Chùa Phật Hiện, tọa lạc tại xã Phú Hội, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất khu vực miền Đông Nam Bộ. Với lịch sử hình thành và phát triển trải qua nhiều thế kỷ, chùa không chỉ là nơi tu tập của các tăng ni, phật tử mà còn là điểm đến hấp dẫn cho du khách thập phương tìm hiểu về văn hóa, kiến trúc và đời sống tâm linh đặc sắc của người dân Nam Bộ. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về chùa Phật Hiện Đồng Nai, từ những câu chuyện lịch sử ly kỳ, kiến trúc độc đáo, đến những lễ hội truyền thống và ý nghĩa tâm linh sâu sắc mà ngôi chùa mang lại.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Phật Cô Đơn Bình Chánh: Linh Thiêng Cầu Duyên & Trọn Bộ Kinh Nghiệm Tham Quan
Khái quát về vị trí và lịch sử hình thành
Vị trí địa lý thuận lợi
Chùa Phật Hiện nằm cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 40km về hướng Đông Bắc, thuộc ấp 1, xã Phú Hội, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Vị trí của chùa khá thuận lợi cho việc di chuyển bằng cả đường bộ và đường thủy. Từ TP.HCM, du khách có thể đi theo quốc lộ 1A đến ngã ba Vũng Tàu, rẽ phải theo quốc lộ 51 đi khoảng 10km thì tới khu vực Nhơn Trạch. Từ đây, theo đường tỉnh lộ 767 đi thêm khoảng 5km là tới chùa. Ngoài ra, du khách cũng có thể di chuyển bằng đò từ bến phà Cát Lái sang bến đò Phú Hội, sau đó đi bộ khoảng 1km là tới nơi.
Chùa tọa lạc trên một ngọn đồi nhỏ, được bao bọc bởi những hàng cây cổ thụ xanh mát, tạo nên một không gian thanh tịnh, yên bình giữa vùng đất trù phú của miền Đông Nam Bộ. Phía trước chùa là cánh đồng lúa bát ngát, phía sau là núi Thiên Ấn hùng vĩ, tạo nên một bức tranh sơn thủy hữu tình, hài hòa giữa thiên nhiên và con người.
Huyền thoại về sự hiện ra của tượng Phật
Theo truyền thuyết dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ, chùa Phật Hiện có tên gọi như vậy là do một sự kiện kỳ lạ xảy ra vào khoảng thế kỷ 17. Tương truyền rằng, vào một đêm trăng sáng, có một vị sư già từ phương xa lang thang đến vùng đất này. Khi đi ngang qua ngọn đồi nơi ngôi chùa hiện nay tọa lạc, ông bỗng nhiên nhìn thấy một vầng hào quang rực rỡ phát ra từ trong hang đá. Khi lại gần, vị sư già kinh ngạc khi thấy một pho tượng Phật bằng đá đang hiện ra giữa không trung, tỏa ánh sáng từ bi và uy nghi.
Vị sư già tin rằng đây là điềm báo linh thiêng, báo hiệu nơi đây là một vùng đất lành, thích hợp để xây dựng một ngôi chùa để phục vụ việc tu tập và hành lễ của phật tử. Ông đã kể lại sự việc kỳ diệu này cho dân làng nghe, và mọi người đều tin rằng đây là sự hiển linh của Đức Phật, muốn phù hộ cho cuộc sống bình an, no đủ của người dân nơi đây.
Giai đoạn kiến tạo và phát triển ban đầu
Sau sự kiện kỳ lạ đó, người dân trong vùng đã cùng nhau góp công, góp của để xây dựng một am thất nhỏ ngay tại vị trí phát hiện tượng Phật. Ban đầu, am thất chỉ được làm bằng tre, lá đơn sơ, nhưng lại là nơi tụ tập tu tập của nhiều phật tử trong vùng. Dần dần, số lượng người đến tu tập và hành lễ ngày càng đông, am thất nhỏ bé không còn đủ chỗ chứa.
Vào khoảng năm 1840, dưới thời vua Thiệu Trị nhà Nguyễn, được sự ủng hộ của chính quyền địa phương và sự đóng góp của các nhà hảo tâm, am thất nhỏ được改建 thành một ngôi chùa khang trang hơn với kiến trúc gỗ, mái ngói. Chùa được đặt tên là “Phật Hiện” để ghi nhớ sự kiện Đức Phật hiện ra trên ngọn đồi này. Đây được xem là mốc thời gian chính thức hình thành nên ngôi chùa Phật Hiện như ngày nay.
