Việc chuẩn bị mâm cơm cúng vào các dịp lễ, Tết, hay ngày Rằm, Mùng Một luôn là công việc quan trọng thể hiện lòng thành kính của gia chủ. Trong đó, gà luộc là món ăn không thể thiếu trên bàn thờ cúng tổ tiên, thần tài, hay cúng giao thừa. Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn băn khoăn về cách bày gà cúng sao cho chuẩn xác, đặc biệt là vấn đề gà nên quay đầu ra ngoài hay vào trong. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết những thắc mắc này, giúp bạn thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cành Phan Cúng 49 Ngày: Ý Nghĩa Và Các Bước Chuẩn Bị Cần Thiết
Có thể bạn quan tâm: Cúng Vong Hồn Theo: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Lễ Và Bài Văn Khấn Chi Tiết
Tư thế và hướng đặt gà cúng chuẩn xác theo từng trường hợp
Việc đặt gà cúng không chỉ đơn thuần là bày biện cho đẹp mắt mà còn mang những ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện sự thành kính và mong muốn những điều tốt lành đến với gia đình. Tùy vào mục đích cúng (giao thừa, thần tài, gia tiên) mà tư thế và hướng đặt gà sẽ có sự khác biệt nhất định.
Gà cúng đêm Giao Thừa
Giao thừa là thời điểm giao hòa giữa năm cũ và năm mới, là lúc các quan Hành khiển cai quản năm mới đi qua. Do đó, cách bày gà cúng giao thừa cần đặc biệt lưu ý đến hướng đặt.
- Tư thế: Gà luộc chín nguyên con, tháo hết dây buộc (nếu có), đặt ngay ngắn trên đĩa lớn. Phần tiết và lòng gà thường được để dưới bụng gà hoặc đặt trong một cái bát nhỏ riêng bên dưới. Mỏ gà thường được ngậm một bông hoa hồng đỏ (hoặc một cọng hành, lá chanh nhỏ) để tạo màu sắc tươi tắn.
- Hướng đặt: Bạn nên đặt gà sao cho đầu gà quay ra đường (hướng ra cửa chính). Ý nghĩa của việc này là để đón quan Hành khiển cai quan năm mới đi qua, đồng thời gọi ánh sáng mặt trời chiếu rọi vào nhà, mang đến nguồn năng lượng tích cực cho năm mới.
- Vị trí: Mâm cúng giao thừa thường được bày biện ở sân trước hoặc một góc sân thoáng đãng, gần cổng chính.
Gà cúng trên bàn thờ Gia Tiên (Mùng 1, Rằm)
Khi đặt gà cúng trên bàn thờ gia tiên, không khí trang nghiêm và sự thành kính là yếu tố hàng đầu.
- Tư thế: Gà được đặt nguyên con với tư thế “con gà biết kêu, biết gáy, đang chầu”. Cụ thể, gà phải được bày ở tư thế quỳ, hai chân duỗi ra sau, ngực chụm lại, cánh duỗi tự nhiên, mỏ ngậm hoa. Tư thế này thể hiện sự恭敬 (kính cẩn) của gà đối với thần linh và tổ tiên.
- Hướng đặt: Về lý thuyết, gà nên quay đầu vào trong (hướng về bát hương) để thể hiện tư thế chầu. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng nếu quay đầu vào trong thì phần lưng gà sẽ hướng ra ngoài, nhìn không đẹp mắt bằng quay ra ngoài. Thực tế, cách bày gà cúng trên ban thờ thường ưu tiên tính thẩm mỹ và sự thành tâm. Nếu bạn muốn gà quay đầu ra ngoài để đĩa gà nhìn đẹp hơn cũng được, nhưng tốt nhất nên tham khảo ý kiến của người lớn tuổi trong gia đình để giữ gìn phong tục riêng của dòng họ.
Gà cúng Thần Tài – Thổ Địa
Bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa là nơi cầu mong tài lộc và sự may mắn trong làm ăn kinh doanh.
- Tư thế: Giống như cúng gia tiên, gà cúng Thần Tài cần được đặt nguyên con trên đĩa, phần tiết lòng để dưới bụng.
- Hướng đặt: Đầu gà quay ra hướng cửa chính (cửa ra vào hoặc cửa hàng). Ý nghĩa là để đón quan Hành khiển, đón tài lộc từ bên ngoài tràn vào nhà. Miệng gà cũng thường được ngậm bông hoa hồng đỏ.
Gà cúng ngoài sân (đặc biệt là Giao Thừa)
Như đã đề cập ở phần Giao Thừa, việc cúng gà ngoài sân là để tế trời đất và đón các quan Hành khiển.
- Vị trí đặt mâm cúng: Nên đặt gần vị trí cổng chính hoặc một góc sân sạch sẽ.
