Tháng 7 âm lịch, hay còn gọi là tháng cô hồn, là thời điểm mà nhiều gia đình Việt Nam đặc biệt quan tâm đến việc cúng cho người nhà đã mất. Đây là một trong những phong tục truyền thống thể hiện lòng hiếu thảo, sự tưởng nhớ và mong muốn cầu bình an cho cả người cõi âm lẫn người cõi dương. Việc chuẩn bị một mâm cúng đầy đủ, đúng nghi thức không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn mang lại sự an tâm cho gia đình. Vậy cúng cho người nhà đã mất vào tháng 7 âm lịch nên chuẩn bị những gì? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về phong tục này, từ ý nghĩa, thời gian cúng, đến danh sách lễ vật cần thiết và những lưu ý quan trọng.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Chay Đàn Là Gì? Giải Thích Đầy Đủ Về Nghi Lễ Tâm Linh Truyền Thống
Ý nghĩa và nguồn gốc của việc cúng tháng 7 cho người đã khuất
Ý nghĩa tâm linh của việc cúng lễ
Việc cúng cho người nhà đã mất vào tháng 7 âm lịch là một hành động thể hiện lòng hiếu thảo và sự tưởng nhớ đối với những người thân đã khuất. Theo tín ngưỡng dân gian, tháng 7 là tháng của cô hồn, khi mà âm khí thịnh vượng, các vong hồn được “mở cửa mả”, trở về trần gian. Trong số đó, có cả những vong hồn lang thang, không người thờ cúng, và cả những linh hồn của người thân trong gia đình.
Việc cúng lễ vào thời điểm này mang nhiều ý nghĩa:
- Cung cấp “của ăn của để”: Người sống tin rằng những người đã mất cũng cần có vật chất để sinh sống bên kia thế giới. Việc dâng lễ vật là cách để cung cấp cho họ những nhu cầu thiết yếu.
- Thể hiện lòng hiếu thảo: Dù người thân đã khuất, nhưng tình cảm và nghĩa vụ của con cháu vẫn còn. Việc cúng lễ là cách để thể hiện sự biết ơn, tưởng nhớ và mong muốn người quá cố được an nghỉ.
- Cầu mong bình an: Việc cúng lễ không chỉ để cúng cho người thân mà còn để cúng cho các vong hồn lang thang. Mục đích là để họ không quấy nhiễu, quấy phá gia đình, từ đó cầu mong một tháng 7 bình an, may mắn cho cả gia đình.
Nguồn gốc và sự tích liên quan
Tín ngưỡng cúng tháng 7 có nguồn gốc sâu xa từ đạo Phật và đạo Lão, sau đó được hòa quyện với tín ngưỡng dân gian của người Việt.
- Đạo Phật: Tháng 7 âm lịch là tháng Vu Lan (Ullambana). Theo Kinh Vu Lan, Bồ tát Mục Kiền Liên đã dùng thần lực cứu mẹ khỏi cảnh ngạ quỷ bằng cách nhờ chư tăng cùng nhau cầu nguyện vào ngày rằm tháng 7. Từ đó, ngày này trở thành ngày Vu Lan Báo Hiếu, thể hiện công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.
- Đạo Lão: Tháng 7 là tháng sinh của Thánh Mẫu (Mẹ của Ngọc Hoàng). Theo truyền thuyết, vào ngày 14/7 âm lịch, bà được giáng trần để cứu độ chúng sinh. Vì vậy, người ta cúng lễ để tạ ơn và cầu mong bình an.
- Tín ngưỡng dân gian: Dân gian tin rằng “Cửa mả mở” vào 14/7 âm lịch, các vong hồn được trở về trần gian. Vì vậy, người ta cúng lễ để cúng cho vong hồn người thân và cúng cho những vong hồn lang thang không nơi nương tựa.
Sự giao thoa của ba yếu tố trên đã tạo nên một phong tục đặc biệt, vừa mang màu sắc tâm linh, vừa thể hiện giá trị nhân văn, tình cảm gia đình và lòng hiếu thảo.