Biến cố chiến tranh và quá trình trùng tu
Trải qua nhiều biến cố lịch sử, đặc biệt là trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, chùa Phật Hiện cũng như bao ngôi chùa khác trên dảin đã phải chịu nhiều tổn thất. Trong thời kỳ chiến tranh, chùa từng bị bom đạn tàn phá, nhiều công trình kiến trúc bị hư hại nặng nề. Tuy nhiên, nhờ vào niềm tin và sự kiên trì của các tăng ni, phật tử, chùa vẫn được bảo vệ và tiếp tục là nơi tu tập, hành lễ cho bà con giáo dân.
Sau năm 1975, đất nước thống nhất, đời sống nhân dân dần ổn định, chùa Phật Hiện cũng được trùng tu và xây dựng lại khang trang hơn. Đặc biệt, vào những năm 1990, được sự hỗ trợ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam và sự đóng góp của các mạnh thường quân trong và ngoài nước, chùa đã được đại trùng tu với quy mô lớn. Nhiều hạng mục công trình mới được xây dựng như chánh điện, nhà tổ, nhà khách, thư viện, khu vực giảng pháp… tạo nên một quần thể kiến trúc chùa chiền đồ sộ và uy nghi.
Kiến trúc và cảnh quan đặc sắc
Tổng thể kiến trúc chùa Phật Hiện
Chùa Phật Hiện được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của Phật giáo Nam tông kết hợp với phong cách kiến trúc dân gian Nam Bộ. Quy hoạch tổng thể của chùa được sắp xếp theo trục dọc, bắt đầu từ cổng tam quan, lần lượt là sân chùa, chánh điện, nhà tổ, và cuối cùng là khu vực thờ phụng chính. Cách bố trí này thể hiện sự hài hòa giữa yếu tố tâm linh và mỹ thuật, tạo nên một không gian thiêng liêng nhưng cũng rất gần gũi với đời sống thường nhật của người dân.
Toàn bộ khuôn viên chùa rộng khoảng 5 hecta, được chia thành nhiều khu vực chức năng khác nhau. Khu vực chính điện là nơi diễn ra các buổi lễ lớn, tụng kinh, thọ giới. Khu vực nhà tổ là nơi lưu giữ và tưởng niệm các vị sư tổ đã có công khai sơn, phục dựng chùa qua các thời kỳ. Ngoài ra, chùa còn có khu vực nhà khách để tiếp đón tăng ni, phật tử từ xa đến chiêm bái, khu vực bếp ăn từ thiện, và một thư viện nhỏ lưu giữ các kinh sách, tài liệu Phật giáo quý giá.
Cổng tam quan uy nghi
Cổng tam quan của chùa Phật Hiện là công trình kiến trúc đầu tiên mà du khách sẽ bắt gặp khi đến thăm chùa. Cổng được xây dựng theo kiểu “tam môn” truyền thống, tượng trưng cho ba con đường giải thoát khỏi khổ đau: Không môn, Vô tướng môn và Vô nguyện môn. Cổng cao khoảng 8m, được làm bằng gạch, đá kết hợp với các họa tiết trang trí bằng xi măng đúc.
Phía trên cổng tam quan treo biển hiệu bằng gỗ sơn son thếp vàng với dòng chữ “Phật Hiện Tự” được viết theo lối thư pháp truyền thống. Hai bên cổng là hai hàng trụ biểu cao vút, trên đỉnh trụ có đặt hai quả cầu đá màu xanh ngọc, tượng trưng cho ánh sáng trí tuệ soi đường cho chúng sinh. Dưới chân cổng là hai pho tượng hộ pháp oai nghiêm, tay cầm gươm, ánh mắt sắc lạnh như đang canh giữ cửa thiền, ngăn chặn tà ma, quỷ dữ xâm nhập.
Chánh điện – Trái tim của ngôi chùa
Chánh điện là công trình kiến trúc chính và quan trọng nhất của chùa Phật Hiện. Ngôi chánh điện hiện nay được xây dựng vào năm 1995, có diện tích khoảng 400m², cao 12m, được thiết kế theo kiểu “chính đường” với 3 gian chính và 2 chái phụ hai bên. Mái chánh điện được lợp bằng ngói âm dương, uốn cong hình vòng cung, tạo nên nét thanh thoát, uyển chuyển đặc trưng của kiến trúc chùa chiền phương Đông.
Phía trước chánh điện là một hiên rộng, lợp mái che, đặt hai chiếc trống lớn và một quả chuông đồng. Buổi sáng, tiếng chuông chùa vang vọng cả một vùng, báo hiệu một ngày mới bắt đầu trong thanh tịnh và an lành. Buổi chiều, tiếng mõ du dương cùng với tiếng kinh kệ trầm bổng vang lên từ chánh điện, khiến lòng người trở nên thư thái, nhẹ nhàng.
