Lễ cúng tất niên cuối năm là một phong tục truyền thống đẹp của người Việt Nam, diễn ra vào những ngày cuối cùng của năm cũ để tạ ơn trời phật, tổ tiên và chuẩn bị đón chào năm mới. Đây không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần, sum họp. Để chuẩn bị cho một lễ tất niên trọn vẹn, việc nắm vững các bước chuẩn bị mâm cúng và bài văn khân phù hợp là vô cùng quan trọng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn đọc những thông tin chi tiết và chuẩn xác nhất về nghi lễ này.
Có thể bạn quan tâm: Bánh Cúng Miền Tây: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa & Cách Làm Thơm Ngon Đúng Điệu
Những điểm nhấn quan trọng trong lễ cúng tất niên
Lễ cúng tất niên diễn ra vào chiều 30 Tết (hoặc 29 Tết nếu năm thiếu) mang ý nghĩa kết thúc một năm cũ và chào đón điều mới mẻ. Đây là thời điểm gia đình t tổng kết lại những gì đã qua, tạ ơn thần linh, gia tiên đã phù hộ và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm tới. Lễ vật thường được chuẩn bị tươm tất, tùy theo điều kiện từng gia đình nhưng phải thể hiện được lòng thành. Mâm cúng thường bao gồm các món ăn truyền thống như bánh chưng, giò, nem, xôi, gà luộc… được bày biện gọn gàng trên bàn thờ. Quan trọng nhất là không khí gia đình ấm cúng, mọi người cùng nhau sum vầy bên mâm cơm cúng để hướng về những giá trị truyền thống.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Toàn Tập Về Tục Cúng Cây Hương Ngoài Trời: Ý Nghĩa, Lễ Vật Và Bài Văn Khấn Chuẩn Nhất
Chuẩn bị mâm cúng tất niên chi tiết
Mâm cúng tất niên thường được chuẩn bị kỹ lưỡng, chia thành mâm cúng gia tiên và mâm cúng thần linh, thổ địa. Dù ở miền Bắc, Trung hay Nam, mâm cúng đều cần có các thành phần cơ bản như bánh chưng (hoặc bánh tét), giò lụa, gà luộc, xôi, nem rán, hoa quả và các món ăn đặc trưng theo vùng miền. Đối với mâm cúng gia tiên, cần chuẩn bị đầy đủ các phẩm vật dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng biết ơn và thành kính. Mâm cúng thần linh, thổ địa thường đơn giản hơn nhưng vẫn phải tươm tất, bao gồm hương, hoa, trà, quả, vàng mã và một ít đồ mặn.
Việc bài trí mâm cúng cũng cần tuân theo nguyên tắc nhất định. Mâm cúng nên được đặt ở nơi trang trọng, sạch sẽ. Gà luộc cần được đặt ngay ngắn, đầu gà hướng ra ngoài (hoặc vào trong tùy quan niệm) với ý nghĩa gọi mặt trời chiếu sáng vào nhà. Các món ăn khác được sắp xếp hài hòa, đẹp mắt. Trước khi cúng, gia chủ cần thắp hương, đọc bài văn khấn và chờ hương tàn rồi mới hạ mâm cơm. Điều quan trọng nhất là lòng thành của người thực hiện nghi lễ.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Xe Đầu Năm 2026: Lễ Vật, Văn Khấn & Chọn Ngày Hoàng Đạo
Các bài văn khấn tất niên chuẩn xác
Việc đọc bài văn khấn trong lễ cúng tất niên là nghi thức không thể thiếu, giúp kết nối tâm linh giữa con người và thế giới tâm linh. Dưới đây là các bài văn khấn được tổng hợp từ nhiều nguồn uy tín, phù hợp cho từng không gian cúng khác nhau.
Bài cúng tất niên ngoài trời
Bài cúng này dành cho việc tế trời đất, thần linh cai quản khu vực. Gia chủ nên đọc bài văn khấn này khi chuẩn bị mâm cúng ở sân hoặc nơi rộng rãi.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Kính lạy: Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị tôn thần.
Ngài Kim niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần.
Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương.
Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa.
Ngài định Phúc Táo quân.
Các Ngài Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.
Hôm nay là ngày …… tháng Chạp năm ……….
