Tất niên là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt, đánh dấu sự kết thúc một vòng tuần hoàn thời gian và mở ra một năm mới. Tại Đà Nẵng, một thành phố năng động nhưng vẫn giữ gìn được nhiều nét văn hóa truyền thống, lễ cúng Tất niên được tổ chức trang trọng và đầy đủ ý nghĩa. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về Bài cúng tất niên ở Đà Nẵng, từ việc chuẩn bị lễ vật, chọn ngày giờ, đến các nghi thức và bài văn khấn phổ biến.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Tất Niên Đường: Hướng Dẫn Chuẩn Bị Mâm Cúng Chi Tiết
Ý Nghĩa Của Lễ Cúng Tất Niên
Tại Sao Phải Cúng Tất Niên?
Lễ Tất niên (còn gọi là lễ Trừ Tịch) là một nghi lễ quan trọng trong văn hóa Việt Nam, được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm âm lịch. Ý nghĩa chính của lễ cúng này bao gồm:
- Tạ ơn trời đất, tổ tiên: Cảm tạ một năm đã qua với những thuận lợi, bình an và may mắn.
- Tổng kết năm cũ: Nhìn lại những việc đã làm được, những điều chưa trọn vẹn để rút kinh nghiệm cho năm mới.
- Chuẩn bị đón năm mới: Dọn dẹp nhà cửa, thanh toán các khoản nợ nần, dọn sạch những điều không may mắn để đón năm mới trong sạch và may mắn.
- Treo tranh, câu đối: Treo tranh, câu đối đỏ, thay ảnh, để cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc.
Tất Niên Ở Đà Nẵng Có Gì Đặc Biệt?
Tại Đà Nẵng, lễ cúng Tất niên vẫn giữ được những nét truyền thống chung của cả nước, nhưng cũng có những đặc điểm riêng:
- Sự giao thoa văn hóa: Là một thành phố du lịch lớn, Đà Nẵng là nơi hội tụ của nhiều vùng miền, vì vậy lễ cúng Tất niên ở đây đôi khi có sự pha trộn giữa các phong tục miền Trung, miền Bắc và miền Nam.
- Tập trung vào gia đình: Người dân Đà Nẵng rất coi trọng việc sum họp gia đình vào dịp cuối năm. Dù bận rộn đến đâu, các thành viên trong gia đình cũng cố gắng về nhà để cùng nhau chuẩn bị bữa cơm Tất niên.
- Tôn trọng truyền thống: Dù hiện đại, người dân Đà Nẵng vẫn rất coi trọng việc cúng Tất niên đúng nghi thức, chuẩn bị lễ vật đầy đủ và trang nghiêm.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Tất Niên Đêm Giao Thừa: Văn Khấn, Mâm Lễ Và Nghi Thức Trọn Vẹn
Thời Gian Và Địa Điểm Tổ Chức Lễ Cúng Tất Niên
Thời Gian Cúng Tất Niên
Theo truyền thống, lễ cúng Tất niên được tổ chức vào ngày 30 tháng Chạp (hoặc ngày 29 tháng Chạp nếu tháng Chạp thiếu ngày). Tuy nhiên, tùy vào hoàn cảnh và điều kiện của từng gia đình, có thể tổ chức vào các ngày:
- 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp): Đây là thời gian phổ biến nhất, thường vào buổi chiều hoặc buổi tối.
- 28, 29 tháng Chạp: Một số gia đình do bận rộn công việc hoặc đi xa thì có thể cúng sớm.
- Ngày 30 Tết âm lịch: Là thời điểm “giao thừa” chính thức, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
Lưu ý: Không nên cúng Tất niên vào ngày Mùng 1 Tết vì đó là thời điểm cúng Giao thừa, có ý nghĩa khác biệt.
Địa Điểm Cúng Tất Niên
Lễ cúng Tất niên thường được tổ chức tại:
- Bàn thờ gia tiên: Đây là địa điểm chính, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên.
- Bàn thờ Thổ Địa (Thổ Công): Một số gia đình cũng cúng Tất niên tại bàn thờ Thổ Địa để tạ ơn vị thần bảo hộ cho gia đình trong năm cũ.