Bên trong chánh điện, không gian được bố trí theo kiểu “đối xứng trục”. Ở chính giữa là pháp tòa sen cao khoảng 2m, trên đó đặt pho tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đá trắng, cao 1,8m. Tượng Phật được tạc theo kiểu ngồi thiền, hai tay bắt ấn trên đùi, ánh mắt từ bi, miệng nở nụ cười nhẹ nhàng. Xung quanh tượng Phật chính là các tượng Phật nhỏ hơn, đại diện cho các vị Bồ Tát, La Hán, được sắp xếp một cách trang nghiêm, cân đối.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Pháp Vân Pomona: Ngôi Chùa Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam Đầu Tiên Tại Hoa Kỳ
Trần chánh điện được trang trí bằng các họa tiết hoa sen, mây trời, chim phượng, được vẽ và khảm bằng các mảnh sành sứ nhiều màu sắc. Hai bên vách tường là các bức hoành phi, câu đối bằng gỗ, trên đó khắc các câu kinh Phật, các bài thơ ca ngợi công đức của Đức Phật và các vị Bồ Tát. Ánh sáng trong chánh điện được điều tiết một cách khéo léo thông qua các cửa sổ nhỏ, tạo nên một không gian huyền ảo, linh thiêng.
Nhà Tổ – Nơi tưởng niệm các bậc tiền nhân
Nhà Tổ của chùa Phật Hiện nằm ngay sau chánh điện, là nơi lưu giữ và tưởng niệm các vị sư tổ, các bậc tiền bối đã có công khai sơn, phục dựng và phát triển chùa qua các thời kỳ. Nhà Tổ được xây dựng theo kiểu “thượng giá hạ thờ”, tức là tầng trên dùng để lưu giữ các di vật, tư liệu, tầng dưới dùng để làm nơi thờ tự.
Trong nhà Tổ, ở vị trí trung tâm là bàn thờ Đức Tổ sư Bồ Đề Đạt Ma, vị tổ sư khai sáng ra Thiền tông tại Trung Hoa. Hai bên là bàn thờ các vị hòa thượng, thượng tọa đã từng trụ trì tại chùa Phật Hiện qua các thời kỳ, từ vị sư già khai sơn cho đến các vị trụ trì đương nhiệm. Trên bàn thờ, ngoài các di ảnh, còn có các pháp khí, y bát, kinh sách, và một số đồ dùng cá nhân của các vị sư được lưu giữ cẩn thận.
Hàng năm, vào ngày giỗ của các vị sư tổ, nhà Tổ trở thành nơi diễn ra các buổi lễ trai tăng, cúng dường, tưởng niệm vô cùng trang nghiêm. Các tăng ni, phật tử trong và ngoài tỉnh lại tụ họp về đây để cùng nhau tưởng nhớ công ơn của các bậc tiền nhân, nguyện noi theo hạnh nguyện của các ngài mà tu tập, hành đạo.
Khu vực thờ phụng đặc biệt
Ngoài chánh điện và nhà Tổ, chùa Phật Hiện còn có một số khu vực thờ phụng đặc biệt khác, phản ánh đời sống tín ngưỡng đa dạng và phong phú của người dân Nam Bộ.
Điện Quan Âm: Nằm ở phía bên trái chánh điện, điện Quan Âm là nơi thờ tượng Bồ Tát Quan Thế Âm, vị bồ tát của lòng từ bi, cứu khổ cứu nạn. Tượng Quan Âm được tạc bằng gỗ, cao 2m, tay phải cầm nhành dương liễu, tay trái cầm bình cam lộ, ánh mắt hiền từ, đầy yêu thương. Xung quanh điện Quan Âm là các tượng tiểu đồng, Thiện Tài, Long Nữ, và một số vị bồ tát khác.
Điện Di Đà: Nằm ở phía bên phải chánh điện, điện Di Đà là nơi thờ tượng Phật A Di Đà, vị Phật của cõi Tây Phương Cực Lạc. Tượng Phật A Di Đà được đúc bằng đồng, cao 1,6m, tay phải bắt ấn tiếp dẫn, tay trái cầm bình bông sen, ngồi trên tòa sen sen sen. Điện Di Đà là nơi mà các phật tử thường đến để cầu nguyện cho người thân qua đời được vãng sanh về cõi Tây phương Cực Lạc, thoát khỏi luân hồi khổ ải.
Điện Thần Tài – Thổ Địa: Nằm ở góc phải phía trước chánh điện, điện Thần Tài – Thổ Địa là nơi thờ cúng các vị thần bảo hộ cho tài lộc, thịnh vượng của gia đình và doanh nghiệp. Đây là một nét tín ngưỡng đặc trưng của người Nam Bộ, thể hiện sự dung hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Hàng năm, vào các dịp đầu năm mới, rất đông phật tử và du khách đến đây để cầu xin Thần Tài – Thổ Địa phù hộ cho công việc làm ăn được thuận lợi, buôn may bán đắt.
