Việc chuẩn bị mâm cơm cúng gia tiên vào ngày Tết là một truyền thống đẹp của người Việt Nam, trong đó không thể thiếu món gà luộc. Tuy nhiên, làm sao để chặt gà nguyên con sao cho đẹp, không bị nát, và đặc biệt là tạo được các dáng gà cúng uy nghiêm, trang trọng lại là một nghệ thuật. Nếu bạn đang loay hoay chưa biết thực hiện thế nào, hãy tham khảo ngay bài viết dưới đây. Chúng tôi sẽ chia sẻ chi tiết các bước từ khâu chuẩn bị đến kỹ thuật chặt và tạo dáng gà cúng chuẩn chỉnh nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Đồ Cúng Trên Bàn Thờ Ngày Giỗ, Tết: Cẩm Nang Chuẩn Chỉnh Cho Gia Chủ Việt
Tóm tắt các bước thực hiện chính
Trước khi đi vào chi tiết, hãy nắm qua quy trình chuẩn bị và thực hiện để hình dung dễ hơn:
- Chuẩn bị dụng cụ: Dao sắc, thớt sạch, dây lạt (hoặc dây thun), đũa tre (nếu muốn tạo dáng phức tạp).
- Luộc gà: Luộc gà chín tới, giữ nguyên hình dáng, không để nứt da.
- Xẻ gà và tách riêng các bộ phận: Cổ, cánh, đùi, thân, ức/lườn.
- Cắt khúc đều tay: Cắt thành các miếng vừa ăn, không quá to cũng không quá nhỏ.
- Xếp gà ra dĩa (cách cơ bản): Tạo hình dáng con gà đứng nguyên vẹn.
- Tạo dáng gà cúng (nâng cao): Thực hiện các dáng Gà cánh tiên, Gà bay, hoặc Gà chầu tùy theo sở thích và tay nghề.
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Xôi Gà Cúng Giao Thừa Chuẩn Nhất Theo Văn Hóa Truyền Thống
Chuẩn bị dụng cụ và nguyên liệu
Để quá trình chặt và tạo dáng gà diễn ra suôn sẻ, bạn cần chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ sau:
- Dao thớt: Phải là dao thật sắc, lưỡi mỏng để cắt ngọt thịt, tránh trường hợp chặt nhiều lần làm thịt gà bị nát. Thớt nên dùng thớt gỗ hoặc thớt nhựa cứng, kê cao một chút để lực chặt tốt hơn.
- Dây lạt hoặc dây thun: Dùng để cố định cánh và chân gà khi tạo dáng. Dây lạt truyền thống tạo cảm giác dân giã, còn dây thun thì tiện lợi hơn.
- Đũa tre (nếu cần): Dùng làm khung sườn cho các dáng gà bay hoặc gà chầu.
- Con gà: Nên chọn gà trống thiến hoặc gà mái tơ (loại 1.5 – 1.8kg) vì thịt chắc, da vàng óng, khi luộc lên sẽ đẹp hơn. Gà không nên quá già (thịt dai, da khô) hoặc quá non (thịt bở, khó tạo hình).
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Mâm Cỗ Cúng 23 Tháng Chạp: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z
Quy trình chặt gà xếp nguyên con
Chặt gà nguyên con không khó nếu bạn nắm vững vị trí khớp xương. Dưới đây là chi tiết từng bước:
1. Tách riêng phần cổ và đầu
Sau khi luộc gà chín và để nguội bớt (để da không bị rách khi chặt), bạn dùng dao sắc chặt bỏ phần chân gà (từ đầu gối xuống). Sau đó, tách riêng phần cổ gà ra khỏi thân. Cắt cổ gà thành các khúc khoảng 2 đốt ngón tay.
- Lưu ý: Phần đầu gà bạn chặt dọc theo mỏ gà xuống, chẻ đôi đầu theo chiều dọc để khi trình bày trên dĩa nhìn cân đối và dễ gắp hơn.
