Bài cúng 3 bữa tết là một trong những nghi thức tâm linh quan trọng trong văn hóa truyền thống của người Việt Nam. Vào dịp Tết Nguyên Đán, gia đình nào cũng chuẩn bị mâm cúng để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và mong muốn một năm mới an lành, thịnh vượng. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết về cách cúng 3 bữa tết, từ mâm cúng, văn khấn, đến những lưu ý quan trọng để buổi lễ diễn ra trang nghiêm và ý nghĩa.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng 16: Hướng Dẫn Chi Tiết Chuẩn Phong Thủy
Tầm Quan Trọng Của Nghi Lễ Cúng Gia Tiên Ngày Tết
Ý Nghĩa Tâm Linh Và Văn Hóa
Nghi lễ cúng gia tiên vào dịp Tết Nguyên Đán là một phong tục lâu đời, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Việc cúng tổ tiên không chỉ là hành động tưởng nhớ những người đã khuất mà còn là dịp để cả gia đình sum họp, cùng nhau chuẩn bị mâm cỗ, dọn dẹp ban thờ và cùng nhau cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc.
Theo quan niệm dân gian, tổ tiên là những người đã khuất nhưng vẫn luôn dõi theo, phù hộ độ trì cho con cháu. Vì vậy, việc cúng lễ vào những ngày quan trọng như Tết là cách để thể hiện lòng biết ơn và xin phép tổ tiên về những điều sắp diễn ra trong năm mới.
Những Ngày Quan Trọng Trong 3 Bữa Tết
3 bữa tết thường được hiểu là 3 thời điểm cúng quan trọng trong dịp Tết Nguyên Đán, bao gồm:
- Giao thừa (Đêm 30 Tết): Đây là thời điểm thiêng liêng nhất, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Mâm cúng giao thừa thường được chuẩn bị công phu, thể hiện lòng thành kính và mong muốn một năm mới an lành.
- Mùng 1 Tết: Là ngày đầu tiên của năm mới, gia đình thường cúng vào sáng sớm để cầu mong may mắn, tài lộc cho cả năm.
- Mùng 2 (hoặc Mùng 3) Tết: Đây là bữa cúng để tiếp tục thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, đồng thời cũng là dịp để gia đình sum họp, chia sẻ những câu chuyện đầu năm.
Mâm Cúng Giao Thừa: Sự Chuẩn Bị Công Phu
Lễ Vật Và Mâm Cúng
Mâm cúng giao thừa là bữa cúng quan trọng nhất trong 3 bữa tết. Theo truyền thống, mâm cúng cần được chuẩn bị đầy đủ, trang trọng, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên. chuaphatanlongthanh.com tổng hợp các lễ vật thường có trong mâm cúng giao thừa như sau:
Mâm Ngọ: Bao gồm các món ăn truyền thống như:
- Gà luộc (hoặc heo quay)
- Xôi gấc
- Bánh chưng, bánh tét
- Canh măng, canh nấm
- Dưa hành, dưa kiệu
- Các loại bánh kẹo, mứt
Mâm Trái Cây: Gồm các loại trái cây tươi, có màu sắc rực rỡ, tượng trưng cho sự sung túc, may mắn:
- Bưởi, cam, quýt
- Chuối, dứa
- Nho, táo
- Dưa hấu
Mâm Hương Hoa: Gồm các loại hoa tươi, nhang, đèn, nến:
- Hoa lay ơn, hoa cúc, hoa hồng
- Nhang thơm
- Đèn, nến
- Trầu cau, rượu, trà
Văn Khấn Giao Thừa
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng 23 Âm: Lễ Tiễn Ông Công, Ông Táo Về Trời Và Những Điều Cần Biết
Văn khấn giao thừa là phần quan trọng không kém trong nghi lễ. Dưới đây là bài văn khấn giao thừa phổ biến:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch Đại Vương
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long Thần, Tài thần
Con kính lạy các ngài Bản gia Táo phủ, Thần quân
Con kính lạy chư vị Tôn thần
Con kính lạy Tổ tiên nội ngoại họ………………….