Cảnh quan thiên nhiên và các công trình phụ trợ
Chùa Phật Hiện không chỉ hấp dẫn du khách bởi kiến trúc độc đáo mà còn bởi cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp xung quanh. Khuôn viên chùa được quy hoạch một cách khoa học, xen kẽ giữa các công trình kiến trúc là những vườn hoa, cây cảnh được chăm sóc cẩn thận.
Vườn hoa và cây cảnh: Xung quanh chánh điện và các công trình phụ trợ là những luống hoa dạ yến, hoa mười giờ, hoa cúc, hoa huệ… đua nhau khoe sắc quanh năm. Dọc theo các lối đi là những hàng cây cổ thụ như cây sao, cây dầu, cây điệp… đã có tuổi đời hàng chục năm, tạo nên bóng mát rượi và không khí trong lành. Đặc biệt, trong khuôn viên chùa còn có một cây bồ đề cổ thụ, được cho là đã tồn tại từ khi chùa mới được xây dựng. Cây bồ đề có tán lá rộng, rễ toả ra nhiều nhánh bám sâu vào lòng đất, tượng trưng cho trí tuệ và sự giác ngộ.
Hồ sen thanh tịnh: Phía sau chánh điện là một hồ sen nhỏ, diện tích khoảng 100m². Mùa hè, trên mặt hồ là những cánh sen hồng, sen trắng đua nhau nở rộ, hương sen thoang thoảng lan tỏa trong không khí. Hồ sen không chỉ làm tăng thêm vẻ đẹp thanh tao cho chùa mà còn là biểu tượng của sự thanh khiết, giác ngộ trong Phật giáo. Hình ảnh sen hồng vươn lên từ bùn lầy đen ngòm mà vẫn giữ được vẻ đẹp tinh khôi, thơm ngát chính là ẩn dụ cho con đường tu tập của người Phật tử: sống trong cõi đời ô trược mà tâm vẫn thanh tịnh, không bị vấy bẩn.
Tháp chuông và trống: Ngoài tháp chuông và trống đặt trước chánh điện, chùa còn có một gác chuông riêng biệt được xây dựng trên một nền đất cao, cách xa khu vực hành lễ. Gác chuông cao 3 tầng, mái cong hình mũi thuyền, trên tầng cao nhất treo một quả chuông đồng lớn, nặng khoảng 500kg. Vào mỗi buổi sáng, chiều, tiếng chuông từ gác chuông vang lên trầm hùng, ngân vang cả một vùng, như lời nhắc nhở người đời hãy buông bỏ phiền não, hướng về điều thiện.
Giá trị văn hóa và tâm linh
Vai trò trong đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương
Chùa Phật Hiện không chỉ là một công trình kiến trúc tôn giáo mà còn là trung tâm văn hóa, tâm linh của người dân xã Phú Hội và các vùng lân cận. Từ khi mới được xây dựng, chùa đã trở thành nơi gửi gắm niềm tin,寄托 tâm tư, nguyện vọng của bà con giáo dân. Hằng năm, vào các dịp lễ lớn như Rằm tháng Giêng, Lễ Phật Đản, Vu Lan Báo Hiếu, Tết Trung Thu, Tết Nguyên Đán…, chùa đều tổ chức các buổi lễ trai tăng, cúng dường, cầu an, thu hút hàng ngàn phật tử và du khách thập phương về dự.
Đối với người dân nơi đây, chùa Phật Hiện là nơi để họ tìm về sự bình an, thanh thản sau những ngày lao động vất vả. Mỗi buổi chiều, khi hoàng hôn buông xuống, từng đoàn người lại lặng lẽ tiến vào chùa, thắp nén nhang, vái lạy trước tượng Phật, thì thầm cầu nguyện cho gia đình mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, con cháu hiếu thuận. Đối với những người già, chùa còn là nơi để họ tu tập, tụng kinh, niệm Phật, chuẩn bị cho hành trình về cõi vĩnh hằng.
Ngoài ra, chùa Phật Hiện còn là nơi lưu giữ và truyền bá các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Thông qua các buổi thuyết giảng kinh pháp, các khóa tu học kỳ, các lớp dạy học miễn phí cho trẻ em nghèo, chùa đã góp phần giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ, giúp các em hiểu biết về truyền thống, về nhân quả, về lòng hiếu thảo, từ bi.
Các hoạt động từ thiện xã hội
Một trong những giá trị nhân văn sâu sắc nhất của chùa Phật Hiện chính là các hoạt động từ thiện, xã hội được duy trì thường xuyên và có quy mô ngày càng lớn. Dưới sự hướng dẫn của Ban Trị sự chùa, các phật tử trong và ngoài tỉnh đã cùng nhau chung tay thực hiện nhiều chương trình ý nghĩa, góp phần chia sẻ khó khăn với những mảnh đời bất hạnh trong xã hội.
