Lễ cúng mở cửa mả là một nghi thức tâm linh quan trọng trong văn hóa người Việt, đặc biệt được thực hiện sau khi chôn cất người đã khuất ba ngày. Mục đích chính của buổi lễ này là giúp vong linh người quá cố được siêu thoát, an lành sang thế giới bên kia. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về quy trình cũng như ý nghĩa sâu xa của nó. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện nhất về cách cúng, bài cúng mở cửa mả sao cho thành tâm và đúng đạo lý.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Khai Quang Tẩy Uế: Quy Trình Chuẩn Và Những Điều Cần Biết
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng – Cẩm Nang Các Bài Văn Khấn Hay Và Đầy Đủ Dành Cho Người Việt
Những bước chuẩn bị và quy trình thực hiện cơ bản
Để tổ chức một buổi lễ cúng mở cửa mả trang nghiêm và đầy đủ, gia chủ cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ lễ vật cho đến cách bài trí. Dù là nghi thức quen thuộc nhưng nhiều người vẫn còn lúng túng trong khâu chuẩn bị. Dưới đây là những bước cơ bản và lễ vật cần thiết để thực hiện nghi lễ này một cách suôn sẻ.
Lễ vật cần thiết cho buổi lễ
Việc chuẩn bị lễ vật phải được tiến hành tươm tất, thể hiện sự thành kính đối với tổ tiên và các đấng thần linh. Các lễ vật cụ thể bao gồm:
- Một cái than bằng bẹ chuối: Nam 7 bặc, nữ 9 bặc (tượng trưng cho cầu thang dẫn linh hồn).
- Một cây mía lau: Để cả ngọn, tượng trưng cho sự ngọt ngào, no ấm cho người đã khuất.
- Hai bình bông và hai đĩa trái cây: Một bộ để cúng đất đai, một bộ để cúng vong linh người thân.
- Ba ống trúc: Dài khoảng bốn tấc, vót nhọn một đầu. Một ống đựng muối, một ống đựng nước, một ống đựng nước gạo (bịt đầu nilon).
- Bốn cây đèn cầy: Thắp sáng, soi đường cho linh hồn.
- Năm thứ đậu: Khoảng 100 gram chung cho 5 thứ (đậu xanh, đậu đen, đậu nành, đậu phộng, đậu lăng…).
- Năm thẻ tre: Dài 4 tấc, vót nhọn 1 đầu, dán bài vị ngũ phương ngũ thổ tôn thần.
- Sáu chén chè, hai đĩa xôi: Dâng cúng tổ tiên.
- Một bộ tam sênh: Gồm trứng, thịt, tôm (hoặc có thể thay bằng đồ chay tùy tín ngưỡng).
- Bảy cái chung, một bình trà, một xị rượu: Để cúng các vị thần.
- Mười tám con chim: Để phóng sanh (thay cho gà, thể hiện lòng từ bi).
Cách sắp xếp lễ vật và bài trí không gian
Sau khi chuẩn bị đầy đủ lễ vật, việc sắp xếp đúng cách là vô cùng quan trọng. Gia chủ cần lưu ý:
- Ba ống trúc: Đặt ở dưới chân mộ, phần ngọn úp vào nhau và dựa lên bài vị của người đã khuất.
- Lễ vật cúng vong và cúng thần: Gia chủ nên dọn chè, xôi, hoa quả, trà rượu và giấy tiền vàng mã ngay trước mộ (dưới chân) để cúng vong. Riêng lễ vật cúng thần cần được đặt ở một nơi sạch sẽ, tươm tất gần đó.
- Năm thẻ tre: Cắm vào bốn góc của mộ, bài vị ngũ phương ngũ thổ tôn thần được dán trên các thẻ tre này.
- Thắp hương: Tiến hành thắp hương trước mộ, cúng mân cho thần linh và các bài vị xung quanh.
Quy trình cúng và các nghi lễ chính
Khi mọi thứ đã được chuẩn bị xong xuôi, gia chủ bắt đầu thắp nhang và khấn xin các vị tôn thần dẫn dắt linh hồn người chết về nghe kinh và chứng minh lễ khai mộ.
- Lễ cầu khẩn: Gia chủ khấn xin thần linh cho triệu hồi linh hồn người quá cố.
- Lễ tụng kinh của sư thầy: Các sư thầy sẽ tiến hành tụng kinh, thỉnh tôn thần, triệu linh và làm phép sái tịnh để tẩy uế cho linh hồn.
