Bài cúng giao thừa ngoài trời năm Canh Tý là nghi lễ thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ Kỷ Hợi và năm mới Canh Tý. Đây là dịp để con cháu tri ân trời đất, thần linh, tiễn đưa vị quan hành khiển năm cũ và đón rước vị thần cai quản năm mới về phù hộ cho gia đình. Bài viết hôm nay tổng hợp đầy đủ về bài cúng giao thừa ngoài trời năm Canh Tý, từ ý nghĩa, chuẩn bị lễ vật đến văn khấn chi tiết, giúp bạn tổ chức nghi lễ trọn vẹn, mang lại may mắn, tài lộc cho cả năm.
Lễ cúng giao thừa (hay còn gọi là lễ Trừ tịch) được thực hiện vào thời khắc cuối cùng của năm cũ, lúc 23h00 ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu năm đó là tháng Chạp thiếu). Đây là khoảnh khắc thiêng liêng, chuyển giao giữa hai năm, hai vị thần cai quản.
Theo quan niệm dân gian, mỗi năm trời sẽ phái một vị “Quan hành khiển” (còn gọi là “Thiên quan”) xuống hạ giới để trông coi, giám sát mọi việc. Đến cuối năm, vị thần năm cũ sẽ bàn giao công việc cho vị thần năm mới. Việc cúng giao thừa ngoài trời năm Canh Tý chính là để tiễn đưa vị thần cũ (năm Kỷ Hợi) về trời và nghênh đón vị thần mới (năm Canh Tý) về cai quản nhà mình.
Thông thường, lễ cúng giao thừa gồm hai phần: cúng ngoài trời (để đón các vị thần) và cúng trong nhà (để báo cáo với tổ tiên). Trong đó, cúng ngoài trời là phần quan trọng nhất, phải được thực hiện trước.
Chay: Xôi (đậu xanh, đậu đen, gấc), chè, bánh ngọt, hoa quả, rau củ quả luộc, chả chay, nem chay.
2. Hoa, quả, nước:
Hoa tươi: Thường dùng hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng, hoa sen (tùy theo điều kiện và sở thích).
Trái cây: Một đĩa ngũ quả (5 loại trái cây theo mùa, ví dụ: táo, lê, cam, quýt, lêkima) hoặc 3 loại trái cây theo quan niệm “Tam đa”: Phúc – Lộc – Thọ (thường là dừa, đu đủ, xoài hoặc sung, dừa, dứa).
Nước: 3 chén nước trà, 3 ly rượu (hoặc trà), 1 ly nước lọc.
3. Hương, đăng, trà, rượu:
Hương (nhang): 3 cây hương thơm.
Đèn/nến: 2 cây nến hoặc 1 đèn dầu.
Trà, rượu: 3 chén trà, 3 chén rượu (nếu gia đình không uống rượu có thể thay bằng nước trà đặc).
4. Vàng mã:
Giấy tiền vàng mã, ấn phẩm (nếu có).
5. Bánh mứt, kẹo:
Một đĩa bánh mứt, kẹo để dâng cúng.
6. Trầu cau:
Một đĩa trầu cau (nếu có).
Cách Bày Mâm Cúng Giao Thừa Ngoài Trời
Đặt mâm lễ: Đặt mâm lễ ở một nơi sạch sẽ, thoáng đãng, hướng ra ngoài trời (hướng Nam hoặc hướng Đông là tốt nhất, theo quan niệm phong thủy).
Sắp xếp lễ vật: Sắp xếp các lễ vật gọn gàng, đẹp mắt trên mâm. Gà luộc đặt chính giữa, đầu hướng về phía bàn thờ. Xôi, bánh chưng đặt hai bên. Hoa quả, bánh mứt, kẹo đặt xung quanh.
Chén đũa: Không quên để một đôi đũa, một cái muỗng, một cái bát (nếu có mâm cơm).
Văn Khấn Giao Thừa Ngoài Trời Năm Canh Tý
Sau khi chuẩn bị xong mâm lễ, gia chủ (thường là người đứng đầu gia đình) mặc quần áo chỉnh tề, thắp đèn/nến, mở rượu và thắp nhang ngoài trời. Khi hương cháy được khoảng 1/3 thì bắt đầu khấn. Dưới đây là bài cúng giao thừa ngoài trời năm Canh Tý được trích từ cuốn “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” (Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin):
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội, ngoại chư vị tiên linh.
Nhân phút giao thừa năm cũ Kỷ Hợi sang năm mới Canh Tý, tín chủ con thành tâm sửa biện, hương hoa, trà quả, bao biện lễ vật, bày trước án cúng dâng, thắp hương đốt nén tâm hương, nhất tâm kính lễ.
Chúng con cầu xin chín phương Trời, mười phương Chư Phật, các Ngài Thiên Địa, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nam nữ tử tôn, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì con cháu, năm mới an khang, mọi bề thuận lợi, sự nghiệp hưng long, bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng an bình.
Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ, cư ngụ ở nhà này, đất này, đồng lai hâm hưởng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý khi đọc văn khấn:
Đọc văn khấn một cách thành kính, rõ ràng, chậm rãi.
Khi đọc xong, vái lạy 3 vái.
Sau đó có thể đọc tiếp bài khấn cúng trong nhà.