- Nhà hàng hoặc khách sạn: Một số gia đình có điều kiện hoặc có người thân ở xa về thì có thể tổ chức cúng Tất niên tại các nhà hàng, khách sạn lớn, sau đó cùng nhau dùng bữa tất niên.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Tất Niên Và Giao Thừa Ngày 30 Tết: Văn Khấn, Mâm Cúng, Nghi Lễ Trọn Vẹn
Chuẩn Bị Lễ Vật Cúng Tất Niên Ở Đà Nẵng
Việc chuẩn bị lễ vật cúng Tất niên cần được thực hiện một cách cẩn thận và đầy đủ. Dưới đây là danh sách các lễ vật phổ biến:
Lễ Vật Chính
- Mâm ngũ quả: 5 loại trái cây tươi, sạch, đẹp mắt (thường là chuối, bưởi, cam, quýt, thanh long, dứa…).
- Hoa tươi: Thường là hoa cúc, hoa hồng, hoa lay ơn, cắm thành một bình hoa đẹp.
- Nhang (hương): 1 bó nhang thơm, 1 gói nhang vòng.
- Nến hoặc đèn dầu: 2 cây nến hoặc 1 đèn dầu.
- Trà, rượu: 1 ấm trà, 3 chén trà, 3 chén rượu.
- Nước lọc: 3 ly nước lọc.
- Gạo, muối: 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối (thể hiện sự no ấm, đủ đầy).
- Bánh chưng, bánh tét: 1 cặp bánh chưng hoặc bánh tét, tượng trưng cho trời đất, âm dương.
- Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh: 1 đĩa xôi gấc (màu đỏ tượng trưng cho may mắn) hoặc xôi đậu xanh.
- Thịt gà luộc: 1 con gà luộc nguyên con (có thể thay bằng thịt heo luộc, thịt vịt luộc tùy theo phong tục mỗi gia đình).
- Mâm cơm mặn: Bao gồm các món ăn truyền thống như: canh măng, canh bóng, thịt gà, thịt heo, giò lụa, dưa hành, dưa kiệu, chả giò, nem rán, cá kho, canh khổ qua…
Lễ Vật Phụ (Tùy Gia Đình)
- Trái cây: Ngoài mâm ngũ quả, có thể chuẩn bị thêm các loại trái cây khác như dưa hấu, thanh long, dứa, mãng cầu…
- Bánh mứt: Các loại bánh mứt, kẹo, hạt dưa, hạt bí…
- Bia, nước ngọt: Các loại đồ uống bày trên bàn.
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo dành cho trẻ nhỏ.
Lưu Ý Khi Chuẩn Bị Lễ Vật
- Tươi sạch: Tất cả các lễ vật phải được chuẩn bị khi còn tươi, sạch sẽ, không bị hư hỏng.
- Số lượng: Số lượng lễ vật thường là số lẻ (3, 5, 7, 9) để thể hiện sự may mắn.
- Sắp xếp: Lễ vật phải được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt trên mâm cúng.
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất là lòng thành kính, không cần quá cầu kỳ, rườm rà.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Tất Niên Quan Cả Phê: Hướng Dẫn Chuẩn Mâm Cúng Cuối Năm
Bài Văn Khấn Tất Niên
Bài văn khấn là phần quan trọng nhất trong lễ cúng Tất niên. Dưới đây là bài văn khấn Tất niên phổ biến mà người dân Đà Nẵng thường sử dụng:
Văn Khấn Tất Niên Cổ Truyền
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Đương lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật. Con kính lạy Đức Bồ Tát Quan Thế Âm cứu khổ cứu nạn chúng sinh. Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long Mạch, Táo quân, chư vị tôn thần. Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh. Nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm] (âm lịch), ngày cuối cùng của năm [năm] (âm lịch). Tín chủ (chúng) con là: [Họ tên chủ nhà] Ngụ tại: [Địa chỉ] Nhân ngày cuối năm, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, kính cẩn tấu trình: Nay theo tuế luật, tháng tận năm cùng, kính cẩn tiễn lưu niên Thiên can [Can] Địa chi [Chi] Hành [Hành] với các vị Tôn thần. Nay chúng con kính cẩn tiễn chư vị Tôn thần. Nhờ hồng phúc tổ tiên, chư vị Tôn thần phù hộ, chúng con đã được an ninh khang thái, vạn sự tốt lành. Nay chúng con kính cẩn tấu xin chư vị Tôn thần, chấp kham lễ bạc, tâm thành kính dâng, phù hộ độ trì cho gia chúng con sang năm [năm] được an ninh khang thái, vạn sự cát tường. Chúng con kính dâng lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) Cẩn cáo.
