Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người dân Việt Nam. Đây không chỉ là ngày lễ để tưởng nhớ tổ tiên mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc với niềm tin xua đuổi sâu bọ, bệnh tật, đón nhận năng lượng tích cực và may mắn. Để chuẩn bị cho một buổi lễ cúng Tết Đoan Ngọ hoàn hảo, việc tìm hiểu kỹ lưỡng về bài văn khấn cũng như các lễ vật là vô cùng cần thiết. Một buổi lễ thành công không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và các đấng thần linh mà còn giúp tinh thần gia chủ được an yên, thuận lợi trong công việc làm ăn và sức khỏe.
Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về cách chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ, các bài văn khấn chuẩn xác theo từng vùng miền và phong tục, cùng những lưu ý quan trọng để bạn có thể thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn nhất. Dù bạn ở miền Bắc, miền Trung hay miền Nam, những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn xây dựng một nghi lễ cúng Tết Đoan Ngọ chuẩn mực, mang lại giá trị tâm linh cao nhất cho gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Văn Khấn Và Lễ Vật Cúng Chiến Sĩ Tại Côn Đảo
Tổng quan về nghi lễ cúng Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan Ngọ hay còn gọi là Tết diệt sâu bọ, là ngày Tết truyền thống có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng đã được người Việt tiếp thu và phát triển thành một nét văn hóa độc đáo. Vào ngày này, người dân thường làm lễ cúng tổ tiên, thần linh và chuẩn bị các món ăn đặc trưng như cơm rượu nếp, bánh ú, chè trôi nước… Với ý nghĩa giúp tiêu diệt các loại “sâu bọ” trong cơ thể (ẩn dụ cho các bệnh tật) và thanh lọc không gian sống.
Để chuẩn bị cho ngày lễ này, bạn cần nắm rõ các khâu từ chuẩn bị mâm cúng, bài văn khấn đến thời gian và cách thức thực hiện. Dưới đây là chi tiết các bước chuẩn bị.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Thai Nhi Sau Phá Thai: Nghi Thức, Lễ Vật Và Những Điều Cần Biết
Các bài văn khấn cúng Tết Đoan Ngọ chuẩn xác
Văn khấn là phần quan trọng nhất trong nghi lễ cúng, thể hiện lòng thành và mong ước của gia chủ. Dưới đây là các bài văn khấn được chia theo từng không gian cúng và phong tục truyền thống để bạn tham khảo.
Văn khấn cúng trong nhà (Thổ công – Táo quân)
Đây là nghi lễ cúng tổ tiên nội ngoại và thần linh cai quản trong nhà. Gia chủ nên chuẩn bị 9 ngọn nến (hoặc đèn dầu), 9 nén nhang và tiến hành quỳ lạy 9 lần.
Bài văn khấn:
“Con nhất tâm kính bái, cung thỉnh cha mẹ, ông bà, gia tiên tiền tổ nội ngoại, hôm nay là ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, ngày Tết Đoan Ngọ năm [năm hiện tại] vào giờ nhâm ngọ thanh long hoàng đạo là giờ cát tường, chúng con với tấm lòng thành kính hiếu nghĩa xin sửa soạn lễ vật, tiền vàng, nhang đăng cung thỉnh kính mời cha mẹ, ông bà, cùng gia tiên tiền tổ nội ngoại hạ đàn thụ hưởng và chứng giám cho tấm lòng thành kính của chúng con.
Kính lạy cha mẹ ông bà cùng gia tiên nội ngoại, nhân ngày Tết Đoan Ngọ con cung thỉnh kính mời gia tiên nội ngoại trợ duyên cho chúng con làm lễ cầu xin Thượng Đế, Ngọc Hoàng Đại Đế bảo vệ mùa màng cho nhân dân, gia ân cho hương linh tiên tổ được mát mẻ ở nơi thiên giới, chúng con thỉnh cầu cha mẹ, ông bà, gia tiên tiền tổ nội ngoại phù hộ độ trì cho chúng con, Cầu tài tài đến. Cầu phúc phúc lai. Cầu đức đức thịnh. Cầu lộc lộc tồn. Hanh thông sự nghiệp vạn sự cát tường như ý.
