sự giao thoa với tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam: Ở Việt Nam, tín ngưỡng thờ Mẫu là một phần quan trọng của văn hóa tâm linh. Trong tín ngưỡng này, các pho tượng Thánh Mẫu thường được cúng dường những bộ y phục lộng lẫy, khoác lên vai hoặc phủ lên toàn thân, tượng trưng cho sự giàu sang, quyền quý và lòng biết ơn của con dân. Khi Phật giáo du nhập và hòa quyện vào văn hóa bản địa, hình ảnh Mẹ Quan Âm với lòng từ bi tương đồng với tinh thần của Mẫu, khiến các Phật tử, gia chủ cũng phát tâm cúng dường áo choàng cho Ngài, xuất phát từ lòng thành kính sâu sắc, mong muốn chăm sóc và thể hiện sự tôn trọng tối cao.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang 5 Cách Nấu Xôi Chè Cúng Rằm Tháng Giêng Đơn Giản, Trang Trọng
Có nên khoác áo choàng lên tượng Mẹ Quan Âm?
Vấn đề về áo choàng Mẹ Quan Âm vẫn luôn là chủ đề tranh luận trong cộng đồng Phật giáo. Có hai luồng quan điểm chính được đưa ra.
Quan điểm ủng hộ và sự phổ biến của việc khoác áo choàng
Đối với nhiều Phật tử và gia chủ, việc cúng dường áo choàng lên các thánh tượng Đức Mẹ Quan Âm, đặc biệt là các tượng lộ thiên (đặt ngoài trời) tại các tu viện lớn hay các ngôi chùa trên khắp đất nước, xuất phát từ tấm lòng thiện nguyện và niềm tin sâu sắc. Họ tin rằng đây là một hành động thể hiện lòng thành kính, sự tôn trọng và mong muốn chăm sóc cho Bồ Tát, giống như việc chăm sóc cha mẹ hay người thân kính yêu.
Hơn nữa, đối với những tượng Quan Âm lộ thiên, việc khoác áo choàng còn có ý nghĩa thực tế là che chắn, bảo vệ tượng khỏi tác động của thời tiết khắc nghiệt như nắng, mưa, bụi bẩn, góp phần giữ gìn sự bền đẹp của pho tượng. Những bộ áo choàng được chọn lựa kỹ lưỡng, trang trọng cũng góp phần tăng thêm vẻ đẹp, sự uy nghi và linh thiêng cho không gian thờ cúng. Với họ, hành động này là một cách thực hành công đức, thể hiện tấm lòng hướng Phật.
Những tranh cãi và quan điểm không đồng tình
Tuy nhiên, không ít Phật tử thuần túy tu hành và giới trí thức Phật giáo không đồng tình với việc khoác áo choàng lên tượng Mẹ Quan Âm, đặc biệt là đối với các tượng đã được tạo tác với y phục sẵn có hoặc đặt trong chánh điện. Những lý do chính cho quan điểm này bao gồm:
- Không phù hợp với nghi lễ Phật giáo chính thống: Trong Phật giáo chính thống, các kim thân Phật, Bồ Tát khi được tôn tạo đã mang hình tướng trang nghiêm, hoàn chỉnh với y phục được khắc họa tỉ mỉ. Việc khoác thêm áo choàng bị coi là không cần thiết, thậm chí làm mất đi vẻ đẹp nguyên bản và sự chân thật của tác phẩm điêu khắc.
- Pha trộn tín ngưỡng không đúng giáo lý: Một số ý kiến cho rằng tập tục này là sự pha trộn giữa văn hóa “Tàu – Việt” hoặc ảnh hưởng từ tín ngưỡng thờ “tiên cô, thánh cô” ở các ngôi chùa thờ Mẫu, vốn có những nghi thức khác biệt so với Phật giáo. Điều này có thể làm sai lệch ý nghĩa thờ cúng của Bồ Tát Quan Âm theo giáo lý Phật giáo.
- Mất đi tính trang nghiêm: Hòa thượng Thích Giác Quang từng có chia sẻ rằng, việc khoác áo choàng lên kim thân Phật, Bồ Tát không hẳn là “sai”, nhưng cũng không hoàn toàn “phù hợp” với tính trang trọng, trang nghiêm của việc thờ phụng. Các nhà điêu khắc khi thực hiện đã chạm khắc áo sẵn, nên việc khoác thêm áo choàng có thể làm mất đi nét tinh xảo và sự hoàn mỹ ban đầu.
- Gây lãng phí: Đặc biệt, vào những ngày lễ vía Quan Âm (như 19/02, 19/06, 19/09 âm lịch), nhiều nhà sư khuyến khích Phật tử không nên cúng dường áo choàng cho Đức Bồ Tát Quan Âm lộ thiên vì tượng đã được chạm khắc áo sẵn, việc này gây tốn kém tiền bạc không cần thiết, mà những nguồn lực này có thể được sử dụng vào những việc công đức khác ý nghĩa hơn.
Có thể bạn quan tâm: Review Chi Tiết Các Mâm Xôi Chè Cúng Gò Vấp Uy Tín, Chất Lượng Nhất
Giữ gìn sự tôn nghiêm với lòng thành kính thuần chú
Việc có nên khoác áo choàng lên tượng Mẹ Quan Âm là một vấn đề phức tạp, phản ánh sự giao thoa văn hóa tín ngưỡng và quan điểm cá nhân của mỗi Phật tử. Dù lựa chọn thế nào, điều cốt yếu nhất vẫn là lòng thành kính, sự thuần chú trong tâm hồn khi thờ cúng Ngài.
Để duy trì sự tôn nghiêm và đúng với nghi lễ Phật giáo, các ngôi chùa và Phật tử nên cân nhắc kỹ lưỡng. Đối với các tượng đã có y phục chạm khắc sẵn hoặc tượng trong chánh điện, việc không khoác thêm áo sẽ giúp giữ nguyên vẻ đẹp và ý nghĩa nguyên bản của pho tượng. Với những tượng lộ thiên, nếu việc khoác áo xuất phát từ tâm bảo vệ và tôn kính, cần chọn lựa áo choàng phù hợp, đơn giản, không quá cầu kỳ để tránh làm mất đi sự trang trọng vốn có.
Quan trọng nhất, hãy luôn nhớ rằng sự chân thành trong hành động và suy nghĩ khi hướng về Mẹ Quan Âm mới là điều tối thượng, mang lại công đức và phước lành. Bạn có thể tham khảo thêm nhiều bài viết về văn hóa tâm linh tại chuaphatanlongthanh.com. Việc thực hành tín ngưỡng cần phải hài hòa giữa truyền thống, văn hóa và giáo lý cốt lõi của Phật giáo để đảm bảo sự tôn kính đúng mực nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
