Mâm cỗ cúng ngày Tết của người Việt không thể thiếu đi vị dẻo thơm, màu sắc rực rỡ của những đĩa xôi. Xôi không chỉ là món ăn truyền thống mà còn chứa đựng ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính và ước mơ về một năm mới sung túc, đủ đầy. Tuy nhiên, để có được nồi xôi ngon, dẻo, không bị nhão hay sống, đòi hỏi người nấu phải nắm vững kỹ thuật từ khâu chọn nguyên liệu đến cách thức thực hiện.
Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết các cách nấu xôi nếp, xôi gấc và xôi chè cúng Tết chuẩn bị dâng cúng tổ tiên. Những hướng dẫn cụ thể dưới đây sẽ giúp bạn tự tin vào bếp, trổ tài khéo léo với những mâm xôi đẹp mắt, thơm ngon để đón một năm mới an khang, thịnh vượng.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang 2 Cách Nấu Chè Cúng Ông Táo Chuẩn Vị, Dễ Thực Hiện Tại Nhà
Những nguyên tắc vàng khi chuẩn bị nguyên liệu
Trước khi đi vào chi tiết từng món xôi, việc chuẩn bị nguyên liệu tươi ngon và đúng chuẩn là bước đầu tiên quyết định chất lượng thành phẩm. Một nồi xôi ngon phụ thuộc rất nhiều vào loại gạo nếp bạn chọn.
Đối với các món xôi cúng ngày Tết, bạn nên ưu tiên chọn loại nếp cái hoa vàng, nếp nhung hay nếp Bắc đều được. Gạo nếp phải chắc hạt, trắng trong, không bị gãy vỡ. Khi vo gạo, bạn chỉ nên vo nhẹ nhàng 1-2 lần nước để loại bỏ bụi bẩn, tránh vo kỹ quá sẽ làm mất đi lớp vitamin B1 và tinh bột nằm ở lớp vỏ ngoài, khiến xôi bớt dẻo.
Ngoài ra, các nguyên liệu đi kèm như lá dứa, dừa nạo, đường, muối… cũng cần được chọn lọc kỹ lưỡng. Lá dứa phải tươi, không úa vàng; dừa nên chọn loại dừa xiêm để có nhiều nước và nước ngọt tự nhiên. Những nguyên liệu chất lượng sẽ tạo nên hương vị đặc trưng, giúp mâm cỗ ngày Tết của gia đình bạn thêm phần trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Cháo Gà Cúng Chuẩn Vị Dâng Cúng Tổ Tiên
Cách nấu xôi nếp truyền thống dẻo thơm
Xôi nếp là món xôi đơn giản nhất nhưng cũng là nền tảng cho nhiều món xôi khác. Xôi nếp ngon phải đạt tiêu chuẩn: hạt xôi dẻo, bóng, tơi xốp và có mùi thơm nhẹ nhàng của nếp và lá dứa.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Gạo nếp: 1kg (nên chọn nếp cái hoa vàng hoặc nếp nhung).
- Lá dứa: 3-4 lá (rửa sạch, cuộn tròn).
- Dầu ăn: 1 muỗng canh.
- Muối: 1 muỗng cà phê.
- Nước sôi để đồ xôi.
Các bước thực hiện:
Ngâm gạo: Gạo nếp vo sạch, cho vào thau nước ngâm qua đêm (khoảng 6-8 tiếng). Khi ngâm, bạn có thể cho vào một ít muối để hạt nếp thấm đều, khi đồ xôi sẽ có vị đậm đà hơn. Sau khi ngâm xong, vớt gạo ra rổ, xả lại với nước sạch và để ráo hoàn toàn.
Chuẩn bị xửng hấp: Lót lá chuối dưới đáy xửng (hoặc dùng nồi hấp chuyên dụng). Lưu ý, lá chuối không nên lót quá kín để hơi nước có thể lưu thông đều, tránh trường hợp xôi ở đáy bị ướt quá mức. Xếp các cuộn lá dứa lên trên lớp lá chuối.