Thời gian và ngày giờ cúng lễ phù hợp
Ngày cúng lễ: 14/7 hay 15/7 âm lịch?
Việc chọn ngày cúng lễ là một vấn đề được nhiều người quan tâm. Theo truyền thống, có hai ngày chính để cúng:
- 14/7 âm lịch (Cô Hồn): Đây là ngày cúng cô hồn, tức là cúng cho những vong hồn lang thang, không nơi nương tựa. Tuy nhiên, nhiều gia đình cũng chọn ngày này để cúng cho người thân đã mất.
- 15/7 âm lịch (Vu Lan): Đây là ngày Vu Lan, cúng Vu Lan Báo Hiếu, tập trung vào việc cúng cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất.
Lời khuyên:
- Nếu gia đình bạn muốn cúng toàn diện (vừa cúng cho người thân, vừa cúng cho cô hồn), thì có thể chọn 14/7 để cúng cô hồn vào buổi chiều, và 15/7 để cúng Vu Lan vào buổi sáng hoặc trưa.
- Nếu gia đình bạn chỉ muốn cúng cho người thân đã mất, thì 15/7 là ngày phù hợp nhất, vì đây là ngày Vu Lan Báo Hiếu.
Thời điểm cúng lễ: Buổi chiều hay buổi sáng?
Thời điểm cúng lễ cũng ảnh hưởng đến ý nghĩa của buổi lễ.
- Buổi chiều (từ 17h – 19h): Đây là thời điểm âm khí bắt đầu thịnh vượng, được coi là thời điểm thích hợp nhất để cúng cho người đã mất và các vong hồn. Nhiều gia đình chọn thời điểm này để cúng ngoài trời (trước cổng, trước nhà) hoặc cúng trong nhà.
- Buổi sáng (từ 8h – 11h): Thời điểm này thường được dùng để cúng Vu Lan trong nhà, tại bàn thờ tổ tiên. Đây là thời điểm dương khí mạnh, phù hợp để thể hiện lòng thành kính và tưởng nhớ.
Lời khuyên:
- Cúng cô hồn (14/7): Nên cúng vào buổi chiều (17h – 19h).
- Cúng Vu Lan (15/7): Có thể cúng vào buổi sáng hoặc buổi chiều, tùy theo phong tục của từng gia đình.
Chuẩn bị mâm cúng: Lễ vật và đồ cúng cần thiết
Mâm cúng chay (dành cho cúng Vu Lan)
Có thể bạn quan tâm: Cúng Cho Người Bệnh Nằm Lâu: Hướng Dẫn, Ý Nghĩa Và Lưu Ý
Việc cúng chay thể hiện sự thanh tịnh, tâm thành và lòng hiếu thảo. Mâm cúng chay thường được dùng để cúng Vu Lan tại bàn thờ tổ tiên.
Các món chay cơ bản:
- Xôi chay (xôi gấc, xôi đậu xanh, xôi nếp cẩm).
- Chè chay (chè đậu trắng, chè trôi nước, chè khoai).
- Canh chay (canh nấm, canh khổ qua, canh củ sen).
- Nem chay (nem đậu hũ, nem nấm).
- Rau củ quả luộc (đậu que, cải thìa, củ sen, cà rốt).
- Trái cây (các loại trái cây theo mùa, thường là 5 loại để tượng trưng cho ngũ quả).
- Hoa tươi (hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng).
- Nước lọc và rượu chay (rượu gạo trắng).
Lưu ý:
- Không sử dụng các loại gia vị có mùi mạnh như hành, tỏi, ớt trong các món chay cúng lễ.
- Nên chọn các loại hương chay để tạo không khí thanh tịnh.
Mâm cúng mặn (dành cho cúng người đã mất)
Mâm cúng mặn là cách để dâng lên người thân những món ăn mà họ yêu thích khi còn sống, thể hiện lòng hiếu thảo và sự chăm sóc.
Các món mặn cơ bản:
- Gà luộc (hoặc gà xối mỡ, tùy theo phong tục từng vùng).
