Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt, không chỉ là thời điểm sum họp gia đình mà còn là dịp để con cháu tưởng nhớ, báo hiếu và mời gọi các bậc tổ tiên về cùng đón năm mới. Một trong những nghi lễ tâm linh không thể thiếu trong những ngày này là bài cúng mời các cụ về ăn tết. Đây là phong tục thể hiện lòng thành kính, sự biết ơn sâu sắc và mong muốn gia đình được tổ tiên phù hộ, một năm mới an lành, hạnh phúc.
Vậy bài cúng mời các cụ về ăn tết nên đọc vào thời điểm nào? Văn khấn có những nội dung gì? Cần chuẩn bị những gì cho mâm cỗ cúng? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết, đầy đủ và dễ thực hiện nhất.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Mẫu Liễu Hạnh: Ý Nghĩa, Văn Khấn Và Cách Thực Hiện Đúng Lễ
Tầm Quan Trọng Của Việc Mời Các Cụ Về Ăn Tết
Truyền Thống Uống Nước Nhớ Nguồn
Việc mời các cụ về ăn tết là một trong những biểu hiện rõ nét nhất của đạo lý “uống nước nhớ nguồn” trong văn hóa Việt Nam. Người Việt tin rằng, dù đã khuất, các bậc tổ tiên vẫn luôn dõi theo, phù hộ độ trì cho con cháu. Vào dịp Tết, khi cả gia đình sum vầy, đón năm mới, việc mời tổ tiên về cùng chia vui là cách để thể hiện lòng hiếu kính, báo cáo với tổ tiên về những điều đã xảy ra trong năm qua và cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng.
Ý Nghĩa Tâm Linh
Từ góc độ tâm linh, việc cúng mời tổ tiên về ăn tết không chỉ là nghi lễ mà còn là sự kết nối giữa thế giới hiện tại và thế giới tâm linh. Đây là dịp để con cháu thể hiện sự biết ơn, cầu xin tổ tiên phù hộ, xua đuổi tà ma, mang lại bình an cho gia đình. Nhiều người tin rằng, nếu không thực hiện nghi lễ này, các cụ có thể cảm thấy bị lãng quên, từ đó ảnh hưởng đến vận khí của cả gia đình trong năm mới.
Thời Điểm Cúng Mời Các Cụ Về Ăn Tết
Ngày Cúng Mời Tổ Tiên
Thời điểm cúng mời các cụ về ăn tết thường được thực hiện vào ngày 30 tháng Chạp (hoặc ngày 29 nếu tháng Chạp có 29 ngày). Đây là ngày cuối cùng của năm cũ, trước khi bước sang năm mới. Việc cúng vào thời điểm này mang ý nghĩa “đón năm cũ, tiễn năm mới”, mời tổ tiên về cùng gia đình đón giao thừa.
Thời Gian Cúng
Thời gian cúng mời các cụ về ăn tết thường được thực hiện vào buổi chiều hoặc buổi tối ngày 30 Tết. Nhiều gia đình chọn cúng vào khoảng 15h – 17h hoặc 19h – 21h, tùy theo phong tục của từng vùng miền. Thời gian này được cho là phù hợp để tổ tiên có đủ thời gian “về” với gia đình trước khi giao thừa.
Chuẩn Bị Mâm Cỗ Cúng Mời Các Cụ Về Ăn Tết
Mâm Cỗ Cúng Gia Tiên
Mâm cỗ cúng mời các cụ về ăn tết cần được chuẩn bị một cách chu đáo, thể hiện lòng thành kính. Dưới đây là những món ăn truyền thống thường được sử dụng:
1.Xôi Gấc
Xôi gấc là món không thể thiếu trong mâm cỗ cúng Tết. Màu đỏ của gấc tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc và xua đuổi tà ma.
2.Bánh Chưng
Bánh chưng là biểu tượng của đất trời, thể hiện lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên. Bánh chưng được gói bằng lá dong, có hình vuông, tượng trưng cho đất.
3.Thịt Lợn Luộc
Thịt lợn luộc là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ cúng Tết. Thịt lợn luộc nguyên miếng, chín tới, có màu vàng óng, thể hiện sự no đủ.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Mồng Một Tết Tháng 7 Năm 2026: Văn Khấn, Lễ Vật Và Nghi Thức Chi Tiết
4.Giò Chả
Giò chả là món ăn truyền thống, tượng trưng cho sự đoàn viên, sum họp. Giò được làm từ thịt heo xay, có màu trắng, dai, thơm.
5.Canh Măng
Canh măng là món ăn thanh đạm, tượng trưng cho sự tinh khiết, trong sáng. Măng được hầm nhừ, có vị ngọt tự nhiên.
