Việc cúng 13 bà Mụ từ lâu đã trở thành một nghi thức tâm linh không thể thiếu trong quan niệm của người Việt Nam, đánh dấu sự ra đời của một sinh linh mới. Lễ cúng này không chỉ đơn thuần là một tập tục mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về lòng biết ơn và mong ước những điều tốt đẹp nhất cho tương lai của đứa trẻ. Nghi thức thường được tổ chức nhiều lần trong năm đầu đời, nhưng có lẽ đặc biệt quan trọng nhất là vào các mốc như đầy tháng, 100 ngày và thôi nôi. Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa cũng như cách chuẩn bị một mâm cúng trọn vẹn, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
Có thể bạn quan tâm: 10 Công Đức Cúng Dường Đèn Dầu: Thắp Sáng Trí Tuệ, Tạo Nên Vô Lượng Phúc Báo
Tổng quan về 13 Bà Mụ và ý nghĩa tâm linh
Theo các truyền thuyết được lưu truyền trong dân gian, 13 Bà Mụ hay còn gọi là 13 vị Tiên Nương, là những vị thần có trách nhiệm giúp đỡ Ngọc Hoàng trong việc tạo ra con người. Khi một sinh linh mới sắp được đầu thai xuống thế gian, các bà Mụ sẽ là người nắn đúc nên hình hài cho bé từ những bộ phận nhỏ nhất. Mỗi vị sẽ đảm nhận một vai trò riêng trong quá trình thai nghén và sinh nở của người mẹ, cũng như chăm sóc cho em bé sau khi sinh.
Dưới đây là danh sách chi tiết về 13 Bà Mụ và công việc mà mỗi vị đảm nhiệm, giúp chúng ta hiểu rõ sự tinh tế trong quan niệm dân gian:
- Bà Trần Tứ Nương: Trông coi việc sinh đẻ.
- Lâm Cửu Nương: Phụ trách việc thụ thai.
- Lâm Nhất Nương: Chăm sóc thai nhi.
- Bà Vạn Tứ Nương: Coi việc thai nghén cho bà mẹ.
- Lưu Thất Nương: Quyết định giới tính hình hài nam nữ cho em bé.
- Lý Đại Nương: Chăm lo cho quá trình chuyển dạ của thai phụ.
- Hứa Đại Nương: Chăm lo việc hộ sản.
- Cao Tứ Nương: Trách nhiệm chăm sóc bà đẻ trong khoảng thời gian ở cữ.
- Tăng Ngũ Nương: Chăm trẻ sơ sinh mới lọt lòng.
- Mã Ngũ Nương: Ẵm bồng, chăm bẵm con trẻ.
- Bà Trúc Ngũ Nương: Giữ trẻ.
- Nguyễn Tam Nương: Giám sát và trông coi việc sinh đẻ.
- Đỗ Ngọc Nương: Chuyên đỡ đẻ.
Việc cúng 13 Bà Mụ chính là để cảm tạ công lao to lớn này, đồng thời cầu xin các vị phù hộ độ trì cho đứa trẻ được khỏe mạnh, thông minh và gặp nhiều may mắn trong cuộc đời.
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Cúng Vịt Quay? Giải Đáp Chi Tiết Về Ý Nghĩa Và Nghi Thức Thờ Cúng
Quy tắc tính ngày và giờ cúng 13 Bà Mụ chuẩn xác
Một trong những thắc mắc phổ biến nhất của các cha mẹ là làm sao để tính được ngày giờ cúng đầy tháng cho con. Theo quan điểm dân gian, ngày cúng đầy tháng 13 bà Mụ cho con được tổ chức dựa trên lịch Âm. Tuy nhiên, cách tính này có sự khác biệt tùy theo giới tính của trẻ, được đúc kết qua câu nói “gái sụt 2, trai sụt 1”.
Cụ thể, nếu em bé là bé trai, ngày cúng đầy tháng sẽ được lùi lại 1 ngày so với ngày sinh âm lịch. Ngược lại, đối với bé gái, ngày cúng sẽ được lùi lại 2 ngày. Ví dụ, nếu bé trai sinh ngày 15/5 Âm lịch, thì ngày cúng đầy tháng sẽ là ngày 14/6 Âm lịch.