- Heo quay (hoặc heo sữa quay).
- Bánh chưng, bánh tét.
- Xôi gấc (màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn).
- Bún, miến, mì (tùy theo khẩu vị người đã mất).
- Canh mặn (canh măng, canh khổ qua, canh hầm).
- Nem, chả.
- Trái cây (5 loại, tượng trưng cho ngũ quả).
- Hoa tươi.
- Rượu, bia, nước ngọt.
- Nước lọc.
Lưu ý:
- Nên chọn các món ăn mà người đã mất yêu thích.
- Cần nấu chín kỹ, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Mâm cúng cô hồn (dành cho cúng ngoài trời)
Mâm cúng cô hồn là để cúng cho các vong hồn lang thang, không nơi nương tựa. Mâm cúng này thường được đặt ngoài trời, trước cổng hoặc trước nhà.
Các món cúng cô hồn:
- Cháo trắng (hoặc cháo đậu trắng): Đây là món bắt buộc trong mâm cúng cô hồn, tượng trưng cho của ăn.
- Muối, gạo: Tượng trưng cho của để.
- Nước: Nước lọc, nước ngọt.
- Bánh kẹo, bánh đa, bánh in.
- Trái cây.
- Hoa tươi.
- Tiền vàng mã (vàng mã, tiền âm phủ).
- Nhang, đèn cầy.
Lưu ý:
- Không nên cúng thịt gà, heo quay… vì những món này không phù hợp với cúng cô hồn.
- Nên cúng vào buổi chiều (17h – 19h).
- Sau khi cúng, không nên cất cháo và muối gạo vào nhà, mà nên rắc ra đường hoặc đổ xuống cống để cô hồn được thưởng thức.
Các lễ vật không thể thiếu
Ngoài các món ăn, còn có một số lễ vật bắt buộc phải có trong bất kỳ mâm cúng nào:
- Nhang (hương): Dùng để thắp, tạo khói, giúp thông tin đến với người cõi âm.
- Hoa tươi: Tượng trưng cho sự thanh tịnh, tình cảm.
- Nước lọc: Dùng để uống và rửa tay.
- Trái cây (ngũ quả): Tượng trưng cho sự sung túc, may mắn.
- Tiền vàng mã: Dùng để đốt, giúp người cõi âm có của cải.
- Đèn cầy (nến): Dùng để thắp sáng, dẫn đường cho vong hồn.
Bài cúng và văn khấn chuẩn chỉnh
Văn khấn cúng cô hồn (14/7 âm lịch)
Văn khấn cúng cô hồn thường được đọc khi cúng ngoài trời. Nội dung bài cúng thể hiện lòng thành kính, mong muốn các cô hồn được no đủ, không quấy nhiễu gia đình.
Nội dung bài cúng (tham khảo):
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát, Đức Mười phương Diêm La Tôn Thần, Thổ Địa, Táo Quân, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy các chư vị Vong hồn không nơi nương tựa.
Hôm nay là ngày … tháng … năm …
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Nhân tháng vu lan, xin phép chư vị chư Phật, chư vị Bồ Tát, chư vị Thánh hiền, Đức Đệ Nhất, Đức Đệ Nhị, Đức Đệ Tam, chư vị Vong Linh, nghe lời khẩn cầu, kính mong cho phép được đốt cháy các vật phẩm này, phân loại theo từng món, kính cẩn dâng lên chư vị.
Kính mong chư vị chứng minh, gia hộ cho con được thuận lợi, may mắn, mọi việc như ý, được sở cầu như nguyện.
Con xin thành tâm kính lễ!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Văn khấn cúng Vu Lan (15/7 âm lịch)
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Về Việc Cúng Cho Các Bé Chưa Chào Đời Tại Chùa
Văn khấn cúng Vu Lan được đọc khi cúng trong nhà, tại bàn thờ tổ tiên. Nội dung bài cúng thể hiện lòng hiếu thảo, sự biết ơn đối với ông bà, cha mẹ đã khuất.
