Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch (năm 2025 rơi vào thứ Hai, ngày 30/05/2025 Dương lịch). Đây còn được gọi là Tết diệt sâu bọ, mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, trừ tà khí và xua đuổi những điều không may mắn.
cúng gì trong ngày tết đoan ngọ là câu hỏi phổ biến của nhiều gia đình khi chuẩn bị cho dịp lễ này. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách chuẩn bị mâm cúng, các nghi thức và những hoạt động truyền thống đặc sắc.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Gì Rằm Tháng 7: Hướng Dẫn Mâm Cúng Cô Hồn Và Cúng Phật Đầy Đủ Nhất
Lịch Sử Và Ý Nghĩa Của Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan Ngọ có nguồn gốc từ Trung Hoa, gắn liền với điển cố về Khuất Nguyên – một vị đại thần trung nghĩa thời Chiến Quốc. Tuy nhiên, khi du nhập vào Việt Nam, ngày lễ này đã được bản địa hóa và mang đậm dấu ấn của nền văn hóa lúa nước.
Nguồn Gốc Truyền Thuyết
Theo truyền thuyết dân gian Việt Nam, vào một năm nọ, sâu bọ xuất hiện nhiều, gây hại cho mùa màng. Một ông lão xưng là Đôn Truân đã chỉ cho dân làng cách cúng bánh tro, trái cây và vận động cơ thể vào buổi sáng sớm để diệt trừ sâu bọ. Từ đó, tục lệ cúng Tết Đoan Ngọ ra đời và được duy trì cho đến ngày nay.
Ý Nghĩa Tâm Linh
Tết Đoan Ngọ không chỉ là dịp để diệt sâu bọ, mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:
- Cầu sức khỏe: Thời điểm tháng 5 Âm lịch là lúc giao mùa, thời tiết thay đổi, con người dễ mắc bệnh. Việc cúng bái và ăn các thực phẩm đặc trưng giúp thanh lọc cơ thể, tăng cường sức đề kháng.
- Tạ ơn trời đất: Cầu mong một mùa màng bội thu, gia đình mạnh khỏe, bình an.
- Gắn kết gia đình: Đây là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, cùng nhau chuẩn bị mâm cúng và thưởng thức những món ăn truyền thống.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Gì Ngày Dằm Tháng Giêng: Mâm Cúng, Lễ Vật Và Ý Nghĩa
Mâm Cúng Tết Đoan Ngọ Gồm Những Gì?
Việc chuẩn bị mâm cúng cúng gì trong ngày tết đoan ngọ cần được thực hiện chu đáo, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và các vị thần linh. Dưới đây là danh sách các lễ vật tiêu biểu:
1. Lễ Vật Chính
- Hương hoa: Hoa tươi (thường là hoa cúc, hoa lay ơn) và hương (nhang) để dâng lên tổ tiên.
- Vàng mã: Các loại tiền vàng, quần áo cho người âm.
- Rượu, trà: Rượu nếp, trà khô là hai thứ không thể thiếu trong mâm cúng.
- Chè: Một bát chè ngọt (chè trôi nước, chè đậu trắng…) tượng trưng cho sự ngọt ngào, may mắn.
- Bánh tro (Bánh ú): Đây là loại bánh đặc trưng của Tết Đoan Ngọ, được làm từ gạo nếp ngâm tro, có vị đắng nhẹ, giúp thanh nhiệt, giải độc.
- Trái cây: Các loại trái cây theo mùa như mận, vải, xoài, dưa hấu, dưa lê, dưa bở… Những loại quả này không chỉ ngon mà còn có tác dụng thanh nhiệt, giải độc.
2. Lễ Vật Phụ
- Nước: Một ly nước sạch.
- Gạo, muối: Biểu tượng cho sự no đủ.
- Đồ chay hoặc mặn: Tùy vào phong tục từng vùng miền, có thể chuẩn bị một vài món ăn mặn (thịt gà, xôi) hoặc đồ chay.
3. Bày Bàn Cúng
- Bàn thờ trong nhà: Dành cho việc cúng Gia tiên.