Tín chủ chúng con là: …………………………………………………………………
Ngụ tại: ………………………………………………………………………………….
Trước Án tọa kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Nay là ngày…. Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh cụ soạn, sửa lễ Tất niên, dâng cúng Thiên Địa, Tôn Thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư Linh.
Theo như thường lệ Tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị Tôn Thần, Liệt vị Gia tiên, bản xứ tiền hậu Chủ hương linh, giáng lâm án tọa, phù thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già, bình an thịnh vượng. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Âm phù – Dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.
Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám…
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Văn khấn tất niên cuối năm trong nhà
Đây là bài cúng phổ biến nhất, được sử dụng trong không gian thờ cúng gia tiên tại gia. Có hai cách thức dựa trên văn khấn cổ truyền và văn khấn Nôm để bạn đọc lựa chọn.
Dựa trên “Văn khấn cổ truyền Việt Nam”
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.
Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
Con kính lạy chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ ……………..
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm …………………. (Âm lịch).
Tín chủ (chúng) con là: …………..Tuổi:………..………
Ngụ tại: …………
Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên Địa tôn thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư linh.
Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án tọa, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng, bách sự như ý, vạn sự tốt lành, luôn luôn mạnh khỏe, gia đình hòa thuận.
Thành tâm bái thỉnh, cúi xin chư vị tôn thần và gia tiên nội ngoại chứng giám phù hộ độ trì.
Phục duy cẩn cáo!
Dựa trên “Văn khấn Nôm truyền thống”
Nam mô A di Đà Phật
Nam mô A di Đà Phật
Nam mô A di Đà Phật
Kính lạy:
– Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
– Ngài Kim niên đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần.
– Ngài bản cảnh Hoàng Thành chư vị Đại vương.
– Các ngài Ngũ Phương, Ngũ thổ long mạch Tài thần. Bản gia Táo quân cùng tất cả các vị thần linh cai quản ở trong xứ này.
– Chư gia Cao Tằng tổ khảo tỷ tiên linh nội ngoại.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm……………………… tín chủ chúng con là:……………….
Ngụ tại:…………… (địa chỉ nơi ở)
Trước án tọa kính cẩn thưa trình:
Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới. Nay là ngày 30 Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh vật phẩm hương hoa, cơm canh cụ soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh. Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị Tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chủ hương linh giáng lâm án tọa, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng.
Dãi tấm lòng thành cúi xin chứng giám.
Bài cúng tất niên tại cơ quan, công ty
Ngoài không gian gia đình, nhiều công ty, cơ quan cũng tổ chức lễ cúng tất niên để tạ ơn trời phật, thần linh và cầu mong một năm làm ăn phát đạt. Bài văn khấn này thường được thực hiện vào chiều 30 Tết.
Nam Mô A Di Đà Phật
Nam Mô A Di Đà Phật
Nam Mô A Di Đà Phật
Nam mô Đại từ đại bi Quán thế âm Bồ tát
Nam mô Đại từ đại bi Quán thế âm Bồ tát
Nam mô Đại từ đại bi Quán thế âm Bồ tát
Tín chủ con tên là… tại…
Hôm nay ngày… tháng chạp năm… Âm lịch
Tín chủ con đại diện cho công ty… xin được thành tâm sửa biện hương hoa, chuẩn bị đèn nến, hoa trà dâng lên trước án. Qua năm… , chúng con xin được dâng lễ tạ ơn trên đã phù hộ độ trì cho công việc làm ăn của chúng con luôn được suôn sẻ, phát đạt, mọi sự bình an, may mắn. Một năm qua đi chúng con có gì thiếu sót, trần gian mắt thịt không rõ xin được các vị thần linh lượng thứ bỏ qua cho.
Nay con xin được đọc bài cúng Tất niên công ty cuối năm… để thành tâm kính lạy mời các ngài Hoàng Thiên, Hậu Thổ chư vi Tôn thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn thần, ngài Bản gia Thổ địa Long Mạch Tôn thần, ngài tiền hậu Địa chủ Tài thần, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân và các Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Kính lạy các ngài nghe thấu tâm can, chứng giám lòng thành, đáp lễ lời mời, thụ hưởng lễ vật và phù hộ độ trì cho toàn công ty chúng con luôn được bình an, toàn gia an lạc, việc làm ăn luôn được suôn sẻ, hanh thông.