Nội dung bài cúng (tham khảo):
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Phật A Di Đà, Đức Phật Thích Ca, Đức Phật Dược Sư.
Con kính lạy Đức Thánh Mẫu, Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy chư vị tổ tiên, chư vị Gia tiên, chư vị Tiền chủ, Hậu chủ.
Hôm nay là ngày … tháng … năm …
Tín chủ con là: …
Ngụ tại: …
Nhân mùa Vu Lan, con xin kính cẩn dâng lên chư vị các vật phẩm này, kính mong chư vị chứng minh, gia hộ cho con được bình an, may mắn, sức khỏe dồi dào, gia đình hạnh phúc.
Con xin kính báo cáo với chư vị về việc thay đổi các vật phẩm trong mâm cúng, kính mong chư vị chứng minh, gia hộ.
Con xin kính lễ!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Lưu ý:
- Khi đọc văn khấn, cần thành tâm, chân thành, đọc rõ ràng.
- Không cần phải đọc toàn bộ bài cúng, có thể đọc một phần nếu không nhớ hết.
- Có thể tham khảo bài cúng trên các trang web chuaphatanlongthanh.com để có nội dung chính xác hơn.
Những lưu ý và kiêng kỵ khi cúng lễ
Những điều kiêng kỵ cần tránh
- Không cúng muộn: Nên cúng vào đúng giờ, đúng ngày. Cúng muộn có thể khiến vong hồn không nhận được lễ vật.
- Không cúng đồ sống: Các món ăn phải được nấu chín kỹ.
- Không cúng đồ vay mượn: Lễ vật phải là của riêng, không vay mượn.
- Không cúng bằng tay trái: Khi dâng lễ vật, thắp nhang, cắm hoa… nên dùng tay phải.
- Không nói chuyện, cười đùa: Khi cúng lễ, cần tôn nghiêm, thành kính, không nói chuyện, cười đùa.
- Không để chó, mèo quấy nhiễu: Những con vật này có thể quấy nhiễu vong hồn.
- Không để trẻ con nghịch ngợm: Trẻ con có thể vô tình làm vỡ lễ vật.
Những điều nên làm
- Tắm rửa sạch sẽ: Trước khi cúng lễ, nên tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo sạch.
- Tâm niệm thành kính: Cần thành tâm, chân thành khi cúng lễ.
- Đọc văn khấn: Nên đọc văn khấn để báo cáo với chư vị.
- Dọn dẹp bàn thờ: Cần dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ trước khi cúng lễ.
- Chuẩn bị đầy đủ lễ vật: Cần chuẩn bị đầy đủ các lễ vật theo phong tục.
- Cúng lễ đúng giờ: Nên cúng vào đúng giờ, đúng ngày.
Cúng lễ theo phong thủy: Chọn hướng, tuổi, ngày giờ
Chọn hướng cúng lễ
Theo phong thủy, việc chọn hướng cúng lễ cũng ảnh hưởng đến vận khí của gia đình.
- Cúng trong nhà: Nên cúng tại bàn thờ tổ tiên, hướng về phía Đông hoặc phía Nam (theo hướng dương).
- Cúng ngoài trời: Nên cúng hướng về phía Tây hoặc phía Bắc (theo hướng âm). Tuy nhiên, điều này cũng tùy thuộc vào phong tục của từng gia đình.
Chọn tuổi cúng lễ
Theo tín ngưỡng, người cúng lễ nên là người có tuổi hợp với người đã mất hoặc hợp với ngày cúng.
- Người cúng lễ nên là con cháu, người trong gia đình.
- Không nên để người có tang (đang có người thân mới mất) cúng lễ.
- Không nên để phụ nữ có thai cúng lễ (theo một số quan niệm).
Chọn ngày giờ cúng lễ
Theo địa lý, ngày giờ cúng lễ cũng ảnh hưởng đến vận khí.