Cúng dường trai tăng và bố thí thức ăn: Vào mỗi tháng, chùa đều tổ chức các buổi cúng dường trai tăng định kỳ, thu hút hàng trăm tăng ni, phật tử từ các nơi về tham dự. Sau buổi lễ, chùa tổ chức phát cơm chay, cháo, nước uống miễn phí cho bà con nghèo, người vô gia cư, người lao động có hoàn cảnh khó khăn. Đây là một truyền thống tốt đẹp được duy trì từ nhiều năm nay, thể hiện tinh thần từ bi, cứu khổ cứu nạn của Phật giáo.
Xây dựng cầu đường, trường học: Trong những năm qua, chùa Phật Hiện đã kêu gọi các mạnh thường quân đóng góp kinh phí để xây dựng và sửa chữa nhiều cây cầu, con đường nông thôn tại địa phương, giúp người dân đi lại thuận tiện, an toàn hơn. Ngoài ra, chùa còn hỗ trợ xây dựng và tu sửa một số điểm trường mầm non, tiểu học ở các vùng sâu vùng xa, tạo điều kiện cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được đến trường, đến lớp.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Phật Di Lặc Ở Đâu: Top 10 Địa Điểm Linh Thiêng Nhất Việt Nam
Tặng quà cho hộ nghèo, người già neo đơn: Vào các dịp lễ, Tết, chùa tổ chức các chuyến đi từ thiện đến các xã vùng sâu, vùng xa để tặng quà, gạo, mì tôm, thuốc men cho các hộ nghèo, các cụ già neo đơn, các gia đình có công với cách mạng. Mỗi phần quà tuy không lớn, nhưng chứa đựng tình cảm, sự quan tâm sâu sắc của Ban Trị sự chùa và các phật tử dành cho những người có hoàn cảnh khó khăn.
Hỗ trợ chi phí mai táng: Đối với các trường hợp người nghèo qua đời mà gia đình không có khả năng lo mai táng, chùa Phật Hiện luôn sẵn sàng hỗ trợ một phần kinh phí để lo hậu sự, giúp người quá cố được yên nghỉ, gia đình bớt phần đau thương, túng quẫn.
Giáo dục đạo đức và tu học
Chùa Phật Hiện còn là một trung tâm giáo dục đạo đức, tu học quan trọng cho tăng ni, phật tử và các bạn trẻ. Hằng tuần, vào các buổi chiều thứ bảy và chủ nhật, chùa đều tổ chức các khóa tu học Phật pháp ngắn hạn, thu hút hàng trăm người tham dự. Các khóa tu này không chỉ dành cho người lớn mà còn có các lớp học dành riêng cho thiếu nhi, giúp các em nhỏ từ sớm được tiếp cận với giáo lý nhà Phật, học cách sống lương thiện, hiếu thảo, biết yêu thương và giúp đỡ người khác.
Khóa tu một ngày an lạc: Đây là khóa tu được tổ chức vào ngày chủ nhật hằng tuần, kéo dài từ sáng đến chiều. Các hành giả tham gia khóa tu sẽ được sinh hoạt cùng tăng chúng, tham gia tụng kinh, thiền tọa, nghe giảng pháp, thực tập chánh niệm trong ăn uống, đi đứng, nằm ngồi. Mục đích của khóa tu là giúp người tham dự tạm gác lại những lo toan, bộn bề của cuộc sống thường nhật, tìm về sự an lạc, thanh tịnh trong tâm hồn.
Khóa tu tuệ từ: Khóa tu tuệ từ là một trong những khóa tu đặc biệt nhất của chùa Phật Hiện, được tổ chức định kỳ 2 tháng một lần. Trong khóa tu này, các hành giả sẽ được hướng dẫn thực tập thiền tuệ từ, một pháp môn thiền định giúp phát triển lòng từ bi, yêu thương đối với bản thân và mọi chúng sinh. Sau khóa tu, nhiều người chia sẻ rằng tâm trạng của họ trở nên nhẹ nhàng, vui vẻ hơn, biết tha thứ và bao dung hơn với những người xung quanh.
Lớp dạy học miễn phí cho trẻ em nghèo: Ngoài các khóa tu, chùa còn mở các lớp dạy học miễn phí cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn vào các buổi tối trong tuần. Các lớp học này do các sinh viên, giáo viên tình nguyện đảm nhận, dạy các môn học chính khóa như Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh, cũng như các kỹ năng sống, kỹ năng mềm cần thiết cho sự phát triển toàn diện của các em.
Các lễ hội và sinh hoạt tôn giáo đặc sắc
Lễ vía Đức Phật Thích Ca
Lễ vía Đức Phật Thích Ca là một trong những lễ hội lớn nhất và quan trọng nhất trong năm của chùa Phật Hiện. Lễ được tổ chức long trọng vào ngày rằm tháng hai âm lịch hằng năm, nhằm tưởng niệm ngày Đức Phật thành đạo dưới cội bồ đề tại菩提場 (Bồ Đề Đạo Tràng), Ấn Độ.
