Ngày Tết Nguyên Đán là dịp quan trọng để tưởng nhớ tổ tiên, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với các bậc tiền nhân. Trong mâm cỗ cúng ngày Tết, bên cạnh các món ăn mặn truyền thống như bánh chưng, gà luộc, giò lụa, thì các món canh cúng ngày Tết giữ một vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ đơn thuần là để “giải ngấy” cho bữa ăn, các món canh còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự thanh tao, sum vầy và trọn vẹn. Một tô canh nóng hổi, thơm ngon sẽ giúp mâm cỗ cúng trở nên hài hòa và trọn vẹn hơn.
Việc lựa chọn các món canh cúng ngày Tết sao cho vừa ngon, vừa dễ nấu, lại phù hợp với phong tục tập quán của người Việt là điều không phải ai cũng nắm rõ. Có rất nhiều sự lựa chọn cho các món canh cúng, từ canh măng, canh bóng bì, canh miến đến canh nấm. Mỗi loại đều mang một ý nghĩa riêng và cách chế biến khác nhau. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu chi tiết về các món canh cúng ngày Tết cũng như những bí quyết để có một mâm cỗ Tết thật hoàn hảo.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Văn Khấn: Tổng Hợp Các Bài Văn Cúng Hay, Đúng Phong Tục Dân Tộc
Những Món Canh Cúng Ngày Tết Truyền Thống
Trong ẩm thực ngày Tết của người Việt, các món canh cúng thường tập trung vào các nguyên liệu có thể bảo quản được lâu, dễ ninh hầm và có hương vị thanh ngọt tự nhiên. Dưới đây là những món canh cúng ngày Tết truyền thống không thể thiếu trong nhiều gia đình.
Canh Măng Hầm
Canh măng hầm là một trong những món canh cúng ngày Tết đặc trưng nhất của người Việt. Món ăn này xuất hiện hầu như ở mọi mâm cỗ cúng từ Bắc vào Nam. Măng thường được dùng là măng khô (măng lá hoặc măng lưỡi lợn), được ninh nhừ với xương hoặc thịt ba chỉ.
Măng khô sau khi ngâm kỹ và luộc bỏ nước đầu để khử mùi hăng, sẽ được hầm cùng với xương ống hoặc thịt ba chỉ trong thời gian dài để tạo ra nước dùng ngọt thanh, đậm đà. Món canh này không chỉ ngon mà còn rất đưa cơm. Theo quan niệm dân gian, măng tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, mong muốn một năm mới gia đình thêm đông đúc, con cháu sum vầy.
Cách chế biến món canh này đòi hỏi sự tỉ mỉ. Măng sau khi ninh phải thật mềm nhưng không nát, nước dùng trong và có vị ngọt tự nhiên. Nhiều người thường cho thêm một ít hạt nêm để tăng vị, nhưng nếu ninh đúng cách, xương và măng sẽ tự tạo ra một vị ngọt rất đặc trưng.
Canh Bóng Bì
Canh bóng bì là một món ăn sang trọng và cũng là một trong các món canh cúng ngày Tết truyền thống. Món ăn này thường được dùng trong các mâm cỗ cúng vào dịp Tết. Bóng bì (còn gọi là bì lợn) sau khi sơ chế kỹ sẽ được ninh nhừ, tạo ra nước dùng có vị bùi, béo và rất thanh.
Bóng bì ninh kỹ sẽ tạo ra một lớp gelatin tự nhiên, khi để nguội nước canh sẽ đông lại. Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được độ giòn sần sật của bì lợn, kết hợp với vị thanh ngọt của nước dùng. Canh bóng bì thường được ninh cùng với các loại rau củ như cà rốt, su hào để tăng thêm vị ngọt và màu sắc.
Món canh này không chỉ ngon mà còn rất bổ dưỡng. Bì lợn chứa nhiều collagen tốt cho da và khớp. Tuy nhiên, để có một nồi canh bóng bì ngon, bạn cần phải làm sạch bì rất kỹ, luộc qua nước sôi có gừng và rượu để khử mùi hôi, sau đó mới ninh nhừ.