Nay theo tuế luật, âm dương vận hành, tới hồi giao thừa, năm cũ đi, năm mới đến;
Tam Dương khai thái, vạn tượng canh tân.
Ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt.
Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân.
Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc.
Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn thần, tiến cúng Tổ tiên.
Nguyện cho gia chúng con mọi người sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành.
Chúng con kính cẩn tiến lễ bái nhung, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Mâm Cúng Mùng 1 Tết: Khởi Đầu Năm Mới
Lễ Vật Và Mâm Cúng
Mâm cúng mùng 1 Tết thường đơn giản hơn so với mâm cúng giao thừa, nhưng vẫn cần đảm bảo sự trang trọng và thành kính. Các lễ vật thường có:
- Bánh chưng, bánh tét
- Gà luộc hoặc heo quay
- Xôi gấc
- Các loại trái cây tươi
- Hoa tươi, nhang, đèn, nến
- Rượu, trà, trầu cau
Văn Khấn Mùng 1 Tết
Sau khi chuẩn bị đầy đủ mâm cúng, gia chủ sẽ đọc văn khấn mùng 1 tết để cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch Đại Vương
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long Thần, Tài thần
Con kính lạy các ngài Bản gia Táo phủ, Thần quân
Con kính lạy chư vị Tôn thần
Con kính lạy Tổ tiên nội ngoại họ………………….
Hôm nay là ngày mùng 1 tháng Giêng năm [Năm âm lịch]
Chúng con là: [Họ và tên gia chủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Nay theo tuế luật, âm dương vận hành, tới hồi giao thừa, năm cũ đi, năm mới đến; tam dương khai thái, vạn tượng canh tân.
Chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn thần, tiến cúng Tổ tiên.
Nguyện cho gia chúng con mọi người sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành.
Chúng con kính cẩn tiến lễ bái nhung, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Mâm Cúng Mùng 2 (Hoặc Mùng 3) Tết: Tiếp Tục Thể Hiện Lòng Thành
Lễ Vật Và Mâm Cúng
Mâm cúng mùng 2 (hoặc mùng 3) Tết thường được chuẩn bị theo phong tục của từng gia đình, vùng miền. Tuy nhiên, vẫn cần đảm bảo các lễ vật cơ bản như:
- Gà luộc hoặc heo quay
- Bánh chưng, bánh tét
- Xôi gấc
- Các loại trái cây tươi
- Hoa tươi, nhang, đèn, nến
- Rượu, trà, trầu cau
Văn Khấn Mùng 2 (Hoặc Mùng 3) Tết
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Ông Công, Ông Táo 23 Tháng Chạp: Ý Nghĩa, Lễ Vật & Văn Khấn Chuẩn
Văn khấn mùng 2 tết (hoặc mùng 3) cũng tương tự như văn khấn mùng 1, chỉ cần thay đổi ngày tháng cho phù hợp:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương
Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Long Mạch Đại Vương
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long Thần, Tài thần
Con kính lạy các ngài Bản gia Táo phủ, Thần quân
Con kính lạy chư vị Tôn thần
Con kính lạy Tổ tiên nội ngoại họ………………….
Hôm nay là ngày mùng 2 (hoặc mùng 3) tháng Giêng năm [Năm âm lịch]
Chúng con là: [Họ và tên gia chủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Nay theo tuế luật, âm dương vận hành, tới hồi giao thừa, năm cũ đi, năm mới đến; tam dương khai thái, vạn tượng canh tân.
Chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn thần, tiến cúng Tổ tiên.
Nguyện cho gia chúng con mọi người sức khỏe dồi dào, an khang thịnh vượng, vạn sự tốt lành.
Chúng con kính cẩn tiến lễ bái nhung, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Cúng 3 Bữa Tết
Thời Gian Cúng
- Giao thừa: Thường được cúng vào đúng khoảnh khắc giao thừa, tức là 23h59′ đêm 30 Tết.
- Mùng 1 Tết: Cúng vào sáng sớm, từ 5h đến 7h.