6.Nem Rán
Nem rán là món ăn giòn rụm, thơm ngon, tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
7.Mâm Ngũ Quả
Mâm ngũ quả là sự kết hợp của 5 loại trái cây, tượng trưng cho ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Các loại trái cây thường được sử dụng bao gồm: chuối, bưởi, cam, quýt, táo, thanh long, dưa hấu…
8.Rượu, Bia, Nước
Rượu, bia, nước ngọt là những thức uống không thể thiếu trong mâm cỗ cúng. Rượu thường được dùng để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính.
9.Hoa Cúc
Hoa cúc là loại hoa thường được dùng để dâng lên tổ tiên. Hoa cúc có màu vàng, tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng.
10.Nhang, Nến
Nhang, nến là những vật dụng cần thiết để thắp lên trong buổi cúng. Nhang được thắp để báo hiệu cho tổ tiên biết rằng con cháu đang cúng mời họ về ăn tết.
Mâm Cỗ Cúng Ngoài Trời (Nếu Có)
Ngoài mâm cỗ cúng gia tiên, một số gia đình còn chuẩn bị mâm cỗ cúng ngoài trời để cúng các vong hồn lang thang, không có nơi nương tựa. Mâm cỗ này thường đơn giản hơn, bao gồm: cơm, canh, trái cây, nước…
Bài Cúng Mời Các Cụ Về Ăn Tết
Văn Khấn Mời Tổ Tiên Về Ăn Tết
Dưới đây là bài cúng mời các cụ về ăn tết theo nghi thức truyền thống, được sử dụng phổ biến trong các gia đình Việt:
Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên, chư vị Tôn Thần.
Tín chủ (chúng) con là:……………………………………..
Ngụ tại:…………………………………………………………
Hôm nay là ngày……tháng……năm……, nhằm ngày Tết Nguyên Đán.
Chúng con có lễ vật, hương hoa, trà quả, trầu cau, rượu thịt, kính dâng lên:
Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn Thần.
Các cụ tổ tiên, chư vị Tôn Thần.
Cúi xin các cụ, các vị Tôn Thần thương xót cho con cháu, giáng lâm linh tọa, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu: mạnh khỏe, an khang, vạn sự tốt lành.
Con cháu kính lễ, cúi đầu, xin kính lễ! (3 lần)
Văn Khấn Giao Thừa
Sau khi cúng mời các cụ về ăn tết, gia đình sẽ thực hiện nghi lễ cúng giao thừa. Dưới đây là bài cúng giao thừa:
Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên, chư vị Tôn Thần.
Tín chủ (chúng) con là:……………………………………..
Ngụ tại:…………………………………………………………
Hôm nay là ngày……tháng……năm……, nhằm ngày giao thừa.
Chúng con có lễ vật, hương hoa, trà quả, trầu cau, rượu thịt, kính dâng lên:
Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn Thần.
Các cụ tổ tiên, chư vị Tôn Thần.
Cúi xin các cụ, các vị Tôn Thần thương xót cho con cháu, giáng lâm linh tọa, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu: mạnh khỏe, an khang, vạn sự tốt lành.
Chúng con kính lễ, cúi đầu, xin kính lễ! (3 lần)
Văn Khấn Cúng Tất Niên
Ngoài bài cúng mời các cụ về ăn tết, gia đình cũng cần thực hiện nghi lễ cúng tất niên. Dưới đây là bài cúng tất niên:
Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên, chư vị Tôn Thần.
Tín chủ (chúng) con là:……………………………………..
Ngụ tại:…………………………………………………………
Hôm nay là ngày……tháng……năm……, nhằm ngày tất niên.
Chúng con có lễ vật, hương hoa, trà quả, trầu cau, rượu thịt, kính dâng lên:
Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn Thần.
Các cụ tổ tiên, chư vị Tôn Thần.
Cúi xin các cụ, các vị Tôn Thần thương xót cho con cháu, giáng lâm linh tọa, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu: mạnh khỏe, an khang, vạn sự tốt lành.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Mồng 1, 2, 3: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Chúng con kính lễ, cúi đầu, xin kính lễ! (3 lần)
Cách Thực Hiện Nghi Lễ Cúng Mời Các Cụ Về Ăn Tết
Chuẩn Bị
- Dọn dẹp bàn thờ: Trước khi thực hiện nghi lễ, cần dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, thay nước, thay hoa, lau chùi bát hương.
- Chuẩn bị mâm cỗ: Sắp xếp mâm cỗ cúng theo thứ tự từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài. Các món ăn cần được bày biện đẹp mắt, trang trọng.
- Chuẩn bị nhang, nến: Chuẩn bị nhang, nến để thắp trong buổi cúng.
Thực Hiện
- Thắp nhang: Người chủ gia đình thắp nhang, khấn vái, mời tổ tiên về ăn tết.
- Đọc văn khấn: Người chủ gia đình đọc văn khấn mời các cụ về ăn tết, cúng giao thừa, cúng tất niên.
- Đợi nhang cháy hết: Sau khi đọc văn khấn, đợi nhang cháy hết khoảng 1/3 là có thể hóa vàng.
