Đêm giao thừa là thời khắc thiêng liêng đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới trong văn hóa Việt Nam. Vào thời điểm này, người Việt có phong tục tổ chức lễ cúng Tất niên để tiễn biệt năm cũ, cảm ơn tổ tiên, thần linh đã phù hộ, đồng thời cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng. Một trong những hình thức phổ biến trong lễ cúng Tất niên là bài cúng Tất niên cuối năm ngoài sân. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn chi tiết về bài cúng Tất niên cuối năm ngoài sân, bao gồm ý nghĩa, thời gian, mâm lễ, văn khấn và những lưu ý quan trọng.
Lễ cúng Tất niên là một nghi lễ truyền thống quan trọng trong văn hóa Việt Nam, được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm âm lịch (30 tháng Chạp, hoặc 29 tháng Chạp nếu năm đó là năm thiếu). Đây là dịp để gia đình sum họp, cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị mâm cỗ cúng để tiễn biệt năm cũ và đón chào năm mới.
Tất niên có nghĩa là “kết thúc trọn vẹn”, thể hiện mong ước về một năm cũ đã khép lại trọn vẹn, không còn vướng bận điều gì, để đón một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng hơn. Lễ cúng Tất niên không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, cùng nhau ôn lại những kỷ niệm của năm vừa qua, chia sẻ những dự định cho năm mới.
Các hình thức cúng Tất niên
Tùy theo điều kiện, phong tục từng vùng miền mà lễ cúng Tất niên có thể được tổ chức theo nhiều hình thức khác nhau:
Cúng Tất niên trong nhà: Được tổ chức tại bàn thờ gia tiên, là hình thức phổ biến nhất, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.
Cúng Tất niên ngoài sân: Được tổ chức tại sân vườn, sân thượng hoặc bất kỳ không gian thoáng đãng nào trong khuôn viên nhà. Hình thức này thường được lựa chọn khi không gian trong nhà chật hẹp, hoặc muốn tổ chức một cách đơn giản, gần gũi với thiên nhiên.
Cúng Tất niên tại chùa: Một số gia đình có thể chọn đến chùa để cúng Tất niên, cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc.
Bài cúng Tất niên cuối năm ngoài sân
Thời gian cúng Tất niên
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng Tất niên thường được tổ chức vào buổi chiều ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu năm đó là năm thiếu). Thời điểm lý tưởng để cúng Tất niên là từ 15 giờ đến 19 giờ (tức là từ 3 giờ chiều đến 7 giờ tối).
Cách Cúng Tất Niên Cuối Năm Cho Chủ Kinh Doanh
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Trả Lễ Sữa Nhà: Ý Nghĩa, Văn Khấn Và Hướng Dẫn Thực Hiện Đúng Cách
Lý do chọn khung giờ này là vì đây là thời điểm mà mặt trời đã lặn, bầu trời chuyển sang màu tối, tượng trưng cho sự chuyển giao giữa ngày và đêm, cũng như giữa năm cũ và năm mới. Đồng thời, đây cũng là thời điểm mà các thành viên trong gia đình đã tan làm, tan học, có thể sum họp đầy đủ để cùng nhau tham gia lễ cúng.
Chọn vị trí cúng ngoài sân
Khi cúng Tất niên ngoài sân, việc chọn vị trí đặt mâm cúng là rất quan trọng. Dưới đây là một số lưu ý:
Vị trí sạch sẽ, thoáng đãng: Nên chọn một vị trí sạch sẽ, không có rác thải, bụi bẩn. Không gian nên thoáng đãng, không bị che khuất bởi cây cối hoặc các vật cản.
Tránh hướng gió: Nên chọn vị trí tránh gió để tránh làm tắt lửa, làm bay hương hoặc làm đổ các đồ cúng.
Đặt bàn cúng hướng về hướng chính nhà: Điều này thể hiện sự tôn trọng và hướng về tổ tiên, thần linh.
Tránh đặt dưới cây to hoặc gần các vật dụng dễ cháy: Để đảm bảo an toàn, tránh các tai nạn không mong muốn.
Mâm lễ cúng Tất niên ngoài sân
Mâm lễ cúng Tất niên ngoài sân thường đơn giản hơn so với mâm lễ cúng trong nhà, nhưng vẫn cần đảm bảo sự trang nghiêm và thành kính. Dưới đây là một số món cúng cơ bản:
Mâm lễ chay (nếu gia đình ăn chay hoặc muốn cúng chay):
Hương, hoa: Hương trầm, hoa cúc, hoa hồng, hoa lan…
Trái cây: Năm loại trái cây tươi ngon, sạch sẽ (tùy theo mùa).
Tất cả các món cúng phải được chuẩn bị một cách cẩn thận, sạch sẽ.
Nên chọn những loại trái cây, hoa có màu sắc tươi tắn, tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc.
Nên chuẩn bị một lượng vừa đủ, tránh lãng phí.
Văn khấn bài cúng Tất niên cuối năm ngoài sân
Dưới đây là bài văn khấn cúng Tất niên cuối năm ngoài sân, được nhiều gia đình sử dụng:
Văn khấn bài cúng Tất niên cuối năm ngoài sân
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương lai Hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Cửu trùng Thanh Vân lục cung công chúa.
Con kính lạy Đức Tôn thần, Thổ địa, Phúc đức chính thần.
Con kính lạy ngài Bản gia Táo Quân, Ngũ祀 Tôn thần.