Chuẩn bị cho lễ vía, cả Ban Trị sự chùa và các phật tử đều tất bật từ nhiều ngày trước. Khuôn viên chùa được trang hoàng lộng lẫy với đèn hoa rực rỡ, cờ phướn ngũ sắc tung bay trong gió. Chánh điện được lau chùi, quét dọn sạch sẽ, bày biện các mâm lễ vật thịnh soạn gồm trái cây, bánh kẹo, hoa tươi, nhang đèn.
Buổi lễ chính thức được cử hành vào lúc 19 giờ ngày rằm. Hàng ngàn phật tử và du khách từ các nơi đổ về chùa, tề tựu trước chánh điện trong không khí trang nghiêm, thành kính. Lễ vật được dâng lên cúng dường chư Phật, chư Bồ Tát, chư Thánh chúng. Sau phần nghi thức truyền thống là phần tụng kinh, niệm Phật cầu nguyện. Tiếng kinh kệ vang lên trầm bổng, hòa quyện với mùi hương trầm thoang thoảng, tạo nên một không gian linh thiêng, huyền ảo.
Sau buổi lễ, chùa tổ chức cúng dường trai tăng và phát cơm chay miễn phí cho tất cả mọi người. Ai nấy đều vui vẻ, hoan hỷ, cùng nhau thưởng thức bữa cơm chay thanh tịnh, trò chuyện, chia sẻ về đạo pháp và đời sống. Không khí lễ hội diễn ra trong sự đoàn kết, hòa hợp, thể hiện tinh thần “tứ chúng đồng tu” của Phật giáo.
Lễ Phật Đản (Lễ Vesak)
Lễ Phật Đản, còn được gọi là lễ Vesak, là ngày kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đản sinh, thành đạo và nhập Niết Bàn. Lễ hội được tổ chức long trọng vào ngày rằm tháng tư âm lịch hằng năm, là dịp để tăng ni, phật tử trên khắp thế giới cùng nhau tưởng niệm và tri ân công đức vô lượng của Đức Phật.
Tại chùa Phật Hiện, lễ Phật Đản được chuẩn bị rất công phu và trang trọng. Trước ngày lễ, Ban Tổ chức tiến hành treo đèn, mắc cờ, trang trí các băng rôn, khẩu hiệu với nội dung ca ngợi công đức của Đức Phật, kêu gọi mọi người sống từ bi, hiếu thảo, yêu chuộng hòa bình. Một trong những điểm nhấn đặc biệt của lễ Phật Đản là lễ rước kiệu Đức Phật.
Lễ rước kiệu Đức Phật: Vào buổi sáng ngày rằm tháng tư, một pho tượng Phật nhỏ bằng vàng được đặt trên một kiệu hoa được trang trí lộng lẫy, được rước từ chánh điện đi quanh khuôn viên chùa và một số tuyến đường trong xã. Đoàn rước kiệu gồm hàng trăm tăng ni, phật tử, mặc áo tràng vàng, tay cầm hoa sen, nến, diễu hành trong tiếng nhạc lễ trang nghiêm, tiếng niệm Phật vang vọng. Dọc đường rước, người dân hai bên đường đều bày hương án, hoa trái để cúng dường, cầu mong được bình an, may mắn.
Sau lễ rước kiệu là lễ tắm Phật. Một pho tượng Phật lúc lắc được đặt trên một bồn hoa sen, xung quanh là các ấm nước thơm. Lần lượt từng người sẽ dùng muỗng múc nước thơm tắm lên tượng Phật, vừa làm vừa niệm “Nam mô Thích Ca Mâu Ni Phật”. Lễ tắm Phật mang ý nghĩa tượng trưng cho việc tẩy rửa những nghiệp chướng, tội lỗi trong quá khứ, để tâm hồn được thanh tịnh, sáng suốt.
Buổi chiều cùng ngày, chùa tổ chức đại lễ cúng dường trai tăng và phát cơm chay miễn phí cho hàng ngàn người tham dự. Ngoài ra, chùa còn tổ chức các chương trình văn nghệ đặc sắc như múa lân, hát bội, kịch nói về cuộc đời Đức Phật, thu hút đông đảo người xem.
Lễ Vu Lan Báo Hiếu
Lễ Vu Lan, hay còn gọi là lễ Báo Hiếu, được tổ chức vào ngày rằm tháng bảy âm lịch hằng năm. Đây là một trong những lễ hội mang đậm tính nhân văn, hướng con người về lòng hiếu thảo với cha mẹ, ông bà, tổ tiên.