Đồ xôi: Rải đều lớp gạo nếp đã ráo nước lên trên xửng. Đun sôi một nồi nước lớn, đặt xửng lên trên. Khoảng 15-20 phút đầu, bạn mở nắp, dùng đũa trộn đều để xôi chín đồng đều và không bị vón cục. Sau đó, đậy nắp lại và tiếp tục đồ thêm 20-25 phút nữa cho đến khi hạt nếp trong, dẻo và mềm mịn.
Hoàn thành: Tắt bếp, nhấc xửng ra, rưới một muỗng dầu ăn lên mặt xôi và trộn đều. Việc này giúp xôi không bị dính và bóng đẹp hơn. Xôi nếp có thể dùng để làm nền cho xôi gấc, xôi chè hoặc dùng chung với muối mè, chà bông.
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Đèn Bơ Cúng Dường Chi Tiết Và Đúng Chuẩn Tâm Linh
Cách nấu xôi gấc dẻo thơm, màu đỏ đẹp mắt
Xôi gấc là món xôi không thể thiếu trong mâm cỗ cúng ngày Tết, đặc biệt là cúng ông Công ông Táo hay cúng giao thừa. Màu đỏ rực rỡ của gấc tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc và thịnh vượng. Để có được nồi xôi gấc ngon, bạn cần lưu ý từ khâu chọn gấc đến kỹ thuật đồ xôi.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Gạo nếp: 1kg.
- Gấc chín: 1 quả (chọn quả gấc già, múi to, đỏ au).
- Dừa xiêm: 1 quả (lấy nước và cốt dừa).
- Đường cát: 3-4 muỗng canh (hoặc tùy theo khẩu vị).
- Muối: 1 muỗng cà phê.
- Rượu trắng: 1 muỗng canh (dùng để khử mùi và giúp màu gấc tươi hơn).
Các bước thực hiện:
Sơ chế gấc: Tách lấy phần thịt gấc và hạt. Cho thịt gấc vào bát, thêm 1 muỗng canh rượu trắng, ½ muỗng cà phê muối và trộn đều. Ướp trong vòng 30 phút đến 1 tiếng để gấc thấm đều và lên màu đẹp.
Ngâm và trộn nếp: Gạo nếp vo sạch, ngâm nước 4-6 tiếng, vớt ra để ráo. Trộn đều gạo nếp với phần thịt gấc đã ướp và đường. Bạn có thể điều chỉnh lượng đường cho phù hợp với khẩu vị gia đình.
Chuẩn bị nước cốt dừa: Dừa xiêm bổ đôi, lấy nước. Sau đó, nạo phần cơm dừa, cho vào máy xay cùng một chút nước, xay nhuyễn và vắt lấy nước cốt. Hòa nước cốt dừa với 2 muỗng canh dầu ăn, khuấy đều.
Đồ xôi: Cho hỗn hợp nếp gấc vào xửng, đồ trên nồi nước sôi. Khoảng 20 phút đầu, bạn mở nắp, dùng đũa xới đều để hơi nước thoát bớt và xôi chín đều. Sau đó, bạn rưới từ từ phần nước cốt dừa lên mặt xôi, đậy nắp lại và đồ thêm 15-20 phút nữa cho đến khi xôi chín mềm, dẻo và có màu sắc óng ả.
Thành phẩm: Xôi gấc ngon là xôi có màu đỏ au tự nhiên, hạt xôi dẻo, béo ngậy vị dừa và ngọt thanh. Khi dâng cúng, bạn có thể rắc thêm một ít vừng rang để tăng hương vị.
Có thể bạn quan tâm: Top 2 Cách Làm Tháp Tỏi Cúng Ông Địa Đẹp, Đơn Giản Và Ý Nghĩa Cho Ngày Tết
Cách nấu xôi chè cúng Tết chuẩn vị, không bị nhão
Xôi chè là một món ăn đặc biệt, có vị ngọt, dẻo, bùi của nếp và đậu xanh. Đây là món cúng truyền thống trong ngày Tết, đặc biệt là cúng giao thừa hoặc cúng rằm tháng Giêng. Món xôi chè đòi hỏi sự khéo léo để nước chè quánh mịn, không bị vón và xôi không bị nát.
