Cúng chúng sinh, hay còn gọi là cúng cô hồn, là một tín ngưỡng truyền thống lâu đời của người Việt, đặc biệt phổ biến trong tháng cô hồn (tháng 7 Âm lịch). Lễ cúng này mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, nhằm cầu mong cho các vong linh lang thang, không có nơi nương tựa được no ấm, siêu thoát. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ cúng chúng sinh vào giờ nào là tốt nhất và chuẩn bị mâm lễ ra sao cho đúng. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin chi tiết và hướng dẫn cụ thể để bạn đọc có thể thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chọn Chân Giò Cúng Giao Thừa Đẹp, Đúng Tâm Linh, Mang Lại May Mắn
Có thể bạn quan tâm: Cúng 3 Ngày Tính Từ Ngày Nào: Quy Tắc Và Ý Nghĩa Trong Văn Hóa Tâm Linh Việt Nam
Thời Gian Cúng Chúng Sinh Tốt Nhất
Thời gian cúng chúng sinh là một trong những yếu tố quan trọng nhất được nhiều người quan tâm. Theo quan niệm dân gian và chia sẻ từ các nhà nghiên cứu văn hóa, lễ cúng chúng sinh nên được thực hiện vào buổi tối.
Cụ thể, theo Đại đức Thích Tâm Kiên, trụ trì chùa Một Cột, tháng 7 Âm lịch là thời gian diễn ra lễ Vu Lan nhằm cầu siêu và báo hiếu tổ tiên. Các nghi lễ này thường được tổ chức vào ban ngày. Tuy nhiên, đối với cúng chúng sinh (cúng cô hồn), nên thực hiện vào buổi tối. Lý do là các linh hồn, ma quỷ thường sợ ánh sáng mạnh của mặt trời. Nếu cúng vào buổi sáng, cô hồn sẽ khó mà hưởng được lộc. Do đó, buổi tối là thời điểm phù hợp nhất.
Một chia sẻ khác từ vị Đại đức tham gia khóa lễ “mông sơn thí thực” cho biết, lễ cúng chúng sinh ở các chùa thường được làm vào buổi chiều tối hoặc khi trời đã tối hẳn. Theo quan niệm, ánh nắng ban ngày làm cho các vong linh bị yếu đi, trong khi đó, buổi tối là thời điểm các vong linh tụ tập lại. Vì vậy, thời gian lý tưởng để cúng chúng sinh là từ khoảng 18h đến 22h tối.
Ngoài ra, theo truyền thuyết từ Trung Quốc, Diêm Vương mở Quỷ Môn Quan từ ngày 2/7 Âm lịch để ma quỷ được về trần gian và đóng lại vào 24h đêm ngày 14/7. Do đó, ở Việt Nam, lễ cúng chúng sinh thường được tổ chức từ ngày mùng 2 đến ngày 15 tháng 7 Âm lịch, với thời điểm phổ biến nhất là ngày rằm (15/7) hoặc các ngày trước đó.
Có thể bạn quan tâm: Nghi Lễ Cúng Bà Khi Mang Bầu: Những Điều Cần Biết Để Cầu Mong Mẹ Tròn Con Vuông
Cách Chuẩn Bị Mâm Cúng Chúng Sinh
Mâm cúng chúng sinh không cần quá cao sang nhưng phải tươm tất và thành tâm. Dưới đây là danh sách những vật phẩm cần chuẩn bị cho một mâm cúng chúng sinh đầy đủ:
- Tiền vàng: Ít nhất 15 lễ, có thể nhiều hơn tùy điều kiện.
- Quần áo chúng sinh: Khoảng 20 – 50 bộ (hoặc theo số lẻ 3, 5, 7…).
- Đồ ăn thức uống: Bỏng ngô, ngô luộc, khoai lang luộc, sắn luộc.
- Tiền chúng sinh: Dùng tiền thật (tiền lẻ) để rãi ra mâm.
- Hoa quả: Ngũ quả với mỗi loại quả một màu sắc khác nhau.
- Bánh kẹo: Các loại kẹo, bánh ngọt.