Chúng con nhất tâm quy mệnh lễ, thành kính cung thỉnh lên gia tiên nội ngoại cầu xin gia tiên chứng lễ.
Chúng con xin đa tạ.
Chúng con xin đa tạ.
Chúng con xin đa tạ.”
Văn khấn cúng ngoài trời (Thần linh – Tứ phương)
Đây là nghi lễ cúng các vị thần linh cai quản đất đai, trời đất và các đấng tối cao. Nghi lễ này thường được tiến hành ở sân vườn hoặc nơi thoáng đãng. Bạn cần thắp 9 ngọn nến, 9 nén nhang.
Phần khấn thần linh:
“Đốt nến và đọc kinh. Khởi tâm thắp nến. Hào quang sáng bừng. Tâm thân thanh tịnh. Gạt bỏ phiền ưu. Thái thượng đại đan. Từ quang phổ chiếu. Thần tiên chứng đàn. Thắp nhang và đọc kinh. Hương phần bảo đỉnh. Khí đạt huyền không. Thần nhân hợp nhất. Yết kiến nguyệt cung. Thần thông linh hiển. Pháp hiện cửu vân. Đan điền linh tụ. Tâm quy mệnh lễ. Cáo hạ thần tiên.”
Phần văn khấn chính:
“Con xin trấn minh nhất tâm quy mệnh lễ. Kính lạy Thượng Đế. Kính lạy Hỗn Côn Sư Tổ. Kính lạy Hồng Quân Lão Tổ. Kính lạy Ngọc Hoàng Đại Đế, Đông phương Thanh Đế, Nam phương Xích Đế, Tây phương Bạch Đế, Bắc phương Hắc Đế. Kính lạy Hàng Ma đại đế thánh quân, Trừ Ma đại đế thánh quân, Giáo Hóa đại đế thánh quân. Kính lạy Tam Thanh Sư Tổ, Nguyên Thủy Thiên Tôn, Đạo Đức Thiên Tôn, Linh Bảo Thiên Tôn. Kính lạy Càn khôn đại chiến thần Cửu Thiên Huyền Nữ, Thái Thượng Lão Quân, Huyền Thiên Trấn Vũ. Kính lạy chính nhất tổng quản đại Thần Tài.
Kính lạy: Chư vị Thần Tướng. Thượng đàm thần tướng thiên thiên tướng. Trung đàm thần tướng thiên thiên binh. Hạ đàm thần tướng thiên thiên mã. Kính lạy Tứ Đức Thánh Mẫu. Kính lạy Tứ Hải Long Vương. Kính lạy, Tản Viên Sơn Thánh Đô Đại Thành Hoàng. Kính lạy, Quốc chủ Đại Vương cảm thần Bạch Mã Linh Lang, cùng chư vị Thánh Quốc. Kính lạy chư vị Sơn thần, Long thần, Thổ địa, Thổ công táo quân, Thổ kỳ, cùng chư vị thần tiên trong tam giới, hạ đàn chứng lễ.
Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ giữa thiên địa minh chứng, chúng con nhất tâm thành kính sửa soạn lễ vật tiền vàng, nhang đăng cung thỉnh tấu sớ kính trình lên Ngọc Hoàng Đại Đế cùng chư ngài, xin chư ngài gợi ý lên Thượng Đế khai ân minh xét cho toàn cõi trần gian được giải thoát mọi kiếp nạn, tất cả tà ma, quỷ trùng không làm hại được dương gian, mùa màng được bội thu, chúng sinh đều được hoan ca hưởng đại phúc, người tốt vì dân vì nước, người lương thiện, người không sát sinh, được tăng thọ, tích phúc, được ban cho tài lộc, quan lộc, phúc lộc, vận khí hanh thông vạn sự như ý nguyện.
Cầu xin Thượng Đế, Ngọc Hoàng Đại Đế, cùng chư ngài khai ân ban cho những linh hồn gia tiên của chúng con được hưởng đặc ân của Thượng Đế, được lên thiên giới hưởng đại phúc đại lộc.
