Chùa Phật Lớn Rạch Giá là một trong những ngôi chùa cổ kính và có giá trị văn hóa, lịch sử sâu sắc của tỉnh Kiên Giang. Tọa lạc tại trung tâm thành phố Rạch Giá, chùa không chỉ là nơi tu hành của các sư sãi mà còn là biểu tượng tinh thần, nơi ghi dấu những trang sử hào hùng của quân và dân Kiên Giang. Với kiến trúc nghệ thuật độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa Khmer và những câu chuyện lịch sử oai hùng, chùa Phật Lớn đã được công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chọn Bàn Thờ Phật Nhỏ Gọn Phù Hợp Cho Không Gian Hiện Đại
Hành trình hình thành và phát triển
Những năm tháng đầu tiên
Chùa Phật Lớn, với pháp danh UTTUNGAMEANJAYA (UttanùgaMen-Chey), được thành lập vào năm 1504 dưới thời vua Mạc Kính Cung. Đây là một trong 73 ngôi chùa Phật giáo Nam tông (Theravada) của tỉnh Kiên Giang, được hình thành và phát triển khá sớm. Người sáng lập chùa là Hòa thượng Men Chey, một vị sư có uy tín trong cộng đồng Khmer.
Những lần dời nhà
Trong suốt hơn 500 năm tồn tại, chùa đã trải qua ba lần thay đổi vị trí:
- Lần 1: Từ vị trí ban đầu đến một địa điểm khác trong khu vực Rạch Giá.
- Lần 2: Di dời đến một địa điểm mới do ảnh hưởng của chiến tranh và biến động xã hội.
- Lần 3: Năm 1884, chùa được dời về vị trí hiện nay tại số 151 đường Quang Trung, phường Vĩnh Quang, thành phố Rạch Giá. Đây là vị trí ổn định và kéo dài đến tận ngày nay.
Các đời Trụ trì
Từ khi được thành lập đến nay, chùa Phật Lớn đã trải qua 21 đời Trụ trì. Mỗi vị Trụ trì đều có những đóng góp to lớn trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát triển ngôi chùa. Trụ trì hiện nay là Đại đức Huỳnh Văn Tài, người đang tiếp tục sứ mệnh chăm lo cho đời sống tâm linh của bà con phật tử và cộng đồng.
Kiến trúc đặc sắc mang đậm bản sắc Khmer
Không gian thiêng liêng
Chùa Phật Lớn không chỉ là nơi thờ phật mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer. Ngôi chùa được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của người Khmer, với những nét đặc trưng riêng biệt:
- Chánh điện: Là công trình chính của chùa, nơi đặt tượng Phật và là nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng. Chánh điện được xây dựng kiên cố, mái cong hình rồng uốn lượn, tạo nên vẻ uy nghi, trang nghiêm.
- Cổng Tam quan: Được thiết kế công phu, với họa tiết trang trí tinh xảo, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc Khmer và Việt Nam.
- Sân chùa: Rộng rãi, thoáng mát, là nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng, lễ hội và sinh hoạt văn hóa.
Nghệ thuật trang trí tinh xảo
Có thể bạn quan tâm: Chiên Đàn Công Đức Phật: Ý Nghĩa, Nghi Lễ Và Tác Dụng Tâm Linh
Một trong những điểm nổi bật của chùa Phật Lớn là nghệ thuật trang trí tinh xảo, thể hiện rõ qua các chi tiết:
- Hoa văn trang trí: Được chạm khắc công phu trên các cột, mái chùa, cửa sổ… với các họa tiết hoa sen, rồng, phượng, chim thần… tạo nên một không gian thiêng liêng, trang nghiêm.
- Phù điêu: Những bức phù điêu được khắc họa sống động, kể lại các câu chuyện về cuộc đời Đức Phật, các vị thần linh và các tích truyện dân gian.
- Tượng Phật và các nhân vật: Các tượng Phật, tượng các vị thần, tượng chim thần Ma Ha Krút, tượng nữ thần, rồng hổ phù, tượng mãnh thú, tượng khỉ… đều được sơn son thếp vàng, tạo nên vẻ đẹp rực rỡ, uy nghi.
Dấu ấn lịch sử oai hùng
Trận đánh Sóc Xoài năm 1848
Chùa Phật Lớn không chỉ có giá trị về kiến trúc nghệ thuật mà còn có giá trị về lịch sử. Một trong những sự kiện lịch sử quan trọng gắn liền với ngôi chùa là trận đánh Sóc Xoài vào ngày 11/8/1848.
Trận đánh này là một trong những chiến thắng lớn thứ hai sau trận Tầm Vu ở đồng bằng sông Cửu Long trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Quân và dân Kiên Giang phối hợp với lực lượng quân khu IX đã tổ chức một trận đánh quy mô, tiêu diệt nhiều tên địch và thu được nhiều vũ khí.
Hành động trả thù man rợ của thực dân Pháp
Để trả đũa cho trận thua nhục nhã này, vào lúc 17 giờ chiều cùng ngày, thực dân Pháp đã đưa 32 chiến sĩ cách mạng đang bị giam cầm tại Khám Lớn Rạch Giá đến chùa Phật Lớn. Chúng dùng súng nổ hàng loạt vào các chiến sĩ cách mạng, giết chết 32 người. Sau đó, chúng còn đòi bắn bể đầu các vị sư trong chùa và lục soát khắp nơi.
