Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt, đánh dấu sự giao thoa giữa năm cũ và năm mới. Trong đó, lễ cúng tất niên cuối năm (cúng 30 tết) mang ý nghĩa tiễn đưa những điều cũ, chào đón tài lộc và bình an cho năm tới. Một câu hỏi mà rất nhiều gia đình quan tâm đó là nên cúng 30 tết mấy giờ cho đúng phong tục và mang lại nhiều may mắn. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết về khung giờ cúng, các nghi lễ cũng như những điều kiêng kỵ cần lưu ý để chuẩn bị cho một cái Tết trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Cúng Sầu Riêng Cho Ông Địa?
Thời gian và ý nghĩa của lễ cúng 30 tết
Lễ cúng 30 tết, hay còn gọi là lễ trừ tịch, là nghi lễ cúng tổ tiên, thần linh để tiễn năm cũ và rước năm mới. Việc chọn đúng khung giờ cúng không chỉ là phong tục mà còn thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với bề trên.
Cúng 30 tết mấy giờ là tốt nhất?
Theo quan niệm dân gian và phong tục truyền thống, lễ cúng 30 tết thường được diễn ra vào hai thời điểm chính, tùy thuộc vào điều kiện và tập tục của từng gia đình cũng như từng vùng miền:
- Buổi trưa (khoảng 11h – 12h): Nhiều gia đình chọn cúng vào giờ Ngọ (11h – 13h) ngày 30 Tết. Đây được coi là thời điểm giao thoa giữa âm và dương, khí trời trong lành, vạn vật chuẩn bị sang một trang mới. Cúng vào lúc này để tiễn các cụ về trời ăn Tết, sau đó gia đình sum vầy dùng bữa cơm tất niên.
- Buổi chiều tối (khoảng 17h – 19h): Đây là khung giờ phổ biến nhất ở nhiều地方 (địa phương). Gia đình sẽ làm cơm cúng tất niên sau đó làm lễ trừ tịch (đốt đồ mã, hóa vàng) để tiễn các thần linh, tổ tiên và các “vong” không ai thờ cúng về trời. Sau khi làm lễ xong, gia chủ sẽ quét dọn nhà cửa, sắp xếp lại bàn thờ để chuẩn bị rước thần tài, thần may mắn vào nhà.
Lưu ý: Nếu gia đình bạn có người thân đã khuất, đặc biệt là những người mới mất năm đầu tiên, thì cần cúng vào giờ Tý (từ 23h đêm 30 Tết sang mùng 1). Đây là nghi lễ cúng “tiễn vong” để người quá cố có thể về với tổ tiên.
Ý nghĩa của việc chọn giờ cúng
Có thể bạn quan tâm: Tổng Hợp 2 Cách Nấu Chè Cúng 23 Chuẩn Vị, Đẹp Mắt Cho Mâm Cỗ Trọn Vẹn
Việc chọn giờ cúng 30 tết không chỉ là “cho có lệ”. Dưới góc độ văn hóa và tâm linh, nó mang ý nghĩa:
- Thể hiện sự thành tâm: Chọn giờ cúng phù hợp cho thấy gia chủ đã chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo cho ngày lễ quan trọng.
- Tạo không khí gia đình: Cúng đúng giờ giúp mọi thành viên trong gia đình có thể tụ họp đông đủ, cùng nhau chuẩn bị mâm cơm và thắp hương.
- Tiễn cũ, rước mới: Cúng đúng giờ giúp gia chủ có thể “đóng cửa” năm cũ một cách trọn vẹn, sẵn sàng tâm thế để bước sang năm mới với nhiều hy vọng và may mắn.
Các nghi thức chuẩn備 cho lễ cúng 30 tết
Ngoài việc quan tâm cúng 30 tết mấy giờ, gia chủ cũng cần chuẩn bị đầy đủ các nghi thức để buổi lễ diễn ra suôn sẻ. Dưới đây là những bước cơ bản bạn cần tham khảo.
1. Chuẩn bị mâm cúng
Mâm cúng 30 tết thường được chia làm 3 phần chính: mâm cúng tổ tiên, mâm cúng thần linh và mâm cúng chúng sinh (hay còn gọi là cúng cô hồn). Tùy vào điều kiện kinh tế và phong tục tập quán mà mâm cúng có thể đơn giản hoặc thịnh soạn.
- Mâm cúng gia tiên: Bao gồm các món ăn truyền thống như: Xôi, gà luộc, bánh chưng, các món ăn mà người đã khuất thích (nếu có), hoa quả, trầu cau, rượu, chè, nước lọc.
- Mâm cúng thần linh (thổ công, thần tài): Gồm: Gà luộc, xôi, hoa quả, trầu cau, rượu, vàng mã.
- Mâm cúng chúng sinh: Dành cho các vong linh không ai thờ cúng. Mâm này thường đặt ở ngoài sân hoặc trước cửa nhà, bao gồm: Cháo trắng, xôi, hoa quả, bánh kẹo, vàng mã, tiền vàng.
