Các loại gà cúng luôn là một phần trang trọng không thể thiếu trong các mâm cúng truyền thống của người Việt. Dù là lễ cúng gia tiên, cúng đầy tháng, cúng thôi nôi hay các dịp đặc biệt như giỗ chạp, lễ hội, việc lựa chọn đúng loại gà không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn mang ý nghĩa phong thủy, tâm linh sâu sắc. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu đến bạn top 10 loại gà cúng phổ biến nhất, từ gà tre, gà ta, gà công nghiệp đến các giống gà quý hiếm như gà ri, gà chín cựa, giúp bạn dễ dàng lựa chọn phù hợp với từng nghi lễ và điều kiện kinh tế.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Đầy Đủ Về Các Loại Bánh Cúng Mụ Truyền Thống
Tại sao việc chọn đúng loại gà cúng lại quan trọng?
Gà cúng không chỉ là một món ăn, mà còn là biểu tượng của sự hiếu kính, sự trang trọng và tinh thần tưởng nhớ tổ tiên. Việc chọn loại gà phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Đặc điểm của lễ cúng: Có lễ cúng nào yêu cầu gà trống, gà mái hay cả hai?
- Vùng miền: Ở miền Bắc, người ta thường ưa chuộng gà ta nguyên chất, còn ở miền Trung và miền Nam, gà công nghiệp hay gà ri lại phổ biến hơn.
- Mức độ trang trọng: Lễ cúng lớn thường cần loại gà có chất lượng thịt ngon, hình thức đẹp, còn lễ cúng nhỏ có thể chọn gà bình dân hơn.
- Tài chính: Giá cả mỗi loại gà dao động từ vài chục nghìn đến cả triệu đồng, tùy theo giống và nguồn gốc.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, việc chọn đúng loại gà cúng không chỉ giúp mâm cúng thêm phần trang trọng mà còn thể hiện sự tôn kính đối với tổ tiên và các vị thần linh.
1. Gà ta (Gà quê) – Biểu tượng của sự nguyên chất
Đặc điểm nhận dạng
Gà ta là loại gà được nuôi thả tự do, không tiêm thuốc, không dùng chất tăng trọng. Chúng có thân hình nhỏ gọn, bộ lông óng ánh, đôi chân chắc khỏe và thịt săn chắc, thơm ngon.
Ưu điểm
- Thịt ngon, mềm, dễ chế biến
- An toàn cho sức khỏe do không chứa chất kích thích tăng trưởng
- Giá cả phải chăng so với các giống gà cao cấp
- Phù hợp hầu hết các loại mâm cúng từ trung bình đến cao cấp
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà ta rất thích hợp cho các dịp cúng tạ lễ tổ tiên, cúng đầy tháng, cúng thôi nôi, hay các buổi cúng gia đình vào dịp Tết Nguyên đán. Đặc biệt, nếu bạn muốn mâm cúng mang đậm đà hương vị truyền thống, gà ta là lựa chọn lý tưởng.
2. Gà tre – Loại gà cúng quý và hiếm
Đặc điểm nhận dạng
Gà tre có kích thước nhỏ gọn, thường chỉ nặng từ 0.8–1.2 kg. Chúng có màu lông đa dạng: xám, vàng, nâu, hoặc đen óng. Gà tre thường được nuôi bằng phương pháp truyền thống, ăn tự nhiên.
Ưu điểm
- Hình thức đẹp, dễ trưng bày trên mâm cúng
- Thịt chắc, thơm, không ngấy
- Ít xương, dễ ăn
- Mang tính biểu tượng cao, thường được dùng trong các lễ cúng lớn, trang trọng
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà tre thường được chọn cho các dịp lễ lớn như cúng giỗ tổ tiên, cúng đầy tháng, hay cúng thần linh trong các gia đình có điều kiện kinh tế tốt. Do hình thức đẹp và thịt ngon, gà tre cũng phù hợp để làm mâm cúng dâng lên các đền chùa.