2. Tách và chặt cánh gà
Dùng dao tách hai cánh gà ra khỏi thân. Bạn có thể giữ nguyên khớp cánh hoặc chặt thành các khúc nhỏ tùy ý. Tuy nhiên, để tạo dáng gà nguyên con, nhiều người thường giữ nguyên khớp cánh để dễ uốn cong.
- Kỹ thuật: Khi chặt, bạn nên chặt mạnh và dứt khoát để vết cắt gọn, không để thịt bị tưa ra. Sau khi chặt xong, xếp phần cánh ra riêng một góc dĩa.
3. Tách và chặt đùi gà
Đây là phần thịt nhiều và chắc nhất. Dùng dao tách đùi gà ra khỏi thân. Bạn có thể giữ nguyên đùi hoặc chặt thành từng miếng nhỏ hơn. Nếu muốn tạo dáng gà cúng đẹp, nên giữ nguyên đùi nhưng dùng dao khứa nhẹ vào phần thịt dày để khi xếp vào dĩa phẳng hơn.
- Mẹo nhỏ: Khi chặt đùi, bạn nên dùng lực ở cổ tay và khuỷu tay, chặt theo chiều dọc của xương đùi để tránh văng thịt ra xa.
4. Xử lý phần thân, ức và lườn
Sau khi đã tách hết các bộ phận (cổ, cánh, đùi), phần thân còn lại bạn chặt thành các khúc dài (khoảng 3-4cm). Tiếp theo, chặt ngang qua phần xương sườn để tách ức và lườn gà.
- Lưu ý: Phần ức gà (ngực) thường là phần thịt ngon nhất, bạn nên cắt miếng hơi to một chút để khi trình bày nhìn bắt mắt.
5. Xếp gà ra dĩa (Tạo dáng cơ bản)
Đây là bước quan trọng để con gà nhìn giống như vẫn còn nguyên hình dạng ban đầu:
- Bước 1: Đặt úp hoặc dựng đứng phần đầu gà ở vị trí trung tâm của dĩa (hoặc ở vị trí đầu của dĩa oval).
- Bước 2: Xếp 2 cánh xòe ra phía sau đầu gà, tạo hình như đôi cánh đang ôm lấy thân.
- Bước 3: Xếp phần cổ, ức và lườn gà vào vị trí trung tâm, lấp đầy khoảng trống giữa hai cánh.
- Bước 4: Cuối cùng, đặt 2 đùi gà lên trên phần thân, hướng ra hai bên hoặc gài vào thân tùy theo kích thước dĩa.
Mẹo hay: Nếu muốn dĩa gà nhìn gọn gàng hơn, bạn có thể dùng một ít rau xà lách hoặc lá chanh lót dưới đáy dĩa trước khi xếp thịt gà lên trên.
Có thể bạn quan tâm: Cách Bày Hoa Quả Cúng Ngày Tết Chuẩn Phong Tục Ba Miền Bắc, Trung, Nam
Gợi ý tạo dáng gà cúng đẹp mắt (Nâng cao)
Để mâm cỗ Tết thêm phần sang trọng, bạn có thể học thêm 3 dáng gà cúng phổ biến dưới đây. Các dáng này yêu cầu gà phải luộc chín tới, da không bị nứt và còn giữ được độ đàn hồi.
1. Dáng Gà cánh tiên
Đây là dáng gà cúng phổ biến nhất trong ngày Tết vì sự uy nghiêm và đẹp mắt.
- Bước 1: Chọn gà có kích thước vừa phải (khoảng 1.5kg). Sau khi luộc xong, dùng tay gấp 2 chân gà vào sát bụng.
- Bước 2: Ép 2 cánh gà sát vào thân, dùng dây lạt hoặc dây thun buộc cố định cánh vào phần cổ gà sao cho 2 cánh xòe đều ra một cách tự nhiên.
- Bước 3: Tách mỏ gà (hoặc giữ nguyên) và dùng dây lạt cột chặt để cố định phần đầu hướng lên trên.