- Nên chọn giờ Tý (23h – 1h), giờ Sửu (1h – 3h), giờ Dần (3h – 5h), giờ Mão (5h – 7h), giờ Thìn (7h – 9h), giờ Tỵ (9h – 11h), giờ Ngọ (11h – 13h), giờ Mùi (13h – 15h), giờ Thân (15h – 17h), giờ Dậu (17h – 19h), giờ Tuất (19h – 21h), giờ Hợi (21h – 23h).
- Tuyệt đối tránh giờ Ngọ (11h – 13h) và giờ Dậu (17h – 19h) vì đây là giờ âm.
Cúng lễ theo các vùng miền khác nhau
Miền Bắc
Có thể bạn quan tâm: Cúng Chay Đãi Mặn: Nên Làm Thế Nào Cho Đúng?
Ở miền Bắc, việc cúng lễ thường đơn giản hơn, chủ yếu là cúng chay.
- Mâm cúng: Thường có xôi, chè, hoa quả, nước lọc, nhang.
- Cúng ngoài trời: Thường cúng cháo trắng, muối gạo, nước, nhang.
- Văn khấn: Thường đọc bài cúng ngắn gọn, thành kính.
Miền Trung
Ở miền Trung, việc cúng lễ có phần phong phú hơn, có cả cúng chay và cúng mặn.
- Mâm cúng: Thường có gà luộc, heo quay, xôi, chè, hoa quả, rượu, bia.
- Cúng ngoài trời: Thường cúng cháo trắng, muối gạo, nước, nhang, tiền vàng mã.
- Văn khấn: Thường đọc bài cúng dài hơn, chi tiết hơn.
Miền Nam
Ở miền Nam, việc cúng lễ thường rất phong phú, có cả cúng chay, cúng mặn, và cúng cô hồn.
- Mâm cúng: Thường có gà luộc, heo quay, xôi, chè, hoa quả, rượu, bia, nước ngọt.
- Cúng ngoài trời: Thường cúng cháo trắng, muối gạo, nước, nhang, tiền vàng mã, bánh kẹo.
- Văn khấn: Thường đọc bài cúng dài, chi tiết, có thể có sự thay đổi theo phong tục từng vùng.
Những câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Cúng tháng 7 có nên cúng mặn không?
Có. Việc cúng mặn hay chay tùy thuộc vào phong tục của từng gia đình, từng vùng miền. Nhiều gia đình cúng cả mặn và chay để cúng cho cả người thân và cô hồn.
2. Cúng tháng 7 nên cúng vào buổi nào?
Buổi chiều (17h – 19h) là thời điểm thích hợp nhất để cúng cho người đã mất và cô hồn. Tuy nhiên, cúng Vu Lan có thể cúng vào buổi sáng.
3. Cúng tháng 7 có nên cúng ngoài trời không?
Có. Việc cúng ngoài trời là truyền thống để cúng cho cô hồn. Tuy nhiên, cúng trong nhà cũng là truyền thống để cúng cho người thân.
4. Cúng tháng 7 có nên cúng tiền vàng mã không?
Có. Việc cúng tiền vàng mã là truyền thống để cúng cho người đã mất và cô hồn. Tuy nhiên, nên đốt tiền vàng mã một cách cẩn thận, an toàn.
5. Cúng tháng 7 có nên cúng trẻ con không?
Không nên. Trẻ con không nên tham gia vào việc cúng lễ vì có thể vô tình làm vỡ lễ vật hoặc quấy nhiễu vong hồn.
Kết luận
Việc cúng cho người nhà đã mất vào tháng 7 âm lịch là một phong tục truyền thống đẹp của người Việt, thể hiện lòng hiếu thảo, sự tưởng nhớ và mong muốn bình an cho cả người cõi âm lẫn người cõi dương. Việc chuẩn bị một mâm cúng đầy đủ, đúng nghi thức không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn mang lại sự an tâm cho gia đình. Hy vọng rằng những thông tin trên đây sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện về phong tục này, từ đó có thể chuẩn bị một mâm cúng đầy đủ, ý nghĩa và đúng chuẩn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 5, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