3. Gà ri – Gà cúng truyền thống của người miền Tây
Đặc điểm nhận dạng
Gà ri có thân hình nhỏ, chân to, lông màu nâu đỏ hoặc đen, da dày, thịt săn chắc. Đây là giống gà bản địa của vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Ưu điểm
Có thể bạn quan tâm: Các Loại Bánh Cúng: Những Món Bánh Truyền Thống Trong Văn Hóa Tín Ngưỡng Việt Nam
- Thịt rất chắc, thơm, không bở
- Thích hợp nấu các món hầm, ninh như cháo gà, thuốc bắc
- Giá cả hợp lý, dao động từ 150.000–250.000 VNĐ/con
- Dễ chế biến, giữ được hương vị đậm đà
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà ri rất phù hợp cho các buổi cúng gia tiên, cúng đầy tháng ở miền Nam, đặc biệt là trong các mâm cúng có kèm theo nồi cháo hoặc bát canh. Gà ri cũng thường được dùng để làm thức ăn dâng cúng trong các dịp lễ hội ở các tỉnh miền Tây.
4. Gà công nghiệp – Lựa chọn phổ biến và tiết kiệm
Đặc điểm nhận dạng
Gà công nghiệp có thân hình to, thịt mềm, màu lông vàng óng. Đây là giống gà được nuôi trong điều kiện kiểm soát, tiêm phòng đầy đủ, tăng trưởng nhanh.
Ưu điểm
- Giá thành rẻ, chỉ từ 80.000–120.000 VNĐ/con
- Thịt mềm, dễ ăn, phù hợp với nhiều người lớn tuổi
- Dễ tìm mua ở các chợ truyền thống và siêu thị
- Thời gian chế biến nhanh
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà công nghiệp phù hợp cho các buổi cúng gia đình nhỏ, cúng cơm nhà, hoặc cúng đầy tháng cho trẻ sơ sinh không đòi hỏi quá cao về chất lượng thịt. Tuy nhiên, nếu bạn muốn mâm cúng mang đậm chất truyền thống, nên cân nhắc lựa chọn các loại gà có nguồn gốc tự nhiên hơn.
5. Gà chín cựa – Gà cúng quý hiếm, biểu tượng của sự may mắn
Đặc điểm nhận dạng
Gà chín cựa là giống gà đặc biệt có… (lưu ý: đây là mô tả hư cấu vì không tồn tại giống gà có 9 cựa thật sự). Trên thực tế, người ta thường gọi gà trống chín cựa để chỉ những con gà trống có 9 cái cựa (gai mọc trên chân), một hiện tượng rất hiếm gặp, được coi là đại cát, đại lợi.
Ưu điểm
- Rất hiếm, nên được coi là vật cúng quý
- Mang ý nghĩa phong thủy tốt lành, thường được dùng trong các lễ cúng lớn
- Giá thành cao, có thể lên đến vài triệu đồng/con
- Hình thức ấn tượng, thu hút sự chú ý
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà chín cựa thường được chọn cho các dịp cúng giỗ lớn, cúng thần linh, hoặc cúng động thổ trong xây dựng nhà cửa. Do tính biểu tượng cao, chúng thường được dâng lên các vị thần, các bậc tổ tiên trong các gia đình giàu có, có niềm tin sâu sắc vào phong thủy.
6. Gà ác – Gà cúng cao cấp, thịt chắc, thơm ngon
Đặc điểm nhận dạng
Gà ác có lông màu đen óng, da dày, thịt săn chắc, thường nặng từ 1.5–2 kg. Đây là giống gà bản địa của Việt Nam, được nuôi thả tự nhiên.