- Mía: Chọn mía nguyên cả vỏ, chặt thành từng khúc khoảng 15cm (hoặc để cả cây).
- Nước: 3 ly nước nhỏ.
- Nhang và nến: 2 ngọn nến và 3 cây hương.
- Đồ chay (nếu có): Cháo trắng (cháo lỏng) nấu với 5 bát và 5 đôi đũa hoặc 5 chiếc thìa.
Ngoài ra, khi chuẩn bị mâm cúng, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Kiêng kị: Tránh chuẩn bị gà, xôi trong mâm cúng chúng sinh.
- Cách bày trí: Khi rải tiền vàng ra mâm, nên để ở 4 hướng khác nhau và mỗi hướng đặt theo số lẻ 3, 5 hoặc 7 cây hương.
- Vị trí đặt mâm: Lễ cúng chúng sinh nên diễn ra ở ngoài trời, tránh đặt trong nhà. Điều này giúp các vong linh dễ dàng đến hưởng lộc mà không bị vướng bận.
- Đồ cúng chay: Nên chuẩn bị đồ chay cho mâm cúng. Theo quan niệm, cúng chay giúp các ma quỷ bớt sân hận. Nếu cúng mặn, cô hồn dễ khơi dậy tham luyến, không muốn rời khỏi dương thế, cản trở việc siêu thoát.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Bà Chúa Tiên: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Cách Lễ Vật Chuẩn
Những Điều Kiêng Kỵ Khi Cúng Chúng Sinh
Để lễ cúng diễn ra suôn sẻ và tránh những điều không hay, bạn cần lưu ý những điều kiêng kỵ sau:
- Người có mặt: Người già và phụ nữ có thai không nên có mặt ở nơi cúng chúng sinh. Những người này thường có dương khí yếu, dễ bị các vong linh quấy扰.
- Trẻ em: Gia chủ nên dặn trẻ con không nên chạy quanh, nô đùa ở nơi cúng. Trẻ em dễ làm đổ mâm cúng và cũng dễ bị cô hồn trêu chọc, nhất là những trẻ có yếu bóng vía.
- Vị trí đứng: Người đứng cúng nên đứng tránh lối đi lại để nhường đường cho ma quỷ đi vào hưởng đồ cúng.
- Đồ cúng mặn: Như đã nói ở trên, không nên cúng mặn. Đồ cúng mặn sẽ khiến cô hồn tham luyến, không muốn siêu thoát.
Có Nên Ăn Đồ Cúng Chúng Sinh Không?
Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm. Theo các chuyên gia về sức khỏe và văn hóa, bạn không nên ăn đồ cúng chúng sinh, đặc biệt là các món đồ ăn đã được bày ra ngoài trời trong nhiều giờ.
Lý do là mâm cúng thường được đặt ở ngoài trời, thấp và tiếp xúc với môi trường. Sau nhiều giờ, đồ ăn dễ bị nguội lạnh, bụi bẩn và côn trùng bám vào, gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm. Việc ăn uống những đồ này có thể gây ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe.
Tuy nhiên, đối với các loại bánh kẹo, trái cây chưa được bóc vỏ hoặc chưa tiếp xúc trực tiếp với môi trường, bạn có thể sử dụng được. Nếu gia chủ không dùng hết, có thể mang cho người khác hoặc chia sẻ để tránh lãng phí, nhưng cần đảm bảo đồ ăn còn nguyên vẹn và sạch sẽ.
Kết Bài
Cúng chúng sinh là một nét đẹp văn hóa tâm linh của người Việt, thể hiện lòng từ bi, thương cảm đối với các linh hồn lang thang không có nơi nương tựa. Để lễ cúng diễn ra tốt đẹp và mang lại may mắn cho gia đình, bạn cần lưu ý cúng vào buổi tối, chuẩn bị mâm lễ tươm tất với các món đồ chay, và tuân thủ những điều kiêng kỵ cần thiết. Hy vọng những thông tin trên đây đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cách cúng chúng sinh cũng như những điều cần biết để thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