Những Điều Cần Lưu Ý Khi Cúng Giao Thừa Năm Canh Tý
1. Thứ tự cúng lễ:
Theo các nhà nghiên cứu tâm linh, vào đêm giao thừa, gia chủ cần phải cúng giao thừa ngoài trời trước để “ngênh tân, tiễn cửu” rồi mới cúng trong nhà. Việc cúng ngoài trời là để nghênh đón các vị thần, còn cúng trong nhà là để báo cáo với tổ tiên.
2. Hướng cúng giao thừa ngoài trời:
Theo lịch ngày tốt, thời khắc giao thừa năm Canh Tý (giờ Tý 23h – 1h), các hướng tốt là:
Những Bài Văn Khấn Cúng Giao Thừa Chuẩn Nhất Tết Canh Tý
Hướng Nam (Hỷ thần): Hướng mang lại niềm vui, hạnh phúc.
Hướng Đông (Thần Tài): Hướng mang lại tài lộc.
Vì thế, để đón thêm nhiều tài lộc, niềm vui, gia chủ cần đặt mâm lễ cúng và quay mặt theo hướng này để làm các nghi thức cúng lễ.
3. Ở chung cư có cần cúng giao thừa ngoài trời không?
Các chuyên gia phong thủy cho rằng, việc cúng giao thừa ngoài trời cần phải có không gian rộng, có trời và có đất, lễ vật cần phải được sắp xếp và đặt ở gần với mặt đất. Vì thế, các gia đình ở chung cư có thể bê lễ vật ra hành lang rộng hoặc xuống sân chung cư để làm lễ, không nên làm lễ ở ban công tầng cao.
4. Thời gian cúng giao thừa:
Thời gian lý tưởng để làm lễ cúng giao thừa là từ 23h00 ngày 30 tháng Chạp đến 01h00 ngày mùng 1 Tết. Đây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mang tính chất thiêng liêng nhất.
5. Trang phục khi cúng:
Gia chủ và các thành viên trong gia đình nên mặc quần áo chỉnh tề, lịch sự, màu sắc tươi sáng, mang ý nghĩa may mắn (đỏ, hồng, vàng).
6. Tuyệt đối không cãi vã, nói lời không hay:
Trong đêm giao thừa, gia đình nên giữ không khí vui vẻ, hòa thuận. Tuyệt đối tránh cãi vã, nói lời không hay, chửi nhau, vì điều này được cho là sẽ đem lại vận xui cho cả năm.
7. Không quét nhà, đổ rác vào đêm giao thừa:
Theo quan niệm dân gian, quét nhà hay đổ rác vào đêm giao thừa sẽ “quét” mất tài lộc, may mắn của gia đình.
Bài Cúng Giao Thừa Trong Nhà Năm Canh Tý
Sau khi cúng xong ngoài trời, gia chủ quay vào trong nhà, thắp hương trên bàn thờ gia tiên và đọc bài cúng giao thừa trong nhà. Dưới đây là bài cúng trong nhà:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội, ngoại chư vị tiên linh.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm Kỷ Hợi.
Tức là ngày 23 tháng Chạp năm Canh Tý.
Tín chủ (chúng) con là: [Họ tên người đứng đầu]
Ngụ tại: [Địa chỉ]
Nhân phút giao thừa năm cũ Kỷ Hợi sang năm mới Canh Tý, tín chủ con thành tâm sửa biện, hương hoa, trà quả, bao biện lễ vật, bày trước án cúng dâng, thắp hương đốt nén tâm hương, nhất tâm kính lễ.
Chúng con cầu xin chín phương Trời, mười phương Chư Phật, các Ngài Thiên Địa, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nam nữ tử tôn, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì con cháu, năm mới an khang, mọi bề thuận lợi, sự nghiệp hưng long, bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng an bình.
Chúng con kính mời các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ, cư ngụ ở nhà này, đất này, đồng lai hâm hưởng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Câu Hỏi Thường Gặp Về Bài Cúng Giao Thừa Ngoài Trời Năm Canh Tý
1. Có thể thay đổi văn khấn giao thừa không?
Có thể. Văn khấn trên là bản chuẩn, nhưng bạn có thể điều chỉnh một vài chi tiết cho phù hợp với phong tục, tín ngưỡng của gia đình mình, miễn là giữ được sự thành kính và đầy đủ các ý chính.
2. Nếu không có điều kiện cúng ngoài trời thì sao?
Nếu điều kiện không cho phép (ví dụ ở chung cư cao tầng, không có không gian), bạn có thể cúng trong nhà nhưng vẫn phải có một mâm lễ riêng để “đón giao thừa”, đặt ở hướng Nam hoặc Đông, mở cửa chính để đón khí trời.
3. Cúng giao thừa có cần phải có người lớn tuổi đọc không?
Không bắt buộc, nhưng theo truyền thống, người đứng đầu gia đình (thường là người lớn tuổi, có uy tín) sẽ là người đọc văn khấn để thể hiện sự trang trọng và lòng thành kính.
Bài cúng giao thừa ngoài trời năm Canh Tý là một phần quan trọng trong văn hóa Tết của người Việt. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng, thực hiện đúng nghi thức không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, thần linh mà còn là cách để cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng, hạnh phúc, may mắn cho cả gia đình. Hy vọng rằng những thông tin trên đây sẽ giúp bạn tổ chức một lễ cúng giao thừa trọn vẹn, ý nghĩa và mang lại nhiều điều tốt lành cho năm Canh Tý 2020.
Để tìm hiểu thêm về các phong tục, lễ nghi trong dịp Tết và các thông tin hữu ích khác, mời bạn tham khảo thêm các bài viết trên chuaphatanlongthanh.com.