Về giờ cúng, không có quy định cứng nhắc mà phụ thuộc vào điều kiện và sự thuận tiện của từng gia đình. Thông thường, các gia đình sẽ chọn tổ chức vào lúc sáng sớm hoặc chiều tối để tiện cho việc chuẩn bị và thu xếp. Quan trọng nhất là thành tâm của gia chủ.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tất Niên Khi Chuyển Về Nhà Mới: Những Điều Gia Chủ Cần Biết
Danh sách lễ vật cần chuẩn bị cho mâm cúng 13 Bà Mụ
Để lễ cúng được trọn vẹn, cha mẹ cần chuẩn bị đầy đủ các lễ vật sau đây. Lưu ý rằng tùy theo đặc điểm vùng miền mà các món ăn có thể thay đổi cho phù hợp với văn hóa ẩm thực địa phương.
- Chè: 12 bát chè nhỏ và 1 bát chè lớn. Miền Nam thường chuộng chè đậu với nước dừa, miền Bắc hay dùng chè hoa cau, trong khi miền Huế thường cúng chè đậu xanh.
- Xôi: 12 đĩa xôi nhỏ và 1 đĩa xôi lớn. Xôi có thể là xôi gấc (miền Nam), xôi vò (miền Bắc) hoặc xôi đậu xanh (miền Trung).
- Cháo: 12 bát cháo nhỏ và 1 bát cháo lớn.
- Rượu và Trứng: 12 ly rượu nhỏ và 1 ly rượu lớn, hoặc có thể thay thế bằng 12 quả trứng vịt.
- Nước: 12 ly nước nhỏ và 1 ly nước lớn.
- Thịt heo quay: Khoảng 2kg, chặt đều và xếp ra dĩa.
- Bánh kẹo và Đồ chơi: Các loại bánh kẹo và đồ chơi bằng nhựa hoặc sành sứ, xếp thành 12 đĩa nhỏ và 1 đĩa lớn.
- Hương hoa: Lọ hoa nhiều màu sắc, nhang đèn, hương khói, trà và một đôi đũa hoa.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Văn Khấn Và Chuẩn Bị Lễ Vật Cho Nghi Thức Trả Nợ Tào Quan
Hướng dẫn bài cúng 13 Bà Mụ và nghi thức thực hiện
Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, cha mẹ tiến hành sắp xếp chúng một cách cân đối, hài hòa ở vị trí chính giữa hương án. Tiếp đến, gia chủ thực hiện nghi thức cúng và đọc bài văn khấn chuẩn để thể hiện lòng thành kính.
Bài văn khấn cúng đầy tháng 13 Bà Mụ:
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ, Long mạch Tôn thần, Địa chúa Tôn thần.
Con kính lạy các ngài Thần Linh, Thổ địa, Táo quân, Long mạch, cùng chư thần cai quản trong xóm, trong làng.
Con kính lạy 13 Bà Mụ, các vị Tiên Nương, các mụ bà có tên như sau:
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (Âm lịch)
Vợ chồng con là… (họ tên), hiện ngụ tại… (địa chỉ).
Hai vợ chồng con vừa sinh được một đứa con trai/gái (tên ở nhà là…), sinh ngày… tháng… năm… (Âm lịch).
Nay nhân ngày đầy tháng/đầy năm của con, chúng con thành tâm sửa soạn lễ vật, hương hoa trà quả, trình cáo chư vị Tôn thần, cúi xin chư vị Tôn thần, các Bà Mụ, các vị Tiên Nương, cùng các chư thần linh, Táo gia, Thổ địa, Long mạch, xin chứng giám cho con được trình báo, cho cháu… (tên ở nhà) được nhận mặt cha mẹ, ông bà, tổ tiên.
Xin các ngài phù hộ độ trì cho cháu được ăn ngon, ngủ kỹ, chóng lớn, thông minh, hiền thảo, xin tránh mọi điều dữ, mọi phong ba bão táp, xin cho cháu được sống lâu, mạnh khỏe, vô tai, vô bệnh, vô ách, vô tai ương, vô hạn, vô ách, vô nan.
Chúng con cúi xin các ngài hoan hỷ, chứng minh, thọ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu chúng con được bình an, mạnh khỏe.
Chúng con kính lạy tạ ơn!
Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)”
Sau khi khấn xong, gia chủ thắp nhang và chờ cho đến khi nhang tàn. Sau đó, gia chủ sẽ hóa vàng và thụ lộc, phân phát đồ chơi và bánh kẹo cho trẻ em trong nhà hoặc hàng xóm để lấy lộc và niềm vui cho bé.
Cúng 13 Bà Mụ là một nét đẹp văn hóa tâm linh cần được lưu giữ. Đây không chỉ là cách để cha mẹ thể hiện lòng biết ơn đối với các vị thần đã giúp đứa trẻ ra đời an toàn mà còn là mong ước sâu sắc cho một tương lai tốt đẹp. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các nghi lễ truyền thống khác, hãy truy cập chuaphatanlongthanh.com để có được những thông tin chi tiết và bổ ích nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