Tại chùa Phật Hiện, lễ Vu Lan được tổ chức vô cùng trang nghiêm và cảm động. Trước ngày lễ, Ban Tổ chức chuẩn bị các gian hàng bán đồ chay, bánh kẹo, hoa quả, với số tiền thu được sẽ dùng để làm từ thiện. Ngoài ra, chùa còn tổ chức chương trình “Bông hồng cài ngực áo”, trong đó những ai còn cha mẹ sẽ cài bông hồng đỏ, những ai mất cha mẹ sẽ cài bông hồng trắng, như một cách để nhắc nhở mọi người hãy trân trọng và yêu thương cha mẹ khi còn có thể.
Lễ cúng dường Pháp Y (Dâng Y Ca Sa): Đây là nghi thức quan trọng nhất trong lễ Vu Lan tại chùa Phật Hiện. Vào buổi chiều ngày rằm, hàng ngàn phật tử tập trung về chùa, mang theo những tấm vải pháp y (vải may y áo cà sa) để cúng dường chư Tăng. Lễ vật được xếp ngay ngắn trên các mâm, được Ban Tổ chức kiểm tra, đánh số và sắp xếp theo thứ tự.
Khi chuông trống Bát Nhã vang lên, chư Tăng từ từ tiến vào chánh điện, tay bắt ấn, ánh mắt từ bi. Đại diện phật tử dâng hương, bạch Phật, trình bày lý do và mục đích của buổi lễ. Sau đó, lần lượt từng phật tử được gọi tên lên dâng pháp y lên chư Tăng. Khi nhận được pháp y, chư Tăng sẽ đọc một bài kinh cầu nguyện, hồi hướng công đức cho cha mẹ, ông bà, tổ tiên của người dâng y, mong họ được siêu thoát, an vui.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Phật Di Lặc Bến Tre: Khám Phá Ngôi Chùa Linh Thiêng Và Ý Nghĩa Phía Sau Tượng Phật Cười
Không khí trong buổi lễ vô cùng trang nghiêm, cảm động. Nhiều người không kìm được nước mắt khi nghĩ về công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ. Lễ Vu Lan tại chùa Phật Hiện không chỉ là một nghi thức tôn giáo mà còn là một buổi học về đạo lý làm người, về lòng hiếu thảo, về sự biết ơn và đền đáp công ơn.
Lễ hội Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu)
Rằm tháng Giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, là ngày rằm đầu tiên của năm mới, mang ý nghĩa cầu mong một năm an lành, hạnh phúc, may mắn. Tại chùa Phật Hiện, lễ hội Rằm tháng Giêng được tổ chức vô cùng náo nhiệt và đông vui.
Từ sáng sớm, rất đông phật tử và du khách đã đổ về chùa để tham dự buổi lễ cầu an đầu năm. Mọi người lần lượt vào chánh điện thắp hương, vái lạy, cầu nguyện cho gia đình mạnh khỏe, bình an, làm ăn phát đạt. Sau đó, mọi người cùng nhau tham gia nghi thức tụng kinh, niệm Phật, hồi hướng công đức.
Buổi chiều, chùa tổ chức múa lân sư rồng, thu hút đông đảo người dân và du khách đến xem. Tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng phèng la vang dội cả một vùng, không khí lễ hội tưng bừng, náo nhiệt. Ngoài ra, chùa còn tổ chức các trò chơi dân gian như đốt pháo đất, chơi đu, chơi cầu mây… cho thiếu nhi và người lớn tham gia.
Đêm đến, không khí lễ hội càng trở nên sôi động hơn khi chùa tổ chức thả đèn hoa đăng trên hồ sen. Hàng trăm chiếc đèn hoa đăng hình sen, hình cá chép, hình trái tim… được thắp sáng, nhẹ nhàng trôi trên mặt nước, lung linh, huyền ảo như những vì sao nhỏ. Mỗi chiếc đèn hoa đăng là một lời cầu nguyện, một ước mong về hạnh phúc, bình an, tình yêu được gửi gắm.
Lễ cúng rằm và mùng một hằng tháng
Ngoài các lễ hội lớn kể trên, chùa Phật Hiện còn tổ chức các buổi lễ cúng rằm và mùng một hằng tháng. Đây là những buổi lễ có quy mô nhỏ hơn nhưng được duy trì thường xuyên, thu hút các phật tử địa phương và các tăng ni, phật tử từ các nơi đến tu tập.
Vào các ngày này, thường có các buổi tụng kinh, niệm Phật, nghe giảng pháp. Các bài giảng pháp thường xoay quanh các chủ đề về nhân quả, nghiệp báo, về lòng từ bi, về cách tu tập trong đời sống hằng ngày. Sau buổi lễ, chùa cũng tổ chức cúng dường trai tăng và phát cơm chay miễn phí cho người tham dự.
