Tết Đoan ngọ, hay còn gọi là Tết Đoan dương, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm. Đây là một trong những dịp lễ truyền thống quan trọng của người Việt, gắn liền với phong tục “diệt sâu bọ” và cầu mong một năm mạnh khỏe, may mắn. Một phần không thể thiếu trong ngày lễ này chính là cỗ cúng tết đoan ngọ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về ý nghĩa, cách chuẩn bị và những món ăn truyền thống không thể thiếu trên mâm cỗ Đoan ngọ.
Ý Nghĩa Của Cỗ Cúng Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan ngọ có từ thời Hùng Vương, gắn liền với phong tục “diệt sâu bọ”. Theo quan niệm xưa, vào ngày này, sâu bọ trong cơ thể con người sẽ ngoi lên, vì vậy cần ăn các món có vị chua, cay, nóng để “giết chết” chúng. Dần dần, phong tục này đã trở thành một nét văn hóa đặc sắc, thể hiện sự kết nối giữa con người với thiên nhiên, cũng như cầu mong sức khỏe, may mắn cho cả năm.
Việc chuẩn bị cỗ cúng tết đoan ngọ không chỉ là để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính, mà còn là dịp để gia đình sum họp, cùng nhau thưởng thức những món ăn đặc trưng của mùa hè.
Các Món Không Thể Thiếu Trên Mâm Cỗ Cúng Tết Đoan Ngọ
1. Bánh Tro (Bánh Ú Nếp)
Bánh tro, hay còn gọi là bánh ú nếp, là một trong những món ăn truyền thống không thể thiếu trên mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ, đặc biệt là ở miền Bắc. Bánh được làm từ gạo nếp ngâm nước tro, gói trong lá chuối, tạo nên màu xanh đặc trưng và hương vị thơm ngon, thanh mát.
Có thể bạn quan tâm: Cỗ Cúng Rằm Tháng Riêng: Ý Nghĩa, Mâm Cúng Truyền Thống Và Những Lưu Ý Quan Trọng
2. Cơm Rượu Nếp
Cơm rượu nếp là món ăn dân dã, quen thuộc trong ngày Tết Đoan ngọ. Với vị ngọt thanh, chua nhẹ và mùi thơm đặc trưng, cơm rượu nếp không chỉ ngon miệng mà còn được cho là có tác dụng “đánh thức” sâu bọ trong cơ thể.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chuẩn Bị Mâm Cúng Cỗ Cúng Bố Mẹ Đúng Chuẩn Lễ Nghi
3. Các Loại Hoa Quả Mùa Hè
Mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ thường có nhiều loại hoa quả mùa hè, đặc biệt là những loại có vị chua, cay, nóng như:
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Cắt Giấy Cúng Thần: Thủ Tục, Mẫu Giấy Và Quy Trình Thực Hiện
- Mận: Chua chua, ngọt ngọt, là biểu tượng của Tết Đoan ngọ.
- Đào: Ngọt thơm, tượng trưng cho sự may mắn.
- Vải: Mùa hè, ngọt lịm.
- Xoài: Vị chua ngọt, thanh mát.
- Chuối: Dễ ăn, phổ biến.
4. Rượu Nếp
Rượu nếp, đặc biệt là rượu nếp cẩm, là thức uống không thể thiếu trong ngày Tết Đoan ngọ. Vị rượu nồng, cay nồng giúp “giết chết” sâu bọ theo quan niệm dân gian.
Có thể bạn quan tâm: Cắt Bỏ Lỗi Ổ Cúng: Hướng Dẫn Chi Tiết, Lợi Ích Và Cách Thực Hiện An Toàn
5. Các Món Mặn
Tùy theo từng vùng miền, mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ có thể có các món mặn như:
- Thịt vịt: Được ưa chuộng ở miền Bắc vào dịp này.
- Xôi: Đỏ, xôi gấc, hoặc xôi đậu xanh.
- Chè: Chè trôi nước (miền Nam), chè kê (miền Trung).
Cách Chuẩn Bị Mâm Cỗ Cúng Tết Đoan Ngọ
1. Lễ Vật Cúng
Mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ thường bao gồm:
- Hương, hoa, vàng mã.
- Nước, rượu nếp.
- Các loại hoa quả mùa hè.
- Bánh tro, bánh ú.
- Cơm rượu nếp.
- Các món mặn tùy theo vùng miền.
2. Trang Trí Mâm Cỗ
Mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ cần được trang trí đẹp mắt, thể hiện sự trang trọng và thành kính. Bạn có thể:
- Sắp xếp các loại hoa quả theo hình tròn hoặc hình vuông.
- Dùng lá sen, lá chuối để lót mâm cỗ, tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên.
- Chọn bộ bát đĩa đẹp, màu sắc hài hòa.
3. Thời Gian Cúng
Theo phong tục, người miền Bắc thường thắp hương vào buổi sáng, sau đó ăn rượu nếp và các loại quả chua, nóng để “giết sâu bọ”. Buổi trưa, gia đình sẽ quây quần bên mâm cỗ mặn, cùng nhau thưởng thức những món ăn ngon.
Một Số Mâm Cỗ Cúng Tết Đoan Ngọ Đẹp Mắt
Mâm Cỗ Đơn Giản Mà Đẹp
Chị Nguyên Hạnh đã chuẩn bị một mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ đơn giản nhưng rất đẹp mắt. Các loại trái cây được bày biện gọn gàng, đặc biệt là cơm rượu nếp do chị tự tay làm, tạo nên một mâm cỗ ấm cúng và đầy ý nghĩa.
Mâm Cỗ Sang Trọng
Chị Phạm Thu Hiền lại chọn cách trang trí mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ với bộ bát đĩa xinh xắn, cùng với việc chăm chút, trang trí từng món ăn. Đặc biệt, nhà chị Hiền còn có thêm món bánh tro mật rất ngon, làm tăng thêm phần hấp dẫn cho mâm cỗ.
Mâm Cỗ Đầy Đủ
Chị Vũ Thanh Hoan, một bà nội trợ nổi tiếng với những món ăn ngon, cũng chuẩn bị một mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ đầy đủ và sinh động. Các loại bánh trái quen thuộc được bày biện đẹp mắt, cùng với món cơm rượu thơm lừng, tạo nên một mâm cỗ ấn tượng.
Kết Luận
Cỗ cúng tết đoan ngọ không chỉ là một phần quan trọng trong ngày lễ truyền thống mà còn là dịp để gia đình sum họp, cùng nhau thưởng thức những món ăn đặc trưng của mùa hè. Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ cần sự cẩn thận, chu đáo và thể hiện lòng thành kính với tổ tiên. Hy vọng rằng với những chia sẻ trên, bạn sẽ có thể chuẩn bị một mâm cỗ cúng Tết Đoan ngọ thật ấn tượng và ý nghĩa cho gia đình mình.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các phong tục, lễ hội truyền thống khác của người Việt, hãy ghé thăm chuaphatanlongthanh.com để khám phá thêm nhiều kiến thức bổ ích.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 7, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