Canh Miến Gà
Canh miến gà là một món ăn quen thuộc trong mâm cỗ cúng ngày Tết. Món ăn này có vị thanh, dễ ăn và rất đưa cơm. Miến dong (miến từ đỗ xanh hoặc khoai lang) có độ dai nhất định, kết hợp với thịt gà dai ngon và nấm hương, tạo nên một món canh hấp dẫn.
Canh miến gà thường được dùng trong ngày mùng Một Tết, hoặc trong các mâm cỗ cúng hóa vàng. Nước dùng được ninh từ xương gà hoặc thịt gà, cho thêm một ít gừng để khử mùi và tăng vị thơm. Miến không nên ninh quá kỹ sẽ bị nát, chỉ cần ninh vừa chín tới để giữ được độ dai.
Món canh này không chỉ là một món ăn ngon mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc. Miến có hình dạng dài,代表着 sự trường thọ và phúc lộc tròn đầy.
Canh Nấm
Trong những năm gần đây, canh nấm ngày càng được ưa chuộng trong các mâm cỗ cúng ngày Tết. Món ăn này không chỉ thanh đạm, tốt cho sức khỏe mà còn mang ý nghĩa phong thủy tốt đẹp. Nấm được coi là một loại “thần dược” với nhiều tác dụng tích cực cho cơ thể.
Canh nấm có thể được nấu với nhiều loại nấm khác nhau như nấm hương, nấm kim châm, nấm bào ngư… kết hợp với các loại rau củ như cà rốt, ngô, bí đao. Nước dùng của canh nấm thường rất thanh, có vị ngọt tự nhiên từ các loại nấm và rau củ.
Canh nấm không chỉ là một món chay thanh đạm mà còn có thể nấu chung với thịt để tạo vị. Món canh này đặc biệt phù hợp với những người muốn ăn uống thanh đạm, giảm bớt油腻 (béo ngậy) trong những ngày Tết khi đã ăn quá nhiều món ăn giàu đạm.
Các Món Canh Cúng Ngày Tết Miền Nam
Văn hóa ẩm thực miền Nam có những đặc trưng riêng, và các món canh cúng ngày Tết cũng không ngoại lệ. Các món canh ở miền Nam thường có vị ngọt nhiều hơn, và cách chế biến cũng có phần khác biệt.
Canh Khổ Hũ Hầm Chà Bông
Đây là một món canh đặc trưng của người miền Nam, đặc biệt là ở các tỉnh miền Tây. Khổ hũ (còn gọi là khóm/đu đủ đnon) được hầm với chà bông (thịt heo xay nhuyễn) tạo nên một món canh có vị chua chua, ngọt ngọt, bùi bùi rất đặc biệt.
Khổ hũ khi còn xanh sẽ có vị chua thanh, khi hầm kỹ sẽ rất mềm. Món canh này không chỉ ngon mà còn rất tốt cho tiêu hóa. Vào ngày Tết, khi ăn nhiều món ăn giàu đạm, một tô canh khổ hũ chà bông sẽ giúp cân bằng lại vị giác.
Cách chế biến món này cũng cần lưu ý: Khổ hũ phải gọt vỏ kỹ, rửa sạch mủ, sau đó hầm với chà bông và các loại gia vị cho đến khi thật mềm. Nước canh sẽ có vị chua thanh tự nhiên, không cần cho quá nhiều chanh hay me.
Có thể bạn quan tâm: Các Loại Xôi Cúng Đẹp Mâm Ngũ Quả: Cẩm Nang Nấu Chi Tiết Từ A-z
Canh Chua
Canh chua là một món canh quen thuộc trong ẩm thực miền Nam, và nó cũng có thể xuất hiện trong mâm cỗ cúng ngày Tết. Canh chua thường được nấu với cá lóc, cá basa, hoặc tôm, kết hợp với các loại rau như đậu bắp, giá đỗ, rau om, và thơm (dứa).