Ưu điểm
- Thịt rất chắc, không bở, phù hợp để luộc, nướng, hoặc nấu thuốc bắc
- Giàu dinh dưỡng, đặc biệt tốt cho người lớn tuổi, người suy nhược
- Mùi vị đặc trưng, thơm ngon khó lẫn
- Giá cả trung bình, từ 200.000–300.000 VNĐ/con
Nên dùng trong trường hợp nào?
Có thể bạn quan tâm: Top 10+ Các Loại Bánh Để Cúng Khai Trương: Ý Nghĩa, Chọn Gì Đẹp & May Mắn?
Gà ác rất thích hợp cho các buổi cúng gia tiên, cúng đầy tháng, hoặc cúng thôi nôi trong các gia đình có điều kiện kinh tế trung bình trở lên. Đặc biệt, nếu bạn muốn chuẩn bị một nồi cháo thuốc bắc hoặc món gà hầm bổ dưỡng, gà ác là lựa chọn hoàn hảo.
7. Gà Đông Tảo – Gà cúng cao cấp, thịt mềm mọng
Đặc điểm nhận dạng
Gà Đông Tảo là giống gà nổi tiếng đến từ Hưng Yên, có thân hình cân đối, lông bóng mượt, da mỏng, thịt mềm, mọng nước.
Ưu điểm
- Thịt mềm, ngọt, không dai, dễ ăn
- Hương vị thanh nhã, không ngấy
- Giá thành cao, từ 300.000–500.000 VNĐ/con
- Được nhiều người ưa chuộng trong các mâm cúng cao cấp
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà Đông Tảo thường được chọn cho các dịp cúng giỗ lớn, cúng tạ lễ, hoặc cúng thần linh trong các gia đình có điều kiện kinh tế tốt. Chúng phù hợp để chế biến các món gà luộc, gà nướng, hoặc gà hấp để giữ trọn vẹn hương vị tự nhiên.
8. Gà Tam Hoàng – Gà cúng truyền thống của người Huế
Đặc điểm nhận dạng
Gà Tam Hoàng là giống gà nổi tiếng của vùng Huế, có màu lông đen óng, da đỏ, thịt chắc, thơm ngon.
Ưu điểm
- Thịt rất chắc, không bở, phù hợp để luộc hoặc nướng
- Mùi vị đặc trưng, đậm đà, có chút ngọt tự nhiên
- Có giá trị văn hóa cao, gắn liền với ẩm thực Huế
- Giá thành trung bình, từ 250.000–400.000 VNĐ/con
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà Tam Hoàng rất phù hợp cho các buổi cúng gia đình, cúng đầy tháng, hoặc cúng thôi nôi ở các vùng miền Trung, đặc biệt là ở Huế. Chúng cũng thường được dùng để làm các món cúng truyền thống như gà luộc, gà hấp gừng.
9. Gà nòi – Gà cúng cho các lễ lớn, mang tính biểu tượng
Đặc điểm nhận dạng
Gà nòi là giống gà chiến, có thân hình săn chắc, đầu to, mào đỏ, đôi mắt sắc lanh. Chúng thường được nuôi để thi đấu, nhưng cũng được dùng làm gà cúng trong một số dịp đặc biệt.
Ưu điểm
- Hình thức oai vệ, rất ấn tượng khi đặt trên mâm cúng
- Thịt chắc, thơm, phù hợp để luộc hoặc nướng
- Mang tính biểu tượng cao, thể hiện sự dũng mãnh, mạnh mẽ
- Giá thành trung bình, từ 150.000–300.000 VNĐ/con
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà nòi thường được chọn cho các dịp cúng động thổ, cúng khai trương, hoặc cúng thần linh trong các công trình xây dựng, kinh doanh. Chúng cũng phù hợp để dâng lễ trong các lễ hội dân gian ở các vùng nông thôn.
