Lễ cúng hóa vàng là nghi thức quan trọng đánh dấu sự kết thúc của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với tổ tiên cùng các vị thần linh. Đây là khoảnh khắc gia đình tiễn biệt các đấng âm linh trở về cõi âm sau khi đã về chung vui với gia đình trong 3 ngày Tết. Để nghi lễ diễn ra trọn vẹn và đúng với phong tục truyền thống, việc chuẩn bị lễ vật và bài cúng là vô cùng cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ các thông tin về lễ vật, bài cúng hóa vàng ngày mùng 3 Tết chuẩn nhất theo văn khấn cổ truyền, cùng những lưu ý quan trọng giúp bạn thực hiện nghi lễ một cách chu đáo.
Có thể bạn quan tâm: Top 5 Mâm Cúng Thần Tài Heo Quay Đầy Đủ, Ý Nghĩa Và Chuẩn Phong Thủy Năm 2026
Tổng quan về lễ hóa vàng ngày Tết
Theo phong tục văn hóa dân gian của người Việt, sau khi kết thúc 3 ngày Tết (từ mùng 1 đến mùng 3), các gia đình sẽ chuẩn bị một mâm cỗ để làm lễ cảm tạ và tiễn đưa gia tiên đã về đón Tết cùng gia đình. Do đó, tục hóa vàng ngày Tết còn có nhiều tên gọi khác như lễ tiễn đưa, lễ tiễn tổ tiên, hoặc đơn giản là lễ tạ ơn.
Thực chất, ngày lễ hóa vàng có thể diễn ra từ ngày mùng 3 đến ngày mùng 10 tháng Giêng hàng năm. Tuy nhiên, để thuận tiện cho công việc cũng như sinh hoạt đầu năm, đa số các gia đình hiện nay thường chọn ngày mùng 3 Tết làm ngày chính để thực hiện nghi lễ này. Để hoàn chỉnh nghi lễ, gia chủ cần chuẩn bị một mâm cúng cẩn thận, bài cúng hóa vàng, và vàng mã. Sau khi kết thúc nghi thức đọc văn khấn, vàng mã của cả 3 ngày Tết sẽ được hóa (đốt) để gửi gắm lòng tưởng nhớ.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Nghi Thức Cúng Mông Sơn Thí Thực: Ý Nghĩa Và Hướng Dẫn Chi Tiết
Lễ vật chuẩn bị cho ngày cúng hóa vàng gồm những gì?
Tùy theo phong tục tập quán của từng địa phương và vùng miền mà lễ vật chuẩn bị cho ngày cúng hóa vàng có thể khác nhau. Tuy nhiên, về cơ bản, một mâm cúng hóa vàng ngày mùng 3 Tết thường bao gồm những items sau đây:
- Vàng mã: Đây là phần quan trọng, bao gồm tiền vàng của cả 3 ngày Tết (từ mùng 1 đến mùng 3), quần áo giấy, vàng thoi, mã mã. Nếu gia đình có cúng xe cộ, nhà cửa cho tổ tiên thì cũng hóa cùng lúc này.
- Hương hoa: Bao gồm 1 lư hương (thắp 3 nén hương), 1 lọ hoa tươi (thường là hoa cúc, hoa lay ơn) và 1 đĩa quả tươi.
- Trầu cau: Dâng lên 3 lá trầu và 3 quả cau (hoặc 1 miếng trầu têm cánh phượng).
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo, mứt Tết còn lại.
- Đồ uống: Rượu trắng, bia, nước lọc, thuốc lá (nếu gia đình có người hút).
- Mâm cỗ: Có thể là mâm cỗ mặn hoặc mâm cỗ chay tùy theo điều kiện và tín ngưỡng của gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giao Thừa Có Đốt Vàng Mã Không? Giải Đáp Chi Tiết Từ Góc Nhìn Văn Hóa Và Tâm Linh
Bài cúng hóa vàng ngày mùng 3 Tết chuẩn nhất
Dưới đây là bài cúng hóa vàng ngày mùng 3 Tết được tham khảo theo cuốn sách “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” của NXB Văn hóa Thông tin. Đây là bài cúng chuẩn được sử dụng phổ biến trong các gia đình hiện nay.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật! (cúi lạy 3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Hoàng thiên, Hậu thổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần.
Con kính lạy ngài Đương niên hành khiển, ngài Bản cảnh Thành Hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch tôn thần.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại tiên linh.
Hôm nay là ngày mùng 3 tháng Giêng năm [Tên năm âm lịch, ví dụ: năm Giáp Thìn].
Tín chủ chúng con là: [Họ và tên đầy đủ của gia chủ].
Hiện đang ngụ tại: [Địa chỉ thường trú].
Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, phù tửu lễ nghi, cung bày trước án. Kính cẩn thưa trình: Tiệc xuân đã mãn, Nguyên đán đã qua, nay xin thiêu hóa kim ngân, lễ tạ tôn thần, rước tiễn âm linh trở về âm cảnh.
Kính xin lưu phúc, lưu ân, phù hộ độ trì dương cơ âm trạch, mọi chỗ tốt lành, con cháu được bách sự như ý, vạn sự bình an, tài lộc song toàn, gia đạo hưng vượng.
Lòng thành kính cẩn, lễ bạc tiến dâng, lượng cả xét soi, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật! (cúi lạy 3 lần)
Có thể bạn quan tâm: Văn Khấn Cúng Âm Binh: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Hướng Dẫn Thực Hành Chi Tiết
Bài văn khấn cúng hóa vàng lễ tạ năm mới theo dân gian
Bên cạnh bài cúng chuẩn theo sách văn khấn của các nhà xuất bản, trong dân gian còn lưu giữ bài văn khấn lễ tạ năm mới ngắn gọn, phù hợp với những gia đình muốn đọc theo văn phong truyền thống tại địa phương.
Hôm nay là ngày mùng 3 tháng Giêng năm [Tên năm âm lịch].
Tín chủ chúng con là: [Họ và tên gia chủ] cùng toàn gia kính bái.
Hiện đang ngụ tại: Thôn… xã/phường… huyện/quận… tỉnh/TP…
Nay nhân ngày lễ tạ.
Tín chủ chúng con kính cẩn sắm một lễ vật, gọi là lễ mọn lòng thành, kính dâng lên các vị: Đông trù Tư mệnh Táo phủ thần quân, bản gia tiên sư, bản viên thổ công, liệt vị tôn thần.
Nay, trước linh vị của: [Thờ cúng những ai thì đọc tên ra, ví dụ: Cụ nội…, Cụ ngoại…] và các vị tổ bá, tổ thúc, tổ cô, cùng các vong linh phụng thờ theo tiên tổ.
Con xin kính cẩn thưa rằng:
Tiệc xuân đã mãn
Lễ tạ kính trình
Rước tiễn tiên linh
Lại về âm giới
Buổi đầu năm mới
Toàn gia mong đợi
Lưu phúc lưu ân
Kính cáo tôn thần
Phù trì phù hộ
Dương cơ âm mộ
Mọi chỗ tốt lành
Con cháu an ninh
Vận hành khang thái
Cẩn cáo!
Cẩn cáo!
Cẩn cáo!
Lưu ý khi thực hiện lễ cúng hóa vàng ngày mùng 3 Tết
Để nghi lễ hóa vàng diễn ra suôn sẻ và đúng với ý nghĩa tâm linh, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Thứ tự hóa vàng: Khi kết thúc lễ tạ, quá trình hóa vàng mã của cả 3 ngày Tết cần được tiến hành theo thứ tự nhất định. Gia chủ cần hóa phần vàng mã của thần linh trước, sau đó mới đến của gia tiên. Đặc biệt, với những người đã khuất trong năm, phần vàng mã của họ nên được hóa riêng biệt.
- Chuẩn bị cây mía: Nhiều địa phương khi chuẩn bị lễ vật cúng hóa vàng thường có đi kèm 2 cây mía. Cây mía tượng trưng cho đòn gánh, gậy chống để cho tổ tiên, ông bà có thể sử dụng để vận chuyển tiền vàng và đồ cúng mà con cháu dâng lên. Đây là một nét văn hóa đẹp cần được gìn giữ.
- Mâm cỗ mặn: Với mâm cỗ mặn để làm lễ vật cúng tiễn, con gà trống luộc là món không thể thiếu. Các món ăn phải được chế biến ngon miệng, đầy đủ và trang trọng để tiễn đưa ông bà, tổ tiên về lại với cõi âm sau 3 ngày Tết.
- Mâm cỗ chay: Nếu gia đình chọn cúng chay, mâm cỗ cần phải thanh đạm, tịnh tâm, không được phép lẫn lộn với cỗ mặn. Tùy theo từng điều kiện gia đình mà có thể chế biến cỗ chay cho hợp lý và thành tâm nhất.
Để tham khảo thêm nhiều thông tin bổ ích về phong tục tập quán và các kiến thức đời sống đa dạng, bạn đọc có thể truy cập và tìm hiểu thêm tại chuaphatanlongthanh.com.
Việc chuẩn bị chu đáo cho lễ cúng hóa vàng ngày mùng 3 Tết không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên mà còn là cách để các thành viên trong gia đình sum họp, ôn lại những khoảnh khắc của năm cũ và chào đón một năm mới với nhiều may mắn, tài lộc. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn đọc thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn và ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