Văn Khấn Tất Niên Gia Tiên
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Đương lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật. Con kính lạy Đức Bồ Tát Quan Thế Âm cứu khổ cứu nạn chúng sinh. Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long Mạch, Táo quân, chư vị tôn thần. Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh. Nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm] (âm lịch), ngày cuối cùng của năm [năm] (âm lịch). Tín chủ (chúng) con là: [Họ tên chủ nhà] Ngụ tại: [Địa chỉ] Nhân ngày cuối năm, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, kính cẩn tấu trình: Nay theo tuế luật, tháng tận năm cùng, kính cẩn tiễn lưu niên Thiên can [Can] Địa chi [Chi] Hành [Hành] với các vị Tôn thần. Nay chúng con kính cẩn tiễn chư vị Tôn thần. Nhờ hồng phúc tổ tiên, chư vị Tôn thần phù hộ, chúng con đã được an ninh khang thái, vạn sự tốt lành. Nay chúng con kính cẩn tấu xin chư vị Tôn thần, chấp kham lễ bạc, tâm thành kính dâng, phù hộ độ trì cho gia chúng con sang năm [năm] được an ninh khang thái, vạn sự cát tường. Chúng con kính dâng lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) Cẩn cáo.
Văn Khấn Tất Niên Tại Nhà Hàng
Nếu gia đình bạn tổ chức cúng Tất niên tại nhà hàng, khách sạn, thì có thể sử dụng bài văn khấn sau:
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Đức Đương lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật. Con kính lạy Đức Bồ Tát Quan Thế Âm cứu khổ cứu nạn chúng sinh. Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, Long Mạch, Táo quân, chư vị tôn thần. Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh. Nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm] (âm lịch), ngày cuối cùng của năm [năm] (âm lịch). Tín chủ (chúng) con là: [Họ tên chủ nhà] Ngụ tại: [Địa chỉ] Nhân ngày cuối năm, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, kính cẩn tấu trình: Nay theo tuế luật, tháng tận năm cùng, kính cẩn tiễn lưu niên Thiên can [Can] Địa chi [Chi] Hành [Hành] với các vị Tôn thần. Nay chúng con kính cẩn tiễn chư vị Tôn thần. Nhờ hồng phúc tổ tiên, chư vị Tôn thần phù hộ, chúng con đã được an ninh khang thái, vạn sự tốt lành. Nay chúng con kính cẩn tấu xin chư vị Tôn thần, chấp kham lễ bạc, tâm thành kính dâng, phù hộ độ trì cho gia chúng con sang năm [năm] được an ninh khang thái, vạn sự cát tường. Chúng con kính dâng lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) Cẩn cáo.
Nghi Thức Cúng Tất Niên
Chuẩn Bị Trước Khi Cúng
- Dọn dẹp bàn thờ: Lau chùi bàn thờ sạch sẽ, thay nước, thay chén.
- Chuẩn bị lễ vật: Sắp xếp lễ vật trên mâm cúng một cách gọn gàng, đẹp mắt.
- Chuẩn bị nhang: Cắm nhang vào lư hương, thắp nhang.
- Châm nước: Châm nước vào các ly, chén.
- Chuẩn bị rượu: Rót rượu vào các chén.
Trình Tự Cúng
- Chuẩn bị tâm thế: Tạo tâm thế thành kính, nghiêm trang.
- Chắp tay: Chắp tay trước ngực, cúi đầu.
- Đọc văn khấn: Đọc bài văn khấn một cách rõ ràng, thành kính.
- Đốt vàng mã: Nếu có vàng mã, thì đốt sau khi đọc văn khấn.
- Lạy: Cúi lạy 3 lần.
- Xin phép: Xin phép tổ tiên và các vị thần linh được ăn cơm Tất niên.
Sau Khi Cúng
- Hóa vàng: Hóa vàng mã (nếu có).
- Ăn cơm Tất niên: Cả gia đình cùng nhau thưởng thức bữa cơm Tất niên, sum họp, chia sẻ những câu chuyện trong năm qua.
- Dọn dẹp: Dọn dẹp bàn thờ, lau chùi các vật dụng.
Những Lưu Ý Khi Cúng Tất Niên
Về Thời Gian
- Không cúng quá sớm: Nên cúng vào buổi chiều hoặc buổi tối ngày 30/30 (hoặc 29/30).
- Không cúng quá muộn: Nên cúng trước 12 giờ đêm để kịp thời giao thừa.