Nguyên liệu cần chuẩn bị:
- Gạo nếp: 500gr.
- Đậu xanh không vỏ: 200gr.
- Bột năng: 100gr.
- Đường cát: 300gr (hoặc tùy khẩu vị).
- Dầu ăn: 2 muỗng canh.
- Nước lọc.
Các bước thực hiện:
Sơ chế đậu xanh và nếp: Đậu xanh vo sạch, ngâm nước 3-4 tiếng cho nở mềm, vớt ra để ráo. Gạo nếp vo sạch, ngâm nước 4 tiếng, vớt ra để ráo.
Hấp đậu và nếp: Cho đậu xanh vào xửng, đồ chín. Khi đậu chín, bạn chia đậu làm 2 phần: một phần giã nhuyễn, một phần để nguyên hạt. Gạo nếp sau khi để ráo, trộn đều với ½ muỗng cà phê muối và 1 muỗng canh dầu ăn, sau đó đồ chín. Khi xôi chín, trộn đều xôi với một nửa phần đậu xanh giã nhuyễn.
Nấu nước chè: Hòa bột năng với một ít nước lạnh để tan đều. Đun sôi 600ml nước, cho đường vào khuấy cho tan. Khi nước đường sôi lăn tăn, bạn từ từ đổ bột năng vào, vừa đổ vừa khuấy đều tay để bột không bị vón cục.
Hoàn thành: Nấu đến khi nước chè quánh lại, sánh mịn thì cho phần đậu xanh còn lại vào, khuấy đều và tắt bếp.
Thưởng thức: Xôi chè được dùng theo cách: múc một phần xôi ra bát, sau đó chan nước chè lên trên. Món này có thể dùng nóng hoặc lạnh đều ngon.
Một vài lưu ý khi dâng cúng xôi ngày Tết
Để mâm cỗ cúng ngày Tết được trọn vẹn, ngoài việc nấu xôi ngon, bạn cũng cần chú ý đến cách trình bày và thời gian dâng cúng.
- Trình bày: Xôi nên được múc ra đĩa hoặc bát sứ đẹp, lưu ý không nên múc quá đầy để tránh làm rơi vãi khi di chuyển. Với xôi gấc, bạn có thể úp ngược bát xôi ra đĩa để tạo hình khối tròn đẹp mắt. Xôi chè nên được múc ra bát nhỏ, nước chè ngập khoảng ⅔ bát.
- Thời gian: Xôi dâng cúng nên được nấu và dùng ngay trong ngày để đảm bảo độ dẻo và thơm ngon nhất. Tránh để xôi qua đêm sẽ bị ôi thiu, mất đi vị ngon vốn có.
- Bảo quản: Nếu nấu quá nhiều và không dùng hết, bạn có thể để xôi vào ngăn mát tủ lạnh. Khi dùng, hấp lại hoặc dùng lò vi sóng quay nóng. Lưu ý, xôi gấc để tủ lạnh sẽ bị cứng và khô, bạn có thể rưới một ít nước lọc trước khi hâm nóng để xôi mềm hơn.
Việc chuẩn bị những đĩa xôi thơm ngon, dẻo ngọt để dâng cúng tổ tiên không chỉ là cách thể hiện lòng thành mà còn là truyền thống tốt đẹp của người Việt. Hy vọng với những cách nấu xôi nếp, xôi gấc, xôi chè cúng Tết mà chuaphatanlongthanh.com chia sẻ trên đây, bạn sẽ có thêm nhiều kinh nghiệm để tự tay chuẩn bị mâm cỗ ngày Tết thật tươm tất, ấm cúng bên gia đình. Chúc bạn thành công và có một năm mới an lành, hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