Tuy nhiên, trong mâm cỗ cúng, người miền Nam thường nấu canh chua không có cá hay tôm, mà chỉ dùng các loại rau củ như cà chua, thơm, đậu bắp, me chua… để tạo vị. Món canh chua thanh đạm này giúp cân bằng cho mâm cỗ cúng thường có nhiều món ăn giàu đạm.
Vị chua thanh của me hoặc thơm kết hợp với vị ngọt của các loại rau củ tạo nên một món canh rất dễ ăn, giúp kích thích tiêu hóa và làm giảm cảm giác ngấy khi ăn nhiều món ăn béo.
Canh Rau Củ Hầm Xương
Người miền Nam thường có truyền thống hầm các loại rau củ với xương để lấy nước dùng. Các loại rau củ phổ biến trong ngày Tết bao gồm cà rốt, khoai tây, khoai lang, bí đỏ, su hào… Món canh này không chỉ ngon mà còn rất bổ dưỡng.
Xương heo (thường là xương ống hoặc xương sườn) được hầm thật kỹ để lấy nước dùng ngọt. Sau đó, các loại rau củ sẽ được cho vào hầm chín mềm. Nước canh sẽ có vị ngọt thanh tự nhiên từ xương và rau củ, rất phù hợp để cúng và để ăn trong những ngày Tết.
Món canh này có thể linh hoạt thay đổi các loại rau củ tùy theo sở thích và sự sẵn có. Tuy nhiên, trong ngày Tết, các loại rau củ thường được chọn lọc kỹ lưỡng, cắt tỉa đẹp mắt để tạo tính thẩm mỹ cho mâm cỗ.
Các Món Canh Cúng Ngày Tết Miền Bắc
Miền Bắc có khí hậu lạnh hơn, vì vậy các món canh cúng ngày Tết cũng mang những đặc trưng riêng, thường là các món ninh hầm kỹ, giữ nhiệt tốt.
Canh Măng Lưỡi Lợn Hầm Giò
Ngoài canh măng hầm xương thông thường, người miền Bắc còn có món canh măng lưỡi lợn hầm giò heo. Măng lưỡi lợn là loại măng non, có hình dạng như lưỡi lợn, rất giòn và ngọt. Khi hầm với giò heo, măng sẽ thấm vị, giòn sần sật, rất hấp dẫn.
Món canh này không chỉ ngon mà còn rất bổ. Giò heo ninh kỹ sẽ tạo ra nước dùng béo ngậy, kết hợp với vị giòn của măng lưỡi lợn, tạo nên một món canh không thể thiếu trong mâm cỗ cúng của nhiều gia đình miền Bắc.
Để có được món canh ngon, măng lưỡi lợn cần được chọn loại còn tươi, không bị già. Sau khi sơ chế, măng được ninh cùng giò heo trong thời gian vừa phải để măng không bị nát mà vẫn giữ được độ giòn.
Canh Miến Mọc
Canh miến mọc là một món canh đặc trưng của người Hà Nội trong ngày Tết. Món ăn này có miến dong, mọc (thịt băm viên), nấm hương, và các loại rau thơm. Nước dùng thường được ninh từ xương lợn hoặc xương gà.
Mọc được làm từ thịt lợn băm nhuyễn, trộn với mộc nhĩ, nấm hương, và gia vị, sau đó vo thành viên tròn. Miến chỉ cần chín tới, mọc chín tới, nước dùng trong và ngọt thanh. Món canh này không chỉ ngon mà còn rất thanh, không bị ngấy.
Canh miến mọc thường được dùng vào ngày mùng Một Tết, hoặc trong mâm cỗ cúng hóa vàng. Món ăn này mang ý nghĩa cầu mong một năm mới trọn vẹn, sum vầy.
Canh Su Hào Hầm
Su hào là một loại rau củ phổ biến ở miền Bắc, đặc biệt là vào mùa đông. Canh su hào hầm là một trong các món canh cúng ngày Tết truyền thống của người miền Bắc. Su hào được gọt vỏ, cắt miếng vuông, ninh nhừ với xương hoặc thịt ba chỉ.