Chúng con lễ bạc lòng thành, trước xin kính lễ tạ ơn, sau cúi xin các vị Chư Thần luôn chứng giám, độ trị phù hộ cho toàn công ty chúng con một năm mới an lành, phát lộc.
A Di Đà Phật!
A Di Đà Phật!
A Di Đà Phật!
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Nhập Trạch Đơn Giản, Trọn Vẹn Ý Nghĩa Cho Tổ Ấm Mới
Các lưu ý cần biết khi cúng tất niên
Để lễ cúng tất niên diễn ra trọn vẹn, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Chuẩn bị mâm cúng: Dù không cần quá cầu kỳ nhưng mâm cúng phải tươm tất, đầy đủ các món ăn truyền thống ngày Tết. Tùy vào điều kiện kinh tế của từng gia đình mà có thể chuẩn bị ít hoặc nhiều, nhưng cần bày biện sạch sẽ, chú đáo.
- Thành kính trang nghiêm: Trước khi làm lễ cúng, gia chủ cần dọn dẹp bàn thờ, nhà cửa sạch sẽ. Trong quá trình đọc bài văn khấn, cần giữ tâm thái thành kính, trang nghiêm.
- Không khí gia đình: Tất niên là bữa cơm sum họp gia đình, nên có đủ các thành viên để không khí ấm cúng, sum vầy. Đây là thời điểm để mọi người hướng về gia đình, tránh những tranh cãi, mâu thuẫn. Hãy thay vào đó bằng những câu chuyện vui, lời chúc tốt lành.
- Thời gian cúng: Lễ cúng thường được diễn ra vào buổi trưa hoặc chiều tối ngày 30 Tết (hoặc 29 Tết). Tuy nhiên, nhiều gia đình hiện nay có xu hướng cúng sớm hơn để thuận tiện cho việc chuẩn bị và sum họp.
Giải đáp các thắc mắc có liên quan
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp xoay quanh lễ cúng tất niên mà bạn đọc có thể quan tâm.
Nên cúng tất niên ngoài trời hay trong nhà?
Theo các chuyên gia văn hóa, ngày lễ cúng tất niên thường được diễn ra trên bàn thờ Tổ tiên, thần linh trong mỗi gia đình. Tuy nhiên, việc cúng ở ngoài sân, ngoài trời cũng không bắt buộc, miễn là thành tâm, chuẩn bị mọi thứ tươm tất, chu đáo là được. Quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính của gia chủ.
Ai là người đọc bài văn khấn tất niên cuối năm?
Người đọc bài văn khấn nên là gia chủ của nhà (có thể là vợ hoặc chồng). Người làm lễ cần ăn mặc trang nghiêm, lịch sự và giữ tâm trạng thành kính khi tiến hành nghi thức.
Cúng tất niên bao nhiêu chén chè là đúng?
Số lượng chén chè dâng cúng là tùy tâm, vì lòng thành của người thực hiện là quan trọng nhất. Tuy nhiên, theo quan niệm dân gian, số chén chè mang những ý nghĩa khác nhau:
- 1 chén: Âm dương, Thiên Địa hòa hợp.
- 3 chén: 2 ông và 1 bà, sử dụng để đưa ông Táo về với gia đình vào đêm tất niên.
- 4 chén: Tượng trưng cho người đã khuất tứ phương: Đồng, Tây, Nam, Bắc.
- 5 chén: Ban ngũ phúc sinh khí, thường được dùng để thờ thần Đất Đai – vị thần có khả năng xoay chuyển được ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.
- 6 chén: Mang ý nghĩa là lục hòa (Thân hòa, khẩu hòa, ý hòa, kiến hòa, lợi hòa, giới hòa).
Tổng kết
Bài viết đã tổng hợp những thông tin cần biết về lễ cúng tất niên cuối năm, từ cách chuẩn bị mâm cúng đến các bài văn khấn phù hợp cho từng không gian như trong nhà, ngoài trời và tại cơ quan. Hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp bạn đọc chuẩn bị một lễ tất niên trọn vẹn, ấm cúng và ý nghĩa bên gia đình.
Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com thường xuyên để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích về văn hóa, phong tục tập quán và các kiến thức đời sống đa dạng khác nhé.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
