Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, đánh dấu sự giao hòa âm dương. Trong không khí trang trọng này, mâm cúng Giao thừa không thể thiếu các món ăn truyền thống mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Đặc biệt, các món chè ngọt luôn được ưu tiên xuất hiện với mong muốn cầu mong một năm mới ngọt ngào, đủ đầy và viên mãn. Dưới đây là ý nghĩa của 3 món chè đặc trưng thường thấy trong mâm cúng đêm 30 Tết, cùng cách chế biến chi tiết để bạn có thể tự tay chuẩn bị cho gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Xả Tang: Cẩm Nang Chi Tiết Cho Lễ Tạ Mãn Tang
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Treo Bảng Hiệu Chuẩn Phong Thủy Cho Người Mới Kinh Doanh
Những món chè đặc trưng trong mâm cúng Giao thừa
Việc chuẩn bị mâm cúng Giao thừa là một phong tục quan trọng của người Việt. Ngoài gà luộc, xôi, bánh chưng, các món chè ngọt là phần không thể thiếu thể hiện sự thành kính và ước vọng về năm mới an lành. Dưới đây là 3 món chè đặc trưng nhất.
Chè xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho may mắn
Theo quan niệm dân gian, màu đỏ là màu của sự cát tường, may mắn và hạnh phúc. Vì vậy, chè xôi gấc là một trong những món ăn không thể thiếu trong mâm cúng Giao thừa, đặc biệt là ở miền Bắc.
Theo nhà nghiên cứu văn hóa Phan Kế Bính, ngày 30 tháng Chạp là ngày Trừ Tịch, có nghĩa là trừ hết những điều không may mắn của năm cũ để chuyển sang năm mới tốt đẹp. Vì thế, cỗ cúng đêm Giao thừa – thời khắc chuyển giao năm này sang năm khác, đêm sang ngày luôn ưu ái gà trống luộc và đĩa xôi gấc hoặc chè xôi gấc.
Màu đỏ của xôi gấc, chè xôi gấc tượng trưng cho một năm mới đủ đầy may mắn, vẹn tròn hạnh phúc. Đây là món ăn không chỉ ngon mà còn chứa đựng ý nghĩa tâm linh sâu sắc, cầu mong gia đạo bình an, công danh tấn tới.
Cách nấu chè xôi gấc:
Cách nấu chè xôi gấc khá đơn giản. Tận dụng phần xôi nhão dưới đáy nồi khi đồ xôi, nấu nước đường thốt nốt với lá dứa, chút gừng đập dập cho thơm. Sau đó cho từ từ xôi gấc vào, khuấy đều tan ra rồi nấu lửa nhỏ cho tới khi chè sanh sánh là được. Nếu thích sánh hơn thì hòa chút bột năng thêm vào khuấy đều. Múc ra bát rồi rưới chút nước cốt dừa thưởng thức.
Bánh ngào xứ Nghệ: Vị ngọt đượm của mật mía
Bánh ngào là món đặc sản của người dân xứ Nghệ, thường xuất hiện trong những ngày Tết cổ truyền. Món bánh này không chỉ ngon mà còn mang ý nghĩa cầu mong sự hanh thông, thuận lợi trong năm mới.
Người xưa có câu “Đẹp vàng son, ngon mật mỡ”, với người dân xứ Nghệ thì mật mía là thứ đặc sản trời ban với vị ngọt đượm, được dùng nhiều cho nhiều món bánh, thức ăn ngày Tết.
Bánh ngào hình kén tằm, khi ăn cảm nhận vị dẻo mịn quyện vị ngọt từ mật mía sóng sánh, chút the cay của gừng xua tan cái giá lạnh đêm Giao thừa. Hơn nữa, bánh ngào mang ý nghĩa cầu mong về một năm mới nhiều hanh thông, trọn vẹn. Vị ngọt của mật mía cùng với hình dáng tròn trịa của bánh tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy.