Con kính lạy các cụ tiên linh (cụ ông, cụ bà, cha, mẹ, cô, dì, chú, bác, anh, chị, em) trong họ.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu năm đó là năm thiếu), năm [năm âm lịch]. Tín chủ con tên là [họ tên người cúng], tuổi [tuổi của người cúng].
Ngụ tại [địa chỉ nhà].
Nay theo tuế luật, ngài Thái Tuế chí đức Tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân dưới trần gian.
Năm [năm âm lịch] là năm [năm theo can chi, ví dụ: Canh Tý, Tân Sửu…], [năm tốt hay năm xấu theo quan niệm].
Tín chủ con có chút lễ vật, hương hoa, trái cây, phẩm vật, trầu cau, rượu trà kính dâng lên.
Cúi xin chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư vị tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Con kính lạy [các vị thần linh được thờ cúng tại nhà, ví dụ: Thổ địa, Táo quân, v.v.].
Cúi xin [các vị thần linh] thương xót tín chủ con, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Con kính lạy các cụ tiên linh.
Cúi xin [các cụ tiên linh] thương xót tín chủ con, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Năm [năm âm lịch] sắp qua, con xin kính cáo các vị tiên linh, chư vị tôn thần đã phù hộ cho gia đình con được bình an, hạnh phúc trong suốt một năm qua.
Con xin kính cáo các vị tiên linh, chư vị tôn thần đã phù hộ cho gia đình con làm ăn phát đạt, công việc thuận lợi, sức khỏe dồi dào, gia đình hạnh phúc.
Nay con xin kính cáo các vị tiên linh, chư vị tôn thần, vào giờ phút giao thừa này, kính cẩn dâng lên lễ vật, kính xin chư vị chứng minh, phù hộ cho toàn thể gia đình con được bình an, hạnh phúc, may mắn, tài lộc trong năm [năm âm lịch].
Kính cáo các vị tiên linh, chư vị tôn thần, năm mới sắp đến, con xin kính cáo các vị tiên linh, chư vị tôn thần, kính xin các vị phù hộ độ trì cho gia đình con được bình an, hạnh phúc, may mắn, tài lộc trong năm [năm âm lịch].
Cúi xin các vị tiên linh, chư vị tôn thần, phù hộ độ trì, bảo vệ cho gia đình con được bình an, hạnh phúc, may mắn, tài lộc trong năm [năm âm lịch].
Bài Cúng Tất Niên Cuối Năm Trong Nhà, Ngoài Trời, Cơ Quan,…
Thành kính: Trước khi cúng, cần chuẩn bị tâm lý thành kính, tôn trọng tổ tiên, thần linh. Không nên cúng một cách chiếu lệ, qua loa.
Tĩnh tâm: Trước khi cúng, nên tĩnh tâm, suy nghĩ về những điều tốt đẹp đã trải qua trong năm qua, và những điều mong muốn trong năm mới.
Chuẩn bị không gian
Dọn dẹp sạch sẽ: Trước khi cúng, cần dọn dẹp sạch sẽ khu vực cúng, loại bỏ rác thải, bụi bẩn.
Trang trí: Có thể trang trí khu vực cúng bằng hoa tươi, cây cảnh để tạo không khí trang nghiêm, ấm cúng.
Chuẩn bị mâm cúng
Sắp xếp mâm cúng: Các món cúng nên được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt. Nên đặt các món cúng theo thứ tự từ thấp đến cao, từ gần đến xa.
Đốt hương: Trước khi cúng, nên đốt hương để tạo không khí trang nghiêm, thanh tịnh.
Thực hiện nghi lễ
Đứng nghiêm trang: Khi cúng, nên đứng nghiêm trang, không nói chuyện phiếm, không cười đùa.
Đọc văn khấn: Đọc văn khấn một cách rõ ràng, chậm rãi, thành kính.
Lạy: Khi cúng, nên lạy ba lạy để thể hiện lòng thành kính.
Sau khi cúng
Hóa vàng: Sau khi cúng xong, nên hóa vàng để tiễn biệt năm cũ.
Dọn dẹp: Sau khi cúng xong, nên dọn dẹp sạch sẽ khu vực cúng, không để rác thải, tàn hương.
Những điều kiêng kỵ trong ngày Tất niên
Tránh nói chuyện phiếm, cười đùa: Trong ngày Tất niên, nên tránh nói chuyện phiếm, cười đùa quá mức, để tạo không khí trang nghiêm, ấm cúng.
Tránh đánh nhau, cãi vã: Trong ngày Tất niên, nên tránh đánh nhau, cãi vã để tạo không khí hòa thuận, đoàn kết trong gia đình.
Tránh làm vỡ đồ đạc: Trong ngày Tất niên, nên tránh làm vỡ đồ đạc, để tránh điều xui xẻo.
Tránh vay mượn tiền bạc: Trong ngày Tất niên, nên tránh vay mượn tiền bạc, để tránh điều xui xẻo.
Tránh đi xa: Trong ngày Tất niên, nên tránh đi xa, để dành thời gian sum họp với gia đình.
Kết luận
Lễ cúng Tất niên là một nghi lễ truyền thống quan trọng trong văn hóa Việt Nam, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, thần linh, đồng thời cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng. Bài cúng Tất niên cuối năm ngoài sân là một hình thức phổ biến, được nhiều gia đình lựa chọn. Hy vọng rằng với những hướng dẫn chi tiết trên, bạn có thể tổ chức một lễ cúng Tất niên ngoài sân trang nghiêm, ấm cúng và ý nghĩa, để đón một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng.