- Lễ rải đậu và đi vòng quanh mộ: Trong khi sư thầy tụng kinh, các thành viên trong gia đình sẽ chia nhau mỗi người một ít đậu. Một người đại diện cầm cây mía và lồng chim theo thầy đi quanh mộ 3 vòng. Vừa đi vừa niệm Phật và rải đậu xuống mộ. Đây là nghi thức giúp linh hồn được dẫn đường, no ấm.
- Lễ phóng sanh và hóa vàng: Sau khi đi đủ 3 vòng quanh mộ, mọi người trở về vị trí ban đầu. Tiếp theo là lễ phóng sanh chim (mở lồng chim thả chúng bay đi), đốt giấy tiền vàng mã.
- Lễ tạ và kết thúc: Cuối cùng là lạy tạ tôn thần và dẫn vong linh người đã khuất trở về nhà để làm lễ cúng an linh (cúng cơm).
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Hạ Huyệt: Ý Nghĩa, Văn Khấn & Quy Trình Thực Hiện
Ý nghĩa sâu xa của lễ cúng mở cửa mả
Mỗi nghi thức cúng lễ trong văn hóa người Việt đều mang những ý nghĩa tâm linh riêng, và lễ cúng mở cửa mả cũng không phải là ngoại lệ. Nghi lễ này không chỉ là hành động thể hiện lòng hiếu thảo mà còn ẩn chứa những triết lý nhân quả sâu sắc.
Theo quan niệm của ông cha ta, sau khi chôn cất người mất được 3 ngày, linh hồn vẫn còn lơ lửng, chưa thực sự rời bỏ cõi trần. Vì vậy, người thân phải tiến hành mở cửa mả để vong linh nhanh chóng siêu thoát, tìm được con đường sáng sủa.
- Cầu thang nam bảy nấc, nữ chín nấc: Tượng trưng cho chiếc thang để người chết có thể leo ra khỏi huyệt mồ một cách dễ dàng, không bị vướng bận.
- Năm thứ đậu, gạo, muối, nước: Giúp cho hồn người chết có đồ ăn uống cho no dạ, tránh cảm giác đói khát khi rời bỏ dương gian.
- Cây mía lau chín đốt: Tượng trưng cho chín chữ cù lao (một khái niệm trong văn hóa dân gian), đồng thời “lau” đồng âm với “lao”, ngụ ý giúp người quá cố vượt qua những chông gai, vất vả ở thế giới bên kia.
- Con chim (thay cho gà con): Tượng trưng cho sự cô độc, lìa mẹ. Theo đó, tiếng kêu của chim khi được phóng sanh có khả năng đánh thức vong hồn người đang mê muội, giúp họ tỉnh ra và nhận thức được rằng mình đã chết, từ đó không còn vương vấn cõi trần.
Ngoài ra, nhiều người thắc mắc nghi thức này có nguồn gốc từ Phật giáo hay không? Câu trả lời là không. Nghi thức này thực tế đã du nhập vào Việt Nam từ lâu, bắt nguồn từ Lão giáo và có sự pha trộn với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Hạ Bàn Thờ Khi Sửa Nhà: Văn Khấn, Lễ Vật Và Lưu Ý Quan Trọng
Tầm quan trọng của việc làm lễ đúng Chánh pháp
Đối với người đã mất, chúng ta tuy có tâm hiếu đạo nhưng nếu làm các việc không đúng Chánh pháp, không khéo léo có thể trực tiếp đẩy người thân vào cảnh giới ác đạo. Vòng luân hồi bất tận, chúng ta đã mang quá nhiều ân oán với người xấu số. Chính vì lẽ đó, những nghi thức đối với người đã khuất phải được tiến hành hết sức quy củ và đúng đắn.
Việc chuẩn bị lễ vật tươm tất, đọc bài cúng mở cửa mả một cách thành tâm, cùng với đó là sự hộ trì của các vị tôn thần và công đức từ việc phóng sanh, rải đậu sẽ giúp cho vong linh của họ nhanh chóng siêu thoát, đầu thai vào cõi lành. Những chia sẻ chi tiết về cách cúng, văn khấn, bài cúng mở cửa mả trên đây hy vọng sẽ giúp cho các gia chủ có được sự hiểu biết cần thiết, chuẩn bị nghi thức sao cho đúng đắn và tươm tất nhất. Độc giả có thể tham khảo thêm nhiều kiến thức phong thủy, văn hóa tâm linh được chia sẻ chi tiết tại chuaphatanlongthanh.com.
Qua đó, giúp cho vong linh của những người đã mất được ra đi nhẹ nhàng, không còn vướng bận quá nhiều với trần gian hiện tại.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