- Bàn ngoài trời: Dành cho việc cúng Thần linh (Thổ địa, Thành hoàng).
Có thể bạn quan tâm: Cúng Gì Ngày 16 Tháng 1 Năm 2026: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Ý Nghĩa
Văn Khấn Cúng Tết Đoan Ngọ
1. Văn Khấn Cúng Gia Tiên
Nam mô A di Đà Phật! Nam mô A di Đà Phật! Nam mô A di Đà Phật! - Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương. - Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. - Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần. - Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ). Tín chủ chúng con là: … Ngụ tại: … Hôm nay là ngày mùng 5/5 Âm lịch, nhằm ngày Tết Đoan ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án. Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần, cúi xin các ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ …, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật. Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Nam mô A di Đà Phật! Nam mô A di Đà Phật! Nam mô A di Đà Phật!
2. Văn Khấn Cúng Ngoài Trời
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần. Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ). Tín chủ chúng con là:... Tuổi:.. Ngụ tại:... Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án. Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật. Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì. Phục duy cẩn cáo!
Có thể bạn quan tâm: Cúng Gì Mâm Cơm Khi Dọn Về Nhà Mới?
Các Hoạt Động Truyền Thống Trong Tết Đoan Ngọ
1. Ăn Các Món Đặc Trưng
- Rượu nếp, rượu cẩm: Uống một chút rượu nếp vào buổi sáng sớm giúp diệt sâu bọ trong bụng và tăng cường sức khỏe.
- Bánh tro: Có vị đắng nhẹ, giúp thanh nhiệt, giải độc.
- Trái cây: Ăn các loại trái cây như mận, vải, xoài… giúp thanh nhiệt, giải độc.
- Chè trôi nước, xôi: Các món ăn ngọt mang lại may mắn.
2. Tắm Lá Mùi
Theo quan niệm dân gian, tắm nước lá mùi (ngải cứu) vào ngày Tết Đoan Ngọ giúp giải trừ vận xui, độc tố khỏi cơ thể. Ở nhiều vùng ven biển, người ta còn có tục tắm biển vào đúng giờ Ngọ.
3. Hái Thuốc
Người ta tin rằng những loại cây thuốc hái được vào ngày Tết Đoan Ngọ sẽ có tác dụng chữa bệnh rất tốt. Các loại cây như đinh lăng, ngải cứu, lá mùi… thường được hái vào dịp này.
4. Các Hoạt Động Khác
- Nhuộm móng tay, móng chân: Theo quan niệm, nhuộm móng vào ngày này sẽ giúp xua đuổi tà khí.
- Treo ngải cứu: Treo ngải cứu trước cửa nhà để trừ tà, mang lại may mắn.
- Đua thuyền Rồng: Ở một số nơi, người ta tổ chức đua thuyền Rồng để tưởng nhớ đến Khuất Nguyên.
Lưu Ý Khi Chuẩn Bị Mâm Cúng
- Chuẩn bị lễ vật sạch sẽ, tươi mới: Thể hiện lòng thành kính.
- Bày biện mâm cúng gọn gàng, trang nghiêm.
- Đọc văn khấn thành kính, rõ ràng.
- Thời gian cúng: Thường vào buổi sáng sớm (từ 5 giờ đến 9 giờ), đây là thời điểm Dương khí đang mạnh nhất.
Kết Luận
Tết Đoan Ngọ là một ngày lễ truyền thống giàu ý nghĩa, không chỉ giúp diệt sâu bọ, thanh lọc cơ thể mà còn là dịp để con cháu thể hiện lòng hiếu kính với tổ tiên, cầu mong một năm sức khỏe, bình an và may mắn.
Việc chuẩn bị mâm cúng cúng gì trong ngày tết đoan ngọ cần được thực hiện chu đáo, thể hiện lòng thành kính. Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích để chuẩn bị cho một ngày Tết Đoan Ngọ trọn vẹn và ý nghĩa.
Đừng quên theo dõi các bài viết khác trên chuaphatanlongthanh.com để cập nhật thêm nhiều kiến thức về phong tục, văn hóa và đời sống!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 7, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