- Mùng 2 (hoặc Mùng 3) Tết: Có thể cúng vào buổi sáng hoặc buổi chiều, tùy theo phong tục của từng gia đình.
Trang Phục Khi Cúng
Khi cúng, gia chủ và các thành viên trong gia đình nên mặc trang phục chỉnh tề, lịch sự, thể hiện sự tôn nghiêm của buổi lễ.
Thái Độ Khi Cúng
Trong suốt quá trình cúng, mọi người cần giữ thái độ thành kính, nghiêm trang, không nói chuyện ồn ào, không cười đùa.
Việc Đốt Vàng Mã
Theo quan niệm dân gian, việc đốt vàng mã là cách để gửi những vật dụng cần thiết cho tổ tiên ở thế giới bên kia. Tuy nhiên, hiện nay nhiều gia đình đã giảm thiểu việc đốt vàng mã để bảo vệ môi trường.
Những Điều Cấm Kỵ Trong Ngày Tết
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng 16 Phongthuyso: Hướng Dẫn Chi Tiết Lễ Cúng Ngày 16 Âm Lịch
Cấm Kỵ Trong Ngày Mùng 1
- Không quét nhà: Việc quét nhà vào mùng 1 Tết được cho là sẽ “quét” hết tài lộc trong năm mới.
- Không đổ rác: Tương tự như việc quét nhà, đổ rác vào ngày mùng 1 cũng được cho là sẽ “đổ” hết tài lộc.
- Không cho nước, cho lửa: Việc cho nước, cho lửa vào ngày mùng 1 được cho là sẽ làm mất tài lộc.
- Không mặc đồ rách, cũ: Việc mặc đồ rách, cũ vào ngày mùng 1 được cho là sẽ mang lại điều không may trong năm mới.
- Không khóc lóc, cãi vã: Việc khóc lóc, cãi vã vào ngày mùng 1 được cho là sẽ mang lại điều không may trong năm mới.
Cấm Kỵ Trong Ngày Mùng 2 Và Mùng 3
- Không vay mượn tiền bạc: Việc vay mượn tiền bạc vào ngày mùng 2, mùng 3 được cho là sẽ khiến cả năm phải “vay mượn”, không có của cải.
- Không làm việc nặng: Việc làm việc nặng vào ngày mùng 2, mùng 3 được cho là sẽ khiến cả năm phải vất vả, cực nhọc.
- Không đánh vỡ đồ vật: Việc đánh vỡ đồ vật vào ngày mùng 2, mùng 3 được cho là sẽ mang lại điều không may trong năm mới.
Những Bài Cúng Khác Trong Dịp Tết
Văn Khấn Cúng Tất Niên
Văn khấn cúng tất niên là bài cúng được đọc vào ngày 30 Tết để tiễn năm cũ, đón năm mới. Đây là một trong những nghi lễ quan trọng, thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên, thần linh đã phù hộ độ trì cho gia đình trong suốt một năm qua.
Văn Khấn Cúng Tạ Đất Cuối Năm
Văn khấn cúng tạ đất cuối năm là bài cúng để cảm ơn Thổ Công, Thổ Địa đã phù hộ cho gia đình trong suốt một năm. Lễ cúng thường được thực hiện vào ngày 23 tháng Chạp.
Bài Cúng Giao Thừa Ngoài Trời
Bên cạnh bài cúng giao thừa trong nhà, nhiều gia đình còn có tục lệ cúng giao thừa ngoài trời để cúng các vong hồn, cầu mong sự bình an cho cả gia đình.
Kết Luận
Bài cúng 3 bữa tết là một phần không thể thiếu trong văn hóa truyền thống của người Việt Nam. Việc cúng lễ không chỉ là hành động tưởng nhớ tổ tiên mà còn là dịp để cả gia đình sum họp, cùng nhau cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc. Hy vọng rằng những hướng dẫn chi tiết về bài cúng 3 bữa tết trong bài viết này sẽ giúp bạn có thể chuẩn bị một cách trọn vẹn và ý nghĩa cho dịp Tết Nguyên Đán sắp tới.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 2, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