Chúng con cầu xin Thượng Đế, Ngọc Hoàng Đại Đế cùng chư ngài minh anh xoi xét để các vị Thần Tiên chuyên diệt quỷ trừ tà trong tam giới được ra tay trừng phạt những kẻ ác nhân thất đức, hách dịch cường quyền ở trần gian, trừng phạt bọn trùng yêu, tà quái làm hại mùa màng.
Chúng con trấn minh nhất tâm thành kính nguyện rằng: Cầu tài tài đến, cầu phúc phúc lai, cầu đức đức thịnh, cầu lộc lộc tồn, ỷ trượng chư thiên, cung đức giáng hạ, hương biến tam giới thấu cửu trùng thiên. Chúng con cầu nguyện cho bách gia trăm họ và nhân dân Việt Nam, gia toàn khang ninh, nhân an vật thịnh, hiển vinh thụ huệ, thế thế chi an, ngàn thu vạn vạn tuế.
Nguyện cầu cho toàn cõi chúng sinh trong tam giới đều được hưởng ân huệ của Thượng Đế, vạn vật tự nhiên đều vinh danh Thượng Đế.
Chúng con xin đa tạ.
Chúng con xin đa tạ.
Chúng con xin đa tạ.”
Sau khi đọc xong văn khấn, gia chủ tiếp tục quỳ lễ 9 lần để kết thúc nghi lễ.
Văn khấn theo sách cổ truyền Lễ Việt
Đây là bài văn khấn theo phong cách truyền thống, ngắn gọn và phù hợp với nhiều gia đình hiện nay.
“Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
– Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
– Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
– Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ tỷ)
Tín chủ chúng con là:……………………………………………
Ngụ tại:………………………………………………………….
Hôm nay là ngày Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…………………, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!”
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Tết Hàn Thực: Lễ Vật, Ý Nghĩa Và Phong Tục
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì?
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ không cần quá xa hoa nhưng phải tươm tất và đầy đủ các món đặc trưng theo từng vùng miền. Dưới đây là gợi ý chi tiết để bạn chuẩn bị.
Mâm cúng ở miền Bắc
Miền Bắc thường chú trọng các món ăn truyền thống, đặc biệt là rượu nếp. Người xưa tin rằng rượu nếp có khả năng tiêu diệt sâu bọ trong cơ thể, giúp thanh lọc và bảo vệ sức khỏe.
- Rượu nếp: Đây là món không thể thiếu. Tại miền Bắc, rượu nếp cái hoa vàng được ưa chuộng nhất vì hương vị thơm ngon, đậm đà. Một số nơi còn có rượu nếp cẩm. Gia chủ có thể tự làm hoặc mua rượu nếp ngon về cúng.
- Bánh tro (bánh ú): Bánh tro làm từ gạo nếp ngâm nước tro, gói trong lá chuối. Đây là món ăn dễ tiêu, giải nhiệt cơ thể rất tốt. Khi ăn, bạn có thể chấm với đường hoặc mật ong.
- Các lễ vật khác: Ngoài ra, mâm cúng miền Bắc thường có hoa quả tươi (đặc biệt là mít, vải, na), xôi đỗ, trà, nước lọc và tiền vàng mã.
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Trung
Văn hóa ẩm miền Trung phong phú và đa dạng, chính vì thế mâm cúng Tết Đoan Ngọ cũng có những đặc trưng riêng biệt.
- Cơm rượu: Ở miền Trung, cơm rượu được lên men theo cách cổ truyền, thường được vo thành từng miếng nhỏ vuông vức, chín mềm từ trong ra ngoài. Hương vị đậm đà, cay nồng của rượu rất đặc trưng.
- Thịt vịt: Người miền Trung có quan niệm rằng thịt vịt có công dụng làm mát, giải nhiệt cơ thể, bổ máu và giúp tiêu hóa tốt. Vào ngày Tết Đoan Ngọ, thịt vịt thường ngon và béo nhất, nên đây là món ăn không thể thiếu trong mâm cúng cũng như bữa cơm gia đình.