Về Lễ Vật
- Tươi sạch: Lễ vật phải được chuẩn bị khi còn tươi, sạch sẽ.
- Số lượng: Số lượng lễ vật thường là số lẻ (3, 5, 7, 9).
- Sắp xếp: Lễ vật phải được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt.
Về Nghi Thức
- Thành kính: Khi cúng, phải giữ tâm thành kính, nghiêm trang.
- Trang phục: Mặc trang phục lịch sự, gọn gàng.
- Không nói chuyện ồn ào: Khi cúng, không nên nói chuyện ồn ào, làm mất không khí trang nghiêm.
Về Bài Văn Khấn
- Đọc rõ ràng: Đọc văn khấn một cách rõ ràng, thành kính.
- Không đọc vội: Không nên đọc vội, cần đọc từng câu, từng chữ một cách rõ ràng.
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất là lòng thành kính, không cần quá cầu kỳ, rườm rà.
Mâm Cúng Tất Niên Ở Đà Nẵng
Mâm Cúng Gia Tiên
Mâm cúng gia tiên thường gồm các lễ vật sau:
- Mâm ngũ quả: 5 loại trái cây tươi, sạch, đẹp mắt.
- Hoa tươi: 1 bình hoa tươi, thường là hoa cúc, hoa hồng, hoa lay ơn.
- Nhang (hương): 1 bó nhang thơm, 1 gói nhang vòng.
- Nến hoặc đèn dầu: 2 cây nến hoặc 1 đèn dầu.
- Trà, rượu: 1 ấm trà, 3 chén trà, 3 chén rượu.
- Nước lọc: 3 ly nước lọc.
- Gạo, muối: 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối.
- Bánh chưng, bánh tét: 1 cặp bánh chưng hoặc bánh tét.
- Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh: 1 đĩa xôi gấc hoặc xôi đậu xanh.
- Thịt gà luộc: 1 con gà luộc nguyên con.
- Mâm cơm mặn: Bao gồm các món ăn truyền thống như: canh măng, canh bóng, thịt gà, thịt heo, giò lụa, dưa hành, dưa kiệu, chả giò, nem rán, cá kho, canh khổ qua…
Mâm Cúng Thổ Địa
Mâm cúng Thổ Địa thường gồm các lễ vật sau:
- Mâm ngũ quả: 5 loại trái cây tươi, sạch, đẹp mắt.
- Hoa tươi: 1 bình hoa tươi.
- Nhang (hương): 1 bó nhang thơm, 1 gói nhang vòng.
- Nến hoặc đèn dầu: 2 cây nến hoặc 1 đèn dầu.
- Trà, rượu: 1 ấm trà, 3 chén trà, 3 chén rượu.
- Nước lọc: 3 ly nước lọc.
- Gạo, muối: 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối.
- Bánh chưng, bánh tét: 1 cặp bánh chưng hoặc bánh tét.
- Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh: 1 đĩa xôi gấc hoặc xôi đậu xanh.
- Thịt gà luộc: 1 con gà luộc nguyên con.
- Mâm cơm mặn: Bao gồm các món ăn truyền thống như: canh măng, canh bóng, thịt gà, thịt heo, giò lụa, dưa hành, dưa kiệu, chả giò, nem rán, cá kho, canh khổ qua…
Mâm Cúng Cúng Ngoài Trời
Một số gia đình ở Đà Nẵng còn có tục cúng Tất niên ngoài trời, để tạ ơn trời đất, thần linh. Mâm cúng ngoài trời thường gồm các lễ vật sau:
- Mâm ngũ quả: 5 loại trái cây tươi, sạch, đẹp mắt.
- Hoa tươi: 1 bình hoa tươi.
- Nhang (hương): 1 bó nhang thơm, 1 gói nhang vòng.
- Nến hoặc đèn dầu: 2 cây nến hoặc 1 đèn dầu.
- Trà, rượu: 1 ấm trà, 3 chén trà, 3 chén rượu.
- Nước lọc: 3 ly nước lọc.
- Gạo, muối: 1 đĩa gạo, 1 đĩa muối.
- Bánh chưng, bánh tét: 1 cặp bánh chưng hoặc bánh tét.
- Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh: 1 đĩa xôi gấc hoặc xôi đậu xanh.
- Thịt gà luộc: 1 con gà luộc nguyên con.
- Mâm cơm mặn: Bao gồm các món ăn truyền thống như: canh măng, canh bóng, thịt gà, thịt heo, giò lụa, dưa hành, dưa kiệu, chả giò, nem rán, cá kho, canh khổ qua…
- Vàng mã: 1 ít vàng mã để hóa.