- Bước 4: Gà sau khi cố định dáng sẽ có hình dạng hai cánh xòe ra như đang bay, chân co lại. Bạn chỉ cần để gà vào nồi luộc hấp lại lần nữa cho chắc dáng rồi bày ra dĩa.
2. Dáng Gà bay
Dáng này tạo cảm giác sinh động, như con gà đang vươn mình bay lên.
- Bước 1: Dùng 1 cây đũa tre chèn ngang qua phần thân và dưới 2 cánh gà.
- Bước 2: Dùng dây lạt buộc cố định 2 cánh vào chiếc đũa cho chúng xòe đều ra hai bên.
- Bước 3: Gấp 2 chân gà lại, dùng đoạn dây lạt còn lại buộc cố định chân vào chiếc đũa. Cần căn chỉnh sao cho khi đặt xuống bàn, gà có thể đứng vững.
- Bước 4: Dùng dây lạt xỏ qua mũi gà, luồn dây qua chiếc đũa để cố định đầu gà hướng về phía trước. Khi hoàn thành, con gà sẽ có dáng như đang chuẩn bị cất cánh.
3. Dáng Gà chầu
Dáng này thường dùng cho cúng kiến (lễ vía thần) hoặc cúng gia tiên với ý nghĩa trang trọng.
- Bước 1: Dùng dao bổ dọc theo bụng gà đã sơ chế. Khứa nhẹ cho phần gân ở 2 bên chân đứt nhưng không để chân gà rời ra khỏi thân.
- Bước 2: Gấp ngược 2 chân gà lại phía sau, dùng dây lạt buộc cố định 2 chân vào nhau.
- Bước 3: Buộc cố định phần cổ và 2 cánh gà sát vào thân.
- Bước 4: Mang gà đi luộc. Khi luộc, nên dùng nồi có kích cỡ vừa vặn với con gà để giữ form. Gà sau khi luộc xong sẽ có thế cong lên như tư thế quỳ, đầu hướng thẳng lên trên.
Những lưu ý quan trọng khi chặt và tạo dáng gà cúng
Để đảm bảo thành phẩm đẹp và an toàn vệ sinh thực phẩm, bạn cần ghi nhớ những điều sau:
- Thao tác nhanh và dứt khoát: Khi chặt gà, không nên chặt đi chặt lại nhiều lần. Việc này vừa làm thịt nát vừa gây mất vệ sinh. Hãy dùng lực mạnh ở vai và cổ tay, chụm đầu dao vào điểm chặt.
- Vệ sinh dao thớt: Trước và sau khi chặt gà, cần rửa sạch dao thớt để tránh lây nhiễm chéo vi khuẩn. Tốt nhất nên dùng riêng dao thớt cho thực phẩm sống và chín.
- Độ nóng của gà: Nếu bạn muốn tạo dáng, nên thực hiện khi gà còn nóng (vừa luộc xong) vì lúc này da gà dẻo, dễ uốn và ít bị rách. Nếu để gà nguội hẳn, da sẽ cứng lại và khó tạo hình hơn.
- Sử dụng lá chanh trang trí: Khi bày gà ra dĩa, bạn có thể dùng một ít lá chanh hoặc rau thơm để che đi các vết cắt hoặc tạo điểm nhấn xanh mát cho dĩa gà.
Kết luận
Việc chặt gà cúng không chỉ là một kỹ thuật nấu ăn thông thường mà còn thể hiện sự thành tâm của người làm con đối với tổ tiên. Hy vọng với những hướng dẫn chi tiết từ khâu chuẩn bị, cách chặt gà xếp nguyên con cho đến các tạo dáng gà cúng đẹp mắt như Gà cánh tiên, Gà bay, Gà chầu, bạn sẽ tự tin hơn khi vào bếp chuẩn bị mâm cơm Tết. Đừng quên thực hành nhiều lần để thuần thục tay nghề nhé.
Đừng quên truy cập chuaphatanlongthanh.com để khám phá thêm nhiều mẹo vặt nấu ăn hay ho và bổ ích khác cho gia đình mình!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