- Hướng đặt: Gà quay hướng ra đường (hướng về phía cổng chính của ngôi nhà). Điều này nhằm đón nhận tài lộc, năng lượng tích cực từ thần linh.
- Tư thế: Gà được đặt ở tư thế quỳ, chân cong, ngực chụm, miệng ngậm hoa.
Có thể bạn quan tâm: Coi Tuổi Cúng Sao: Giải Mã Ý Nghĩa Và Hướng Dẫn Nghi Lễ Cúng Giải Hạn Theo Từng Tuổi
Những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị và bày gà cúng
Bên cạnh việc xác định gà quay hướng nào, bạn cũng cần lưu ý một số điểm dưới đây để đảm bảo mâm cúng được trọn vẹn và đúng nghi thức.
Chọn gà cúng
Theo dân gian, gà trống là con vật linh thiêng, có khả năng báo hiệu điềm lành, dữ và dự đoán tương lai. Do đó, gà dùng để cúng thường là gà trống.
- Gà cúng Giao Thừa: Nên chọn gà trống hoa (gà trống non, mới tập gáy). Gà phải khỏe mạnh, không dị tật, lông màu đỏ hoặc đỏ vàng, mào đơn thẳng đứng, mỏ và chân vàng. Quan trọng nhất là gà chưa từng đạp mái. Việc chọn gà khỏe mạnh, nhanh nhạy thể hiện sự nghiêm cẩn và lời thỉnh cầu với bề trên sẽ linh nghiệm hơn.
- Gà cúng Mùng 1, Rằm: Có thể dùng gà trống hoặc gà mái. Tuy nhiên, gà trống thường được ưu tiên hơn vì giá trị tâm linh cao.
Cách luộc và trình bày gà
- Luộc gà: Gà sau khi luộc chín cần để nguội hẳn rồi mới chặt. Điều này giúp thịt gà săn chắc, không bị nát và giữ được form dáng đẹp. Nên luộc gà theo đúng quy trình để thịt không bị rách.
- Tuyệt đối không cúng gà rán hoặc quay: Theo truyền thống, gà luộc là hình thức đẹp mắt và thể hiện sự nghiêm cẩn nhất. Gà rán hay quay thường làm mất đi sự thanh tịnh của mâm cơm cúng.
- Chặt gà: Sau khi thắp hương xong, nếu gia đình muốn sử dụng gà cho bữa ăn, bạn nên chặt gà thành miếng vừa ăn. Tránh chặt quá to hoặc quá nhỏ làm mất đi tính thẩm mỹ của đĩa gà.
- Lòng gà: Phần lòng gà (tim, gan, mề) thường được để dưới bụng gà hoặc có thể xào nấu cùng miến, giá đỗ… tùy theo phong tục từng vùng miền.
Vấn đề “Gà quay ra ngoài hay vào trong?” – Nên làm thế nào?
Đây là câu hỏi gây tranh cãi nhiều nhất. Thực tế, cách bày gà cúng không có một quy chuẩn cứng nhắc tuyệt đối, mà phụ thuộc vào mục đích cúng và phong tục tập quán của từng địa phương.
- Quan điểm 1 (Ưu tiên ý nghĩa tâm linh): Gà nên quay vào trong (hướng về bát hương) để thể hiện tư thế “chầu” của con gà đối với thần linh, tổ tiên.
- Quan điểm 2 (Ưu tiên tính thẩm mỹ và đón tài lộc): Gà nên quay ra ngoài (hướng ra cửa) để đón quan Hành khiển, đón tài lộc vào nhà. Đồng thời, tư thế quay ra ngoài thường nhìn đẹp mắt và “mở” hơn.
Lời khuyên: Nếu cúng trên bàn thờ gia tiên, bạn có thể đặt gà quay vào trong nếu gia đình bạn theo truyền thống cũ. Nếu cúng Giao Thừa hoặc Thần Tài, nên đặt gà quay ra ngoài để đón lộc. Tốt nhất, hãy hỏi ý kiến của người lớn tuổi trong gia đình để lựa chọn cách làm phù hợp nhất với phong tục của dòng họ.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Bài Phát Biểu Trong Ngày Cúng Tổ Họ Vũ
Kết luận
Việc chuẩn bị mâm cơm cúng là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt Nam, thể hiện lòng biết ơn và sự thành kính đối với tổ tiên, thần linh. Hy vọng những thông tin về cách bày gà cúng trong bài viết trên đây đã giúp bạn có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn. Dù đặt gà quay hướng nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm của người làm lễ. Hãy tham khảo thêm nhiều kiến thức đời sống bổ ích khác được chia sẻ tại chuaphatanlongthanh.com để cuộc sống thêm trọn vẹn nhé.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