Món canh này có vị ngọt thanh của su hào, bùi bùi của phần thịt su hào non, kết hợp với vị béo của nước dùng. Su hào ninh kỹ sẽ rất mềm, tan ngay trong miệng. Món canh này không chỉ ngon mà còn rất tốt cho hệ tiêu hóa.
Người miền Bắc thường ninh su hào với một ít khoai tây để nước dùng có độ sánh nhẹ, và cho thêm một ít hạt tiêu để tăng vị thơm. Món canh này đặc biệt phù hợp với không khí se lạnh của miền Bắc trong những ngày Tết.
Các Món Canh Cúng Ngày Tết Thanh Đạm (Chay)
Với xu hướng ăn uống healthy và những gia đình theo đạo, các món canh cúng ngày Tết thanh đạm ngày càng được ưa chuộng. Các món canh này không chỉ ngon mà còn rất tốt cho sức khỏe.
Canh Nấm Rơm
Nấm rơm là một loại nấm rất phổ biến ở Việt Nam, có vị ngọt, dai, và thơm ngon. Canh nấm rơm có thể được nấu với các loại rau củ như cà rốt, đậu bắp, hoặc bí đao. Nước dùng của canh nấm rơm rất thanh, có vị ngọt tự nhiên từ nấm.
Có thể bạn quan tâm: Các Loại Tượng Phật Thờ Cúng Phổ Biến Và Đặc Điểm Cần Biết
Món canh này không chỉ ngon mà còn rất bổ dưỡng. Nấm rơm chứa nhiều protein, vitamin, và khoáng chất. Canh nấm rơm có thể được nấu chay hoặc mặn tùy theo sở thích. Trong mâm cỗ cúng ngày Tết, đây là một lựa chọn tuyệt vời cho những ai muốn ăn uống thanh đạm.
Cách nấu canh nấm rơm cũng rất đơn giản: Nấm rơm rửa sạch, ngâm nước muối loãng, sau đó cho vào nồi nước dùng đang sôi, thêm các loại rau củ, nêm nếm gia vị vừa ăn, tắt bếp khi nấm chín tới.
Canh Rau Ngót
Rau ngót là một loại rau rất quen thuộc trong bữa cơm gia đình Việt Nam. Canh rau ngót có thể được nấu với tôm hoặc thịt bằm, nhưng trong mâm cỗ cúng ngày Tết thanh đạm, người ta thường chỉ nấu rau ngót với nấm hoặc các loại rau củ khác.
Rau ngót có vị ngọt thanh, mát, rất tốt cho cơ thể. Canh rau ngót nấu với nấm hương sẽ tạo ra một món canh có vị ngọt thanh đặc trưng, rất đưa cơm. Món canh này không chỉ thanh đạm mà còn rất dễ tiêu hóa.
Để có một nồi canh rau ngót ngon, rau phải được chọn lá còn non, không bị già. Rau ngót cần được rửa sạch, vò nhẹ để ra nhiều nước khi nấu. Khi nấu, nên cho rau vào khi nước đã sôi, đun sôi lại là tắt bếp ngay để rau không bị thâm và giữ được vị ngọt.
Canh Đậu Hũ
Đậu hũ (tàu hũ) là một nguyên liệu chế biến chay rất phổ biến. Canh đậu hũ có thể được kết hợp với nhiều loại rau củ như nấm, bí đỏ, cà chua, hoặc rau cải. Đậu hũ mềm, thấm vị, kết hợp với nước dùng thanh ngọt từ rau củ.
Món canh này không chỉ ngon mà còn rất bổ dưỡng, cung cấp protein thực vật cho cơ thể. Canh đậu hũ có thể được nấu chay hoàn toàn hoặc cho thêm một ít nấm để tăng vị.
Trong ngày Tết, khi đã ăn quá nhiều món ăn giàu đạm, một tô canh đậu hũ thanh đạm sẽ giúp cân bằng lại hệ tiêu hóa và mang lại cảm giác nhẹ nhàng, thanh tịnh.