Chè trôi nước miền Nam: Ý nghĩa “trôi đi” muộn phiền
Chè trôi nước là món ăn quen thuộc trong ngày Tết của người miền Nam, không chỉ xuất hiện trong Tết Hàn thực (mồng 3 tháng 3 âm lịch) mà còn được thêm trong mâm cúng Giao thừa. Với ý nghĩa chè trôi để làm trôi đi những muộn phiền, xui xẻo năm cũ và mở ra năm mới mọi sự hanh thông, phát đạt.
Để đa dạng sắc màu, có thể sử dụng bột nếp trộn với các màu tự nhiên như: hoa đậu biếc (xanh dương), gấc (màu cam), bột trà xanh (xanh lá), bột củ dền (màu hồng).
Cách làm chè trôi nước:
Cách làm tương tự bánh trôi: Chia bột thành các khối đều nhau, cán dẹt rồi cho đường, nhân đậu xanh rồi vê tròn lại, luộc chín vớt ra để riêng. Nấu nước đường, xuống chút bột năng hòa nước vào khuấy tạo độ sánh rồi thêm dừa nạo, gừng cắt sợi rồi múc ra chan vào chè trôi nước. Rưới chút nước cốt dừa tạo vị béo ngậy.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Tất Niên Ban Thần Tài: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Chuẩn Mực
Ý nghĩa tâm linh của các món chè trong đêm Giao thừa
Các món chè ngọt trong mâm cúng Giao thừa không chỉ đơn thuần là thức ăn mà còn chứa đựng những ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Chúng thể hiện sự thành kính của con cháu đối với tổ tiên và thần linh, đồng thời là lời cầu nguyện cho một năm mới an lành.
Màu đỏ của xôi gấc, vị ngọt của mật mía, hay sự trôi chảy của chè trôi nước đều mang những thông điệp tích cực. Đây là cách người Việt truyền tải ước vọng về hạnh phúc, may mắn và sự thuận lợi vào những món ăn dân dã.
Việc chuẩn bị những món chè này cũng là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, cùng nhau nấu nướng và chia sẻ những câu chuyện về năm cũ, chào đón năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Cúng Trả Lễ Cuối Năm: Chuẩn Bị Lễ Vật Và Văn Khấn Chi Tiết Cho Mọi Không Gian Thờ Tự
Lưu ý khi chuẩn bị mâm cúng Giao thừa
Khi chuẩn bị mâm cúng Giao thừa, cần lưu ý một số điểm quan trọng để đảm bảo sự trang nghiêm và thành kính. Mâm cúng thường được bày biện gọn gàng, đẹp mắt với đầy đủ các món ăn truyền thống.
Thời gian cúng Giao thừa thường diễn ra vào khoảng 12 giờ đêm 30 Tết, là thời điểm giao thoa giữa năm cũ và năm mới. Gia chủ cần chuẩn bị mâm cúng tươm tất trước giờ cúng, thường là vào chiều 30 Tết.
Ngoài các món chè, mâm cúng Giao thừa còn cần có gà luộc nguyên con, xôi (xôi gấc hoặc xôi trắng), bánh chưng, hoa quả tươi, hương đèn, trầu cau và các lễ vật khác tùy theo phong tục từng vùng miền.
Việc chuẩn bị các món chè ngọt trong mâm cúng Giao thừa không chỉ là nét đẹp văn hóa mà còn là cách để mỗi người thể hiện lòng biết ơn và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm mới. Những món ăn này tuy đơn giản nhưng chứa đựng tình cảm và ước vọng của người Việt về một cuộc sống đủ đầy, hạnh phúc.
Để tìm hiểu thêm về các phong tục, ẩm thực truyền thống và nhiều kiến thức đời sống hữu ích khác, bạn đọc có thể tham khảo thêm các bài viết trên chuaphatanlongthanh.com. Hy vọng rằng những thông tin này sẽ giúp bạn có một cái Tết trọn vẹn và ấm cúng bên gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