Lưu ý: Các món ăn trong mâm cúng cần được trình bày đẹp mắt, sạch sẽ. Gà luộc cúng cần để nguyên con, đặt ngay ngắn trên đĩa.
Có thể bạn quan tâm: Cúng 23 Tháng Chạp Vào Ngày Nào? Giải Đáp Chi Tiết Và Hướng Dẫn Chuẩn Xác
2. Sắp xếp bàn thờ và nhà cửa
Trước khi cúng, gia chủ cần lau dọn bàn thờ sạch sẽ, tỉa bớt chân nhang, thay nước chưng, chuẩn bị hoa tươi (hoa cúc, hoa đồng tiền) và quả tươi (cam, bưởi, táo, phật thủ). Nhà cửa cũng cần được quét dọn tươm tất, đặc biệt là khu vực đặt bàn thờ và cửa ra vào.
3. Bài cúng 30 tết
Bài cúng 30 tết thường được đọc theo văn khấn của từng vùng miền. Dưới đây là bài cúng phổ biến được nhiều gia đình sử dụng (bạn có thể tham khảo thêm tại chuaphatanlongthanh.com để có bài cúng phù hợp nhất với phong tục gia đình):
“Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
– Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
– Ngài Bản cảnh chúa ông, ngài Bản xứ thành hoàng, các ngài Thổ địa, Táo quân, Long mạch, Thần tài.
– Các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, tiên linh nội ngoại họ… (tên gia chủ).
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Thành tâm sắm sửa phẩm vật, hương hoa, kim ngân, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, cáo tạ Tôn thần, tạ ơn Tiên tổ. Kính cáo: Nay năm cũ đã qua, năm mới sắp đến, chúng con kính mời các vị Tôn thần, Tiên tổ về hưởng lễ vật.
Có thể bạn quan tâm: Cúng 100 Ngày Đọc Kinh Gì? Danh Sách Kinh Văn Chuẩn Xác Và Đầy Đủ Nhất
Nguyện xin Tôn thần, Tiên tổ phù hộ độ trì cho gia quyến chúng con được an khang, thịnh vượng, làm ăn tấn tới, gia đạo hòa mục, vạn sự như ý.
Cẩn cáo!”
4. Các bước thực hiện lễ cúng
- Thắp hương: Gia chủ thắp 3 nén hương (hoặc 5 nén tùy phong tục), cắm vào bát hương.
- Đọc văn khấn: Đứng trước bàn thờ, đọc bài văn khấn với thái độ trang nghiêm, thành tâm.
- Tụng kinh (nếu có): Nếu gia đình có điều kiện, có thể tụng thêm các kinh như Kinh A Di Đà, Kinh Vu Lan… để cầu mong bình an.
- Hóa vàng: Sau khi hương cháy được 2/3 (khoảng 30 – 45 phút), gia chủ sẽ làm lễ hóa vàng. Vàng mã được hóa riêng từng phần: Vàng mã cho thần linh, tổ tiên hóa ở bàn thờ; vàng mã cho chúng sinh hóa ở ngoài sân. Lưu ý, khi hóa vàng cần dùng một ít tiền thật để “lấy vía” may mắn.
- Thờ cúng chúng sinh: Mâm cúng chúng sinh sau khi hóa xong, gia chủ có thể chia cho hàng xóm hoặc con cháu ăn để lấy lộc.
Những điều kiêng kỵ khi cúng 30 tết
Để năm mới được suôn sẻ, khi cúng 30 tết, gia chủ cần tránh những điều sau:
- Tránh để hoa quả héo úa: Hoa quả cúng cần tươi ngon, không nên dùng hoa quả đã héo hoặc dập nát.
- Tránh làm vỡ bát đĩa: Đây là điềm không may, báo hiệu gia đình có thể lục đục trong năm mới.
- Tránh cãi nhau, to tiếng: Ngày tết cần giữ không khí vui vẻ, tránh tranh cãi để cả năm được hòa thuận.
- Tránh để trẻ con khóc lóc: Tiếng khóc của trẻ con được cho là sẽ mang lại điều không may cho gia đình.
- Tránh quét nhà vào mùng 1: Theo quan niệm, quét nhà vào mùng 1 sẽ quét hết tài lộc đi. Vì vậy, việc dọn dẹp nhà cửa cần hoàn tất trước khi giao thừa.
Lời kết
Việc xác định cúng 30 tết mấy giờ là một phần quan trọng trong việc chuẩn bị cho năm mới. Gia chủ có thể chọn cúng vào trưa hoặc chiều tối ngày 30 Tết, tùy theo điều kiện và phong tục gia đình. Điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính và sự chuẩn bị chu đáo cho mâm cơm cúng. Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn có một cái Tết trọn vẹn, ấm cúng và nhiều may mắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