Bí Quyết Chế Biến Các Món Canh Cúng Ngày Tết Ngon
Để có được các món canh cúng ngày Tết ngon và đúng điệu, bạn cần lưu ý một số bí quyết sau:
Chọn Nguyên Liệu Tươi Sạch
Đây là yếu tố quan trọng nhất để tạo nên một món canh ngon. Các nguyên liệu như xương, thịt, rau củ, nấm… đều phải được chọn lựa kỹ lưỡng. Xương heo nên chọn xương ống hoặc xương sườn còn tươi, không có mùi hôi. Rau củ phải còn tươi, không bị dập nát.
Đối với các món canh dùng măng khô, bạn cần chọn măng có màu vàng nhạt tự nhiên, không có mùi mốc, không bị sâu. Măng khô trước khi ninh phải ngâm nước ấm ít nhất 4-5 tiếng, luộc qua nhiều nước để loại bỏ vị đắng và độc tố.
Chế Biến Đúng Kỹ Thuật
Mỗi món canh có một kỹ thuật chế biến riêng. Ví dụ, với canh măng hầm, bạn cần ninh măng riêng với một nồi nước khác để khử vị đắng, sau đó mới ninh chung với xương. Với canh bóng bì, cần làm sạch bì kỹ, luộc qua nước sôi có gừng và rượu để khử mùi.
Nước dùng là “linh hồn” của các món canh. Để có nước dùng trong và ngọt, bạn cần ninh xương ở nhiệt độ thấp, không để sôi quá mạnh. Khi ninh, nên hớt bọt thường xuyên để nước dùng được trong.
Nêm Nếm Gia Vị Hợp Lý
Các món canh cúng ngày Tết không nên nêm quá mặn, mà phải có vị thanh, ngọt tự nhiên. Bạn có thể dùng nước ninh xương, nước dùng từ rau củ để tạo vị ngọt thay vì dùng quá nhiều đường hay bột nêm.
Với các món canh chay, có thể dùng nấm, các loại rau củ để tạo vị ngọt tự nhiên. Gia vị chỉ nên nêm vừa phải, không nên lấn át đi vị nguyên bản của nguyên liệu.
Trình Bày Đẹp Mắt
Mâm cỗ cúng ngày Tết không chỉ ngon mà còn phải đẹp. Các món canh nên được trình bày trong tô hoặc chén đẹp, có thể trang trí thêm bằng các loại rau thơm, ngò rí, hoặc tiêu xay để tăng tính thẩm mỹ.
Với canh miến, bạn có thể cho thêm một ít rau ngò, hành lá để màu sắc thêm sinh động. Với canh măng, có thể trang trí bằng một ít tiêu xay. Việc trình bày đẹp mắt sẽ thể hiện sự tôn trọng và thành kính đối với tổ tiên.
Lưu Ý Khi Chọn Các Món Canh Cúng Ngày Tết
Khi quyết định chọn các món canh cho mâm cỗ cúng ngày Tết, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Tổng Hợp Các Bài Văn Khấn Chuẩn Tâm Linh Cho Người Việt
Phù Hợp Với Khả Năng Nấu Nướng
Không nên chọn những món canh quá phức tạp nếu bạn không có nhiều thời gian hay kinh nghiệm. Các món canh truyền thống như canh măng hầm, canh miến gà, canh nấm vẫn là những lựa chọn an toàn và dễ thực hiện.
Nếu bạn muốn thử những món mới, hãy tìm hiểu kỹ công thức và chuẩn bị nguyên liệu trước. Đừng để đến ngày 30 Tết mới bắt đầu loay hoay chế biến những món ăn lạ, dễ dẫn đến tình trạng không kịp giờ cúng.
Phù Hợp Với Khẩu Vị Gia Đình
Mâm cỗ cúng không chỉ để cúng mà còn để cả gia đình quây quần sum họp. Vì vậy, các món canh nên phù hợp với khẩu vị của các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người lớn tuổi và trẻ em.
Nếu gia đình có người lớn tuổi, nên chọn các món canh ninh nhừ, dễ tiêu hóa như canh măng, canh su hào hầm. Nếu có trẻ em, có thể chọn các món canh có vị thanh, không quá cay hay mặn như canh nấm, canh rau ngót.