Các buổi lễ cúng rằm, mùng một không chỉ là dịp để phật tử tu tập, mà còn là cơ hội để mọi người gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm tu học với nhau, tạo nên một cộng đồng phật tử đoàn kết, hòa hợp.
Ý nghĩa lịch sử và giá trị du lịch
Chùa Phật Hiện trong dòng chảy lịch sử Phật giáo Nam Bộ
Chùa Phật Hiện không chỉ là một công trình kiến trúc tâm linh mà còn là một bằng chứng sống động cho quá trình hình thành và phát triển của Phật giáo tại khu vực Nam Bộ. Từ một am thất nhỏ được dựng nên bởi một vị sư già lang thang vào thế kỷ 17, trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, chùa đã trở thành một trong những trung tâm Phật giáo quan trọng của tỉnh Đồng Nai.
Trong suốt chiều dài lịch sử, chùa Phật Hiện đã chứng kiến biết bao sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc: từ thời kỳ khẩn hoang, mở cõi của các chúa Nguyễn, đến các cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp xâm lược, đến hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước. Trong những thời kỳ khó khăn đó, chùa không chỉ là nơi tu tập của tăng ni, phật tử mà còn là nơi che chở, nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ cách mạng, là nơi diễn ra các cuộc họp bí mật, truyền bá tư tưởng yêu nước.
Nhiều vị hòa thượng, thượng tọa từng trụ trì tại chùa Phật Hiện đều là những bậc cao tăng có đức, có tài, có uy tín trong và ngoài nước. Các ngài không chỉ am hiểu kinh kệ, giỏi về thiền định mà còn có tinh thần yêu nước nồng nàn, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện, góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước.
Chùa Phật Hiện và phong trào chấn hưng Phật giáo đầu thế kỷ 20
Vào đầu thế kỷ 20, phong trào chấn hưng Phật giáo tại Việt Nam dâng cao, với mục tiêu phục hồi, phát huy các giá trị tư tưởng và tổ chức của Phật giáo, đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại. Trong phong trào này, chùa Phật Hiện cũng có những đóng góp nhất định.
Vào năm 1932, được sự ủng hộ của Hội Phật giáo Nam Kỳ và các nhà trí thức yêu nước, chùa Phật Hiện đã tổ chức một cuộc hội thảo về “Phật giáo và xã hội”, quy tụ nhiều học giả, tăng ni, phật tử từ các nơi về tham dự. Tại hội thảo, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi về vai trò của Phật giáo trong việc giáo dục đạo đức, xây dựng xã hội, và đề ra các phương hướng hoạt động cụ thể cho chùa trong thời gian tới.
Sau hội thảo, chùa Phật Hiện đã triển khai nhiều hoạt động mới mẻ, tiến bộ, như: mở lớp dạy học chữ Quốc ngữ cho trẻ em nghèo, tổ chức các buổi nói chuyện về đạo Phật và khoa học, in ấn và phát hành免费 các tài liệu Phật giáo phổ thông. Những hoạt động này đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao dân trí, dân trí, khơi dậy tinh thần yêu nước, cách mạng trong quần chúng nhân dân.
Giá trị du lịch tâm linh
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của ngành du lịch tỉnh Đồng Nai, chùa Phật Hiện ngày càng trở thành một điểm đến hấp dẫn đối với du khách thập phương, đặc biệt là du khách theo đạo Phật và du khách yêu thích du lịch tâm linh.
Du lịch lễ chùa đầu năm: Vào các dịp Tết Nguyên Đán, Rằm tháng Giêng, rất đông du khách từ TP.HCM và các tỉnh lân cận lại đổ về chùa Phật Hiện để hành hương, lễ Phật, cầu an đầu năm. Không khí những ngày này vô cùng náo nhiệt, đông vui. Du khách vừa được tham quan, chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo của chùa, vừa được hòa mình vào không khí trang nghiêm, thanh tịnh của buổi lễ, cầu nguyện cho một năm mới an lành, hạnh phúc.
Du lịch tìm hiểu văn hóa, lịch sử: Chùa Phật Hiện là một công trình kiến trúc – văn hóa – lịch sử đặc sắc, phản ánh quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng cư dân vùng đất Nhơn Trạch nói riêng và miền Đông Nam Bộ nói chung. Du khách đến tham quan chùa không chỉ để lễ Phật, mà còn để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật, về đời sống tín ngưỡng, tâm linh của người dân Nam Bộ.
Du lịch trải nghiệm tu tập: Ngoài tham quan, lễ Phật, du khách còn có thể đăng ký tham gia các khóa tu ngắn hạn do chùa tổ chức, như khóa tu “Một ngày an lạc”, khóa tu “Tuệ Từ
Cập Nhật Lúc Tháng 12 15, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
