Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây không chỉ là thời điểm để các gia đình tri ân tổ tiên, thần linh mà còn là lúc tiễn những điều không may của năm cũ, đón chào phúc lộc của năm mới. Vì vậy, việc chuẩn bị một mâm cúng Giao thừa đầy đủ, thành tâm là mong muốn của mọi nhà. Để giúp bạn đọc không còn bỡ ngỡ, bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết và khoa học nhất về các bước chuẩn bị và bài văn khấn chuẩn chỉnh.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Tẩy Uế Bàn Thờ: Chi Tiết Quy Trình & Văn Khấn Chuẩn
Những lưu ý quan trọng trước khi cúng Giao thừa
Theo các chuyên gia văn hóa, lễ cúng Giao thừa hay còn gọi là lễ trừ tịch là nghi lễ quan trọng nhất trong dịp Tết Nguyên đán. Nó không chỉ đơn thuần là một tập tục mà còn thể hiện sự tri ân, báo đáp công ơn của con cháu đối với tổ tiên và các vị thần linh cai quản năm mới. Lễ cúng này thường được chia làm hai phần: cúng Giao thừa ngoài trời (cúng thần linh) và cúng Giao thừa trong nhà (cúng gia tiên).
Mâm cỗ cúng Giao thừa phải được chuẩn bị chu đáo, tươm tất từ khâu chọn nguyên liệu đến bày biện. Dù là lễ mặn hay lễ chay, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành kính của người dâng lễ. Các lễ vật cần được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt trên bàn hoặc mâm lớn kê trên đôn, tuyệt đối không để ngay trên mặt đất. Dưới đây là chi tiết về các lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng Giao thừa.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Ông Táo Ngày 23 Tháng Chạp Cho Mọi Nhà
Lễ vật cần chuẩn bị cho mâm cúng Giao thừa
Để chuẩn bị một mâm cúng Giao thừa đầy đủ, gia chủ cần chú ý đến các nhóm lễ vật sau. Đây là những items truyền thống đã có từ lâu đời, mang ý nghĩa đặc biệt đối với người Việt.
Nhóm lễ vật ngũ quả và hoa tươi
Trái cây là phần không thể thiếu trên bàn thờ, đặc biệt là trong các ngày lễ lớn. Bạn nên chọn ngũ quả theo mùa, có màu sắc tươi tắn, tránh các loại quả dập nát. Chuối và quít là hai loại quả phổ biến thường có trong mâm ngũ quả của người miền Bắc. Bên cạnh đó, hoa tươi cũng cần được chuẩn bị, phổ biến nhất là hoa cúc vàng, hoa lay ơn hoặc hoa đồng tiền, giúp bàn thờ thêm sinh khí và trang trọng.
Nhóm lễ vật ẩm thực (Mặn hoặc Chay)
Tùy theo điều kiện và tín ngưỡng của gia đình mà bạn có thể chuẩn bị mâm cỗ mặn hoặc chay. Tuy nhiên, theo TS. Trần Hữu Sơn, một nhà văn hóa uy tín, mâm cúng phải đảm bảo sự đầy đặn. Các món mặn truyền thống bao gồm:
- Gà trống luộc: Là lễ vật quan trọng nhất, thường được chọn gà trống tơ, luộc nguyên con để nguyên vẹn, trình bày đẹp mắt.
- Bánh chưng: Đặc trưng của Tết miền Bắc, thể hiện sự hàm ơn đối với đất trời. Gia đình miền Nam có thể thay bằng bánh tét.
- Xôi gấc: Màu đỏ của xôi gấc tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
- Một bát canh măng hoặc miến: Tùy theo phong tục từng vùng.
Ngoài ra, không thể thiếu các vật phẩm nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn như: Trầu cau (nếu có), chén rượu, chén trà, vàng mã (hỏi kỹ tại hàng mã để mua đúng loại cho lễ trừ tịch), và một chiếc mũ chuồn (mũ của thần linh).
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Lễ Mặn Cúng Ở Đền Bia Bà Chi Tiết Nhất
Các bước tiến hành nghi lễ cúng Giao thừa
Thời điểm cúng Giao thừa thường được xác định chính xác theo giờ Tý, tức là khoảng 0 giờ ngày mùng 1 Tết. Gia chủ cần chuẩn bị sẵn sàng các lễ vật và bài khấn trước thời khắc thiêng liêng này.
Bước 1: Sắp xếp mâm cúng
Gia chủ đặt mâm cúng ở vị trí trang trọng. Nếu cúng ngoài trời, mâm được đặt ở trước cửa nhà hoặc sân thượng. Nếu cúng trong nhà, mâm được đặt trên bàn thờ gia tiên. Cần đảm bảo mâm cúng sạch sẽ, không xô lệch.
Bước 2: Thực hiện nghi lễ
Đúng giờ Giao thừa, người chủ gia đình thắp đèn, nến, rót rượu, rót trà. Sau đó, gia chủ sẽ đọc bài văn khấn. Nếu chuẩn bị sẵn bài khấn trên giấy, sau khi đọc xong cần đốt ngay cùng với vàng mã để dâng cúng.
Bước 3: Kết thúc lễ
Sau khi đọc văn khấn xong, gia chủ lạy ba lạy. Tùy theo phong tục, sau khi cúng xong có thể hóa vàng ngay hoặc để đến sáng mùng 1. Tuy nhiên, theo truyền thống, nhiều gia đình sẽ hóa vàng ngay sau khi cúng để tiễn thần linh và tổ tiên năm cũ.
Có thể bạn quan tâm: Động Thổ Nhà Có Cúng Khoai Sắn Luột Không? Giải Đáp Chi Tiết Và Nghi Lễ Chuẩn Phong Tục
Bài văn khấn cúng Giao thừa trong nhà chuẩn nhất
Đây là bài văn khấn được chép lại từ “Văn khấn nôm truyền thống”, được nhiều gia đình sử dụng để cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng.
Nam mô A di đà Phật (3 lần)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội – ngoại chư vị tiên linh.
Chúng con là: [Họ và tên của người cúng] Ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ]
Phút giao thừa vừa tới, nay theo vận luật, tống cựu nghênh tân, giờ Tý đầu xuân, đón mừng Nguyên đán, chúng con thành tâm, tu biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật- Thánh, dâng hiến tôn Thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời:
Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ Thần, Phúc đức chính Thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Con lại kính mời, các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội tộc, ngoại tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng hâm hưởng lễ vật. Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo thụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho chúng con, tân niên khang thái, ngày đêm tốt lành, thời thời được chữ bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Giải tấm lòng thành cúi xin chứng giám.
Phục duy cẩn cáo!
Việc chuẩn bị mâm cúng Giao thừa là một hành trình kết nối quá khứ và hiện tại, thể hiện lòng hiếu thảo và sự biết ơn. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp gia đình bạn có một mùa Tết trọn vẹn, đón một năm mới với nhiều may mắn và hạnh phúc. Để tìm hiểu thêm về các phong tục ngày Tết và nhiều kiến thức đời sống khác, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