Bia căm thù
Khi thực dân Pháp đi khỏi, các vị sư đã chôn cất 32 chiến sĩ cách mạng ngay phía sau ngôi chùa. Hiện nay, nơi này đã được dựng bia căm thù để tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và nhắc nhở thế hệ sau về tội ác của thực dân Pháp. Bia căm thù là một minh chứng hùng hồn cho tinh thần yêu nước, bất khuất của quân và dân Kiên Giang.
Giá trị văn hóa và xã hội
Trung tâm sinh hoạt cộng đồng
Có thể bạn quan tâm: Những Ca Cổ Phật Giáo Hay Nhất: Gợi Ý Top 10 Bài Hát Gây Xúc Động Và Ý Nghĩa
Chùa Phật Lớn là nơi sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer. Tại đây, bà con thường tổ chức các lễ hội, các buổi sinh hoạt cộng đồng, các buổi học tiếng Khmer, các buổi dạy nghề… Chùa không chỉ là nơi tu hành mà còn là nơi gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Nơi giao lưu, đoàn kết
Chùa Phật Lớn là nơi giao lưu, đoàn kết giữa các dân tộc anh em. Dù là người Khmer hay người Kinh, ai cũng có thể đến chùa để tham quan, chiêm bái, tìm hiểu về văn hóa, lịch sử. Chùa là biểu tượng cho sự đoàn kết, gắn bó keo sơn giữa các dân tộc trong cộng đồng.
Địa điểm du lịch hấp dẫn
Với kiến trúc độc đáo, lịch sử hào hùng và không gian thiêng liêng, chùa Phật Lớn đã trở thành một địa điểm du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Du khách đến đây không chỉ để chiêm bái mà còn để tìm hiểu về văn hóa, lịch sử, kiến trúc của người Khmer.
Bảo tồn và phát huy giá trị
Những lần trùng tu
Chùa Phật Lớn đã trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa do sự xuống cấp của thời gian và chiến tranh. Dù được nhiều lần trùng tu với sự đóng góp của phật tử, ngôi chùa vẫn không chống chọi được sự phân hủy của thời gian. Nhiều hạng mục của chùa đã xuống cấp nghiêm trọng.
Dự án trùng tu quy mô
Được sự quan tâm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Di sản Văn hóa, Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các cấp, các ngành, di tích Chùa Phật Lớn đã được khởi công trùng tu, tôn tạo một số hạng mục như: chánh điện, hàng rào, sân… với tổng mức đầu tư kinh phí 16 tỷ đồng bằng nguồn kinh phí chương trình mục tiêu Quốc gia.
Có thể bạn quan tâm: Bàn Thờ Phật Quan Âm Treo Tường: Top Mẫu Đẹp, Chất Lượng Và Giá Hợp Lý Tại Tphcm
Hướng phát triển trong tương lai
Trong tương lai, chùa Phật Lớn sẽ tiếp tục được bảo tồn, trùng tu và phát huy giá trị. Ngôi chùa không chỉ là nơi tu hành mà còn là nơi lưu giữ, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc của dân tộc. Chùa sẽ tiếp tục là điểm đến hấp dẫn cho du khách trong và ngoài nước, góp phần quảng bá hình ảnh của tỉnh Kiên Giang và thành phố Rạch Giá.
Những điều cần biết khi tham quan chùa Phật Lớn
Thời gian tham quan
Chùa Phật Lớn mở cửa đón khách tham quan quanh năm. Tuy nhiên, thời điểm lý tưởng nhất để tham quan là vào buổi sáng hoặc buổi chiều, khi thời tiết mát mẻ, dễ chịu.
Trang phục
Khi tham quan chùa, du khách nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo, không nên mặc quần short, áo hai dây, váy ngắn… để thể hiện sự tôn kính.
Hành vi ứng xử
- Giữ trật tự, không nói chuyện ồn ào, không hút thuốc trong khuôn viên chùa.
- Không sờ vào tượng Phật, các hiện vật, công trình kiến trúc.
- Không chụp ảnh khi đang diễn ra các nghi lễ, trừ khi được sự cho phép.
- Không mang theo đồ ăn, thức uống vào trong chùa.
Những hoạt động nên tham gia
- Tham quan kiến trúc chùa, chiêm bái tượng Phật.
- Tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của người Khmer.
- Tham quan bia căm thù, tìm hiểu về lịch sử hào hùng của quân và dân Kiên Giang.
- Tham gia các hoạt động cộng đồng (nếu có).
Chùa Phật Lớn Rạch Giá là một điểm đến không thể bỏ qua khi du khách đến với Kiên Giang. Với kiến trúc độc đáo, lịch sử hào hùng và không gian thiêng liêng, chùa không chỉ là nơi tu hành mà còn là nơi lưu giữ, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc của dân tộc. Hãy một lần đến với chùa Phật Lớn để cảm nhận được sự thiêng liêng, trang nghiêm và vẻ đẹp của một công trình kiến trúc nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa Khmer.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 31, 2025 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