Đảm Bảo Đủ Đa Dạng
Mâm cỗ cúng ngày Tết thường rất phong phú với nhiều món ăn. Tuy nhiên, bạn không nên nấu quá nhiều canh. Một hoặc hai món canh là đủ, bao gồm một món canh mặn (hầm xương, có thịt) và một món canh thanh đạm (nấm, rau củ).
Việc có quá nhiều món canh có thể làm cho mâm cỗ trở nên nặng nề và khó khăn trong việc sắp xếp. Hãy tập trung vào chất lượng của từng món thay vì số lượng.
Chuẩn Bị Trước
Ngày Tết thường rất bận rộn, vì vậy bạn nên chuẩn bị các nguyên liệu cho các món canh trước đó vài ngày. Các loại rau củ có thể rửa sạch, để ráo và bảo quản trong tủ lạnh. Măng khô, nấm có thể ngâm trước.
Đối với các món ninh hầm, bạn có thể ninh xương trước một ngày, để nguội và bảo quản trong tủ lạnh. Khi cần dùng, chỉ cần hâm nóng lại và cho các nguyên liệu khác vào. Việc này sẽ giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều thời gian vào ngày 30 Tết.
Ý Nghĩa Của Các Món Canh Trong Dịp Tết
Các món canh cúng ngày Tết không chỉ đơn thuần là những món ăn mà còn mang những ý nghĩa văn hóa sâu sắc.
Biểu Tượng Của Sự Sum Vầy
Canh là món ăn được chia sẻ. Trong ngày Tết, khi cả gia đình quây quần bên mâm cỗ, những tô canh nóng hổi được múc ra, chia cho từng người, tượng trưng cho sự sum vầy, đoàn viên. Hành động múc canh chia cho nhau còn thể hiện tình cảm thương yêu, sự quan tâm lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình.
Thể Hiện Lòng Thành Kính
Việc chuẩn bị một mâm cỗ cúng với đầy đủ các món canh ngon, đúng điệu thể hiện sự thành kính, biết ơn của con cháu đối với tổ tiên. Nó cho thấy gia chủ đã dành thời gian, công sức để chuẩn bị một cách chu đáo nhất.
Một mâm cỗ cúng không thể thiếu đi các món canh, vì nó giúp cho mâm cỗ trở nên trọn vẹn, đầy đủ, không bị khô khan. Các món canh giúp cân bằng các món ăn mặn, tạo nên một bữa ăn hoàn chỉnh.
Mong Ước Cho Một Năm Mới An Lành
Mỗi món canh đều mang những ý nghĩa riêng. Canh măng tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở. Canh miến tượng trưng cho sự trường thọ, phúc lộc. Canh nấm tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc… Khi cúng, người ta mong muốn những điều tốt đẹp này sẽ đến với gia đình trong năm mới.
Khi gia đình quây quần ăn Tết, những món canh này còn là lời chúc năm mới an lành, sức khỏe, hạnh phúc được thay bằng những lời chúc thầm lặng qua từng hương vị.
Kết Luận
Việc chọn lựa và chế biến các món canh cúng ngày Tết không chỉ là một công việc bếp núc thông thường mà còn là một nét đẹp văn hóa, thể hiện lòng thành và sự biết ơn của con cháu đối với tổ tiên. Các món canh như canh măng hầm, canh bóng bì, canh miến gà, canh nấm… đều có những đặc trưng riêng, tạo nên một mâm cỗ Tết trọn vẹn.
Hy vọng rằng những thông tin trong bài viết này sẽ giúp bạn có thêm kiến thức và tự tin hơn trong việc chuẩn bị các món canh cúng cho gia đình mình. Dù bạn ở miền Bắc, miền Nam hay miền Trung, chỉ cần một chút lưu ý và tình cảm, bạn hoàn toàn có thể tạo ra những món canh ngon, đúng điệu để dâng lên tổ tiên và cùng gia đình sum vầy trong ngày Tết cổ truyền. Chúc bạn và gia đình có một năm mới an khang, thịnh vượng và đầm ấm bên những món ăn truyền thống dân tộc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