Các Món Ăn Truyền Thống Trong Bữa Cơm Tất Niên
Canh Măng
Canh măng là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm Tất niên. Măng tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, mong muốn một năm mới phát triển mạnh mẽ.
Canh Bóng
Canh bóng (canh mọc) là món canh thanh mát, thơm ngon, thường được nấu cùng nấm hương, mộc nhĩ, hành lá.
Thịt Gà Luộc
Thịt gà luộc là món ăn truyền thống, tượng trưng cho sự no ấm, đủ đầy. Gà luộc thường được chặt thành từng miếng, bày trên đĩa.
Giò Lụa
Giò lụa là món ăn quen thuộc trong ngày Tết, tượng trưng cho sự đoàn viên, sum họp.
Dưa Hành, Dưa Kiệu
Dưa hành, dưa kiệu là món ăn kèm giúp giải ngấy, thanh mát.
Chả Giò, Nem Rán
Chả giò, nem rán là món ăn giòn tan, thơm ngon, thường được chiên vàng rụm.
Cá Kho
Cá kho là món ăn truyền thống, tượng trưng cho sự dư dả, no đủ.
Canh Khổ Qua
Canh khổ qua (khổ qua nhồi thịt) là món canh thanh mát, có ý nghĩa “khổ tận cam lai” – qua khỏi khó khăn, đón nhận hạnh phúc.
Những Điều Nên Và Không Nên Khi Cúng Tất Niên
Những Điều Nên Làm
- Chuẩn bị lễ vật đầy đủ, tươi sạch.
- Tấm lòng thành kính, nghiêm trang.
- Tổ chức cúng Tất niên vào thời gian phù hợp.
- Cùng nhau sum họp, chia sẻ những câu chuyện trong năm qua.
- Dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng.
Những Điều Không Nên Làm
- Cúng Tất niên vào ngày Mùng 1 Tết.
- Cúng Tất niên vào buổi sáng (trừ khi có lý do đặc biệt).
- Sử dụng lễ vật hư hỏng, không sạch sẽ.
- Nói chuyện ồn ào, làm mất không khí trang nghiêm khi cúng.
- Quên hóa vàng mã (nếu có).
Những Câu Hỏi Thường Gặp Về Lễ Cúng Tất Niên
Tất Niên Là Gì?
Tất niên là lễ cúng vào ngày cuối cùng của năm âm lịch, để tạ ơn trời đất, tổ tiên và các vị thần linh đã phù hộ cho gia đình trong năm qua.
Cúng Tất Niên Vào Ngày Nào?
Tất niên được cúng vào ngày 30 tháng Chạp (hoặc ngày 29 tháng Chạp nếu tháng Chạp thiếu ngày).
Cúng Tất Niên Có Cần Phải Cúng Giao Thừa Không?
Cúng Tất niên và cúng Giao thừa là hai nghi lễ khác nhau. Cúng Tất niên là để tạ ơn năm cũ, còn cúng Giao thừa là để đón năm mới.
Cúng Tất Niên Có Cần Phải Cúng Ngoài Trời Không?
Cúng Tất niên ngoài trời là tục lệ của một số gia đình, để tạ ơn trời đất, thần linh. Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng cúng ngoài trời.
Cúng Tất Niên Có Cần Phải Cúng Thổ Địa Không?
Cúng Thổ Địa là để tạ ơn vị thần bảo hộ cho gia đình trong năm cũ. Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng cúng Thổ Địa.
Tổng Kết
Lễ cúng Tất niên là một nghi lễ quan trọng trong văn hóa Việt Nam, đặc biệt là tại Đà Nẵng – một thành phố năng động nhưng vẫn giữ gìn được nhiều nét văn hóa truyền thống. Việc chuẩn bị lễ vật, chọn ngày giờ, và thực hiện các nghi thức cúng Tất niên một cách trang trọng, thành kính sẽ giúp gia đình bạn có một năm mới an lành, hạnh phúc và may mắn.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc duy trì và gìn giữ những phong tục truyền thống như cúng Tất niên không chỉ là một hành động tâm linh mà còn là cách để chúng ta gắn kết, sum họp với gia đình, thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và các vị thần linh. Chúc các bạn có một lễ cúng Tất niên trọn vẹn và một năm mới an khang, thịnh vượng!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 3, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