- Hóa vàng: Hóa vàng mã, tiền vàng, quần áo… để tổ tiên có thể sử dụng ở thế giới bên kia.
Lưu Ý
- Trang phục: Người chủ gia đình nên mặc trang phục chỉnh tề, lịch sự khi thực hiện nghi lễ.
- Tâm thế: Cần giữ tâm thế thành kính, nghiêm trang khi thực hiện nghi lễ.
- Thứ tự: Cần tuân thủ thứ tự các nghi lễ: cúng mời các cụ về ăn tết → cúng tất niên → cúng giao thừa.
Ý Nghĩa Của Các Món Ăn Trong Mâm Cỗ Cúng
Xôi Gấc
Xôi gấc không chỉ là món ăn ngon mà còn mang nhiều ý nghĩa tâm linh. Màu đỏ của gấc tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc, xua đuổi tà ma. Xôi gấc còn tượng trưng cho sự no đủ, sung túc.
Bánh Chưng
Bánh chưng là biểu tượng của đất trời, thể hiện lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên. Bánh chưng được gói bằng lá dong, có hình vuông, tượng trưng cho đất. Nhân bánh chưng gồm đậu xanh, thịt lợn, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố trong tự nhiên.
Thịt Lợn Luộc
Thịt lợn luộc là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ cúng Tết. Thịt lợn luộc nguyên miếng, chín tới, có màu vàng óng, thể hiện sự no đủ. Thịt lợn còn tượng trưng cho sự sung túc, giàu có.
Giò Chả
Giò chả là món ăn truyền thống, tượng trưng cho sự đoàn viên, sum họp. Giò được làm từ thịt heo xay, có màu trắng, dai, thơm. Giò chả còn tượng trưng cho sự gắn kết, đoàn kết trong gia đình.
Canh Măng
Canh măng là món ăn thanh đạm, tượng trưng cho sự tinh khiết, trong sáng. Măng được hầm nhừ, có vị ngọt tự nhiên. Canh măng còn tượng trưng cho sự thanh bình, yên ả.
Nem Rán
Nem rán là món ăn giòn rụm, thơm ngon, tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc. Nem rán được làm từ thịt heo, mộc nhĩ, hành, nấm… được cuốn trong bánh tráng, chiên vàng giòn.
Mâm Ngũ Quả
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Mẹ Ngày 15 Hàng Tháng: Hướng Dẫn Chi Tiết, Ý Nghĩa Và Cách Thực Hiện
Mâm ngũ quả là sự kết hợp của 5 loại trái cây, tượng trưng cho ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Các loại trái cây thường được sử dụng bao gồm: chuối, bưởi, cam, quýt, táo, thanh long, dưa hấu… Mỗi loại trái cây đều mang một ý nghĩa riêng, tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc, sức khỏe, hạnh phúc.
Những Lưu Ý Khi Thực Hiện Nghi Lễ Cúng Mời Các Cụ Về Ăn Tết
1.Chuẩn Bị Tâm Thế
Trước khi thực hiện nghi lễ, cần chuẩn bị tâm thế thành kính, nghiêm trang. Không nên thực hiện nghi lễ khi đang tức giận, buồn bã hoặc có tâm trạng không tốt.
2.Chuẩn Bị Mâm Cỗ
Mâm cỗ cúng cần được chuẩn bị một cách chu đáo, thể hiện lòng thành kính. Các món ăn cần được nấu chín, sạch sẽ, bày biện đẹp mắt.
3.Thời Gian Cúng
Thời gian cúng mời các cụ về ăn tết thường được thực hiện vào buổi chiều hoặc buổi tối ngày 30 Tết. Không nên cúng quá sớm hoặc quá muộn.
4.Thứ Tự Nghi Lễ
Cần tuân thủ thứ tự các nghi lễ: cúng mời các cụ về ăn tết → cúng tất niên → cúng giao thừa. Không nên đảo lộn thứ tự các nghi lễ.
5.Hóa Vàng
Sau khi cúng xong, cần hóa vàng mã, tiền vàng, quần áo… để tổ tiên có thể sử dụng ở thế giới bên kia. Không nên vứt vàng mã bừa bãi.
6.Giữ Gìn Vệ Sinh
Sau khi cúng xong, cần dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, không để thức ăn thừa, rác thải bừa bãi.
Kết Luận
Bài cúng mời các cụ về ăn tết là một nghi lễ tâm linh quan trọng, thể hiện lòng thành kính, sự biết ơn sâu sắc của con cháu đối với các bậc tổ tiên. Việc thực hiện nghi lễ này không chỉ là để cầu mong sự phù hộ, bình an cho gia đình mà còn là cách để gìn giữ, phát huy truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.
Hy vọng rằng với những hướng dẫn chi tiết trên, bạn sẽ có thể thực hiện nghi lễ cúng mời các cụ về ăn tết một cách trọn vẹn, thành kính, mang lại một năm mới an lành, hạnh phúc cho gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 3, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