- Chè kê: Món chè này đặc biệt phổ biến ở Quảng Nam. Chè kê được nấu từ hạt kê đến khi mềm mịn, khi ăn có vị ngọt thanh, dẻo thơm. Món chè này tượng trưng cho sự ngọt ngào, may mắn.
- Lễ vật khác: Bánh ú, trái cây theo mùa (như măng cụt, sầu riêng), hoa cúng, nhang đèn.
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Nam
Miền Nam nổi tiếng với sự phong phú về các món ngọt và bánh. Mâm cúng Tết Đoan Ngọ ở đây cũng mang đậm dấu ấn ẩm thực phương Nam.
- Cơm rượu: Khác với miền Bắc, cơm rượu miền Nam thường được vo thành viên tròn nhỏ và trộn với nước đường, ăn giống như xôi chè. Vị ngọt và hơi chua nhẹ của cơm rượu rất dễ ăn.
- Bánh ú Bá Trạng: Món bánh này tương tự bánh tro nhưng thường to hơn, được làm từ gạo nếp nhồi nhân (thường là nhân đậu xanh hoặc thịt), sau đó luộc hoặc hấp. Bánh được gói bằng lá sen hoặc lá chuối, tạo nên hương vị thơm ngon đặc biệt.
- Chè trôi nước: Chè trôi nước ở miền Nam là những viên bột nếp trắng tròn, nhân đậu xanh bùi bùi, ăn cùng nước đường và nước cốt dừa. Món chè này mang ý nghĩa trôi chảy, thuận lợi trong công việc.
- Trái cây: Người miền Nam thường chọn mua vải thiều quả đẹp, nhiều lá để trưng trên mâm cúng cho đẹp mắt. Ngoài ra, các loại trái cây khác như mít, sầu riêng, măng cụt cũng được ưa chuộng.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Thức Cúng Thí Thực: Cẩm Nang Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Những lưu ý quan trọng khi cúng Tết Đoan Ngọ
Để buổi lễ cúng Tết Đoan Ngọ diễn ra suôn sẻ và đạt được ý nghĩa tâm linh, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Thời gian cúng tốt nhất là vào giờ Ngọ (từ 11 giờ trưa đến 13 giờ) hoặc giờ Tỵ (từ 9 giờ đến 11 giờ). Đây là khoảng thời gian dương khí thịnh nhất, phù hợp để thực hiện các nghi lễ cúng bái.
- Chuẩn bị lễ vật: Lễ vật cần được chuẩn bị tươm tất, tươi ngon. Tránh sử dụng các thực phẩm ôi thiu, hư hỏng. Đối với rượu nếp, nên chọn loại uy tín hoặc tự làm để đảm bảo vệ sinh.
- Cách bài trí mâm cúng: Mâm cúng nên được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt. Các món ăn đặc trưng nên được đặt ở vị trí trung tâm. Lư hương, nến, hoa tươi và tiền vàng mã cần được sắp xếp cân đối.
- Tâm thành: Điều quan trọng nhất khi cúng bái là lòng thành kính. Gia chủ nên ăn mặc chỉnh tề, giữ tâm trạng vui vẻ, tránh to tiếng hoặc tranh cãi trong ngày lễ.
- Vệ sinh nhà cửa: Trước khi cúng, nên dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, đặc biệt là khu vực bàn thờ và nơi cúng ngoài trời. Điều này giúp không gian thờ cúng được thanh tịnh.
Kết luận
Tết Đoan Ngọ là một trong những dịp quan trọng trong năm, không chỉ là ngày lễ truyền thống mà còn là cơ hội để các thành viên trong gia đình quây quần, thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp cho tương lai. Việc chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, tìm hiểu kỹ bài văn khấn và tuân thủ các nghi lễ sẽ giúp bạn có một buổi lễ trang trọng, ý nghĩa.
Hy vọng những thông tin trong bài viết này đã giúp bạn có cái nhìn tổng quan và chi tiết về cách chuẩn bị Tết Đoan Ngọ. Hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để tham khảo thêm nhiều bài viết hay và bổ ích khác về văn hóa, đời sống, giúp bạn nâng cao chất lượng cuộc sống và sự hiểu biết của mình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