Có thể bạn quan tâm: Các Loại Bánh Kẹo Cúng Cô Hồn: Hướng Dẫn Chi Tiết, Ý Nghĩa Và Lưu Ý Quan Trọng
10. Gà ác đen – Gà cúng cao cấp, màu lông độc đáo
Đặc điểm nhận dạng
Gà ác đen có lông màu đen tuyền, da dày, thịt chắc, thường nặng từ 1.2–1.8 kg. Đây là giống gà bản địa, được nuôi thả tự nhiên.
Ưu điểm
- Lông đen óng, rất đẹp khi trưng bày trên mâm cúng
- Thịt chắc, ngọt, không bở, phù hợp để luộc hoặc hầm
- Giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe, đặc biệt là bổ máu
- Giá cả cao, từ 250.000–400.000 VNĐ/con
Nên dùng trong trường hợp nào?
Gà ác đen rất thích hợp cho các buổi cúng gia tiên, cúng đầy tháng, hoặc cúng thôi nôi trong các gia đình coi trọng yếu tố thẩm mỹ và dinh dưỡng. Chúng cũng thường được dùng để làm nồi cháo thuốc bắc hoặc món hầm bổ dưỡng.
Hướng dẫn chọn gà cúng phù hợp theo từng dịp lễ
1. Cúng đầy tháng / thôi nôi
- Ưu tiên: Gà ta, gà tre, gà ác, gà Đông Tảo
- Lý do: Thịt mềm, dễ ăn, hình thức đẹp, phù hợp với trẻ nhỏ
2. Cúng giỗ tổ tiên
- Ưu tiên: Gà ta, gà tre, gà chín cựa (nếu có điều kiện)
- Lý do: Thể hiện lòng thành kính, chọn loại gà có giá trị tâm linh cao
3. Cúng thần linh / cúng động thổ
- Ưu tiên: Gà nòi, gà chín cựa, gà ác đen
- Lý do: Mang tính biểu tượng, thể hiện sự may mắn, phát tài
4. Cúng cơm nhà / cúng gia đình hàng ngày
- Ưu tiên: Gà công nghiệp, gà ta
- Lý do: Giá thành rẻ, dễ tìm mua, phù hợp với điều kiện kinh tế
Lưu ý quan trọng khi mua và làm gà cúng
1. Chọn gà khỏe mạnh
- Gà phải có mắt sáng, lông mượt, chân đứng vững
- Tránh mua gà bị thương, lông xơ xác, hoặc có mùi hôi
2. Cách làm sạch gà cúng
- Rửa sạch bằng nước lạnh, tránh dùng xà phòng
- Cắt móng, rút nội tạng, giữ nguyên da để tăng tính thẩm mỹ
- Lau khô bằng khăn sạch trước khi đem luộc
3. Thời gian luộc gà cúng
- Nên luộc từ 30–40 phút tùy kích thước
- Thêm vài lát gừng, hành, và muối vào nước luộc để tăng hương vị
- Khi gà chín, để nguội rồi mới chặt miếng
4. Trưng bày mâm cúng
- Gà luộc nên để nguyên con, đặt ở vị trí trung tâm mâm cúng
- Dùng đĩa có nền trắng hoặc đỏ để tăng điểm nhấn
- Trang trí thêm lá chanh, gừng tươi để mâm cúng thêm phần trang trọng
Kết luận
Chọn đúng loại gà cúng không chỉ giúp mâm cúng thêm phần trang trọng mà còn thể hiện lòng thành kính và sự tôn trọng đối với tổ tiên, thần linh. Từ gà ta giản dị đến gà chín cựa quý hiếm, mỗi loại gà đều mang một ý nghĩa riêng, phù hợp với từng dịp lễ và điều kiện kinh tế. Hy vọng với những thông tin trên, bạn sẽ dễ dàng lựa chọn được loại gà cúng phù hợp, mang lại may mắn và bình an cho gia đình.
Nhớ rằng, các loại gà cúng không chỉ là thức ăn, mà còn là cầu nối giữa con người và tổ tiên – hãy lựa chọn một cách cẩn trọng và thành kính.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 4, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
