Lễ cúng giao thừa là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong dịp Tết Nguyên Đán, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Đây là thời khắc linh thiêng, khi gia đình sum họp, dâng hương để tiễn biệt năm cũ và đón chào năm mới với nhiều hy vọng, may mắn. Để buổi lễ diễn ra trọn vẹn, việc chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết là điều không thể bỏ qua. Vậy cúng giao thừa 2026 chuẩn bị những gì để đảm bảo sự thành kính và mang lại nhiều phúc lộc cho gia đình?
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Cúng Giao Thừa 30 Tết Đúng Phong Tục Truyền Thống
Tóm tắt quy trình thực hiện
- Chuẩn bị mâm cúng: Lựa chọn thời gian, vị trí, và các lễ vật cần thiết.
- Sắp xếp mâm cúng: Xếp đặt các món ăn, hoa quả, vàng mã, và các vật dụng cúng bái.
- Thực hiện nghi lễ: Đọc văn khấn, thắp hương, vái lạy, và hóa vàng.
- Hoàn tất nghi lễ: Dọn dẹp mâm cúng và chia sẻ bữa ăn cùng gia đình.
Ý nghĩa của lễ cúng giao thừa
Lễ cúng giao thừa, còn được gọi là lễ Trừ tịch, là nghi lễ thiêng liêng để tiễn biệt năm cũ, đón chào năm mới. Theo quan niệm dân gian, đây là thời khắc các vị thần linh, tổ tiên về chứng kiến và phù hộ cho gia đình. Việc chuẩn bị cẩn thận, chỉn chu cho buổi lễ thể hiện lòng thành kính, mong muốn một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng.
Truyền thống và tín ngưỡng
Từ lâu, cúng giao thừa đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Tết của người Việt. Ngày xưa, người ta tin rằng vào thời khắc giao thừa, các vị thần linh sẽ kiểm tra công việc của gia đình trong năm qua và quyết định ban phúc hay họa cho năm tới. Vì vậy, việc chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, trang trọng là cách thể hiện sự biết ơn và cầu mong sự bảo vệ.
Sự gắn kết gia đình
Ngoài ý nghĩa tâm linh, lễ cúng giao thừa còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, trò chuyện, và chia sẻ những kỳ vọng cho năm mới. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng, gắn kết tình cảm gia đình và lưu giữ những giá trị truyền thống.
Chuẩn bị mâm cúng giao thừa 2026
1. Thời gian và vị trí cúng
Thời gian cúng giao thừa
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng giao thừa thường được thực hiện vào đêm 30 Tết, từ 23h00 đến 01h00 (giờ Tý) của ngày mùng 1 Tết. Đây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, được coi là linh thiêng nhất.
Vị trí cúng
- Cúng trong nhà: Đặt mâm cúng trên bàn thờ gia tiên, hướng về phía chính diện của ngôi nhà.
- Cúng ngoài trời: Một số gia đình còn làm mâm cúng ngoài trời để tiễn đưa các vị thần linh, quan niệm rằng các vị thần sẽ về trời vào thời khắc giao thừa.
2. Lễ vật cần chuẩn bị
Mâm cỗ cúng giao thừa trong nhà
a. Mâm ngũ quả
- Ý nghĩa: Biểu tượng cho sự đầy đủ, sung túc và 5 yếu tố ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).
- Cách chọn: Nên chọn các loại trái cây tươi, có màu sắc đa dạng như: cam, quýt, bưởi, thanh long, dưa hấu, nho, táo, lê, hồng, mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài.
- Lưu ý: Tránh chọn các loại trái cây có mùi quá nồng hoặc có gai nhọn.
b. Bánh chưng, bánh tét
- Ý nghĩa: Biểu tượng cho đất trời, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và cầu mong một năm mới no đủ.
- Cách chọn: Nên chọn bánh chưng, bánh tét được gói cẩn thận, có màu xanh tươi, không bị ẩm mốc.
c. Gà luộc
- Ý nghĩa: Biểu tượng cho sự thanh khiết, may mắn và sung túc.
- Cách chọn: Gà trống tơ, luộc nguyên con, da vàng óng, không bị nát.
d. Xôi gấc
- Ý nghĩa: Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc và thịnh vượng.
- Cách làm: Xôi gấc được nấu từ gạo nếp và gấc, có màu đỏ đẹp mắt.
e. Giò lụa
- Ý nghĩa: Biểu tượng cho sự đoàn viên, gắn kết.
- Cách chọn: Giò lụa được làm từ thịt nạc, có màu trắng hồng, không bị khô.
f. Chả quế
- Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự ấm no, sung túc.
- Cách làm: Chả quế được làm từ thịt nạc, hành khô, quế, có mùi thơm đặc trưng.
g. Canh măng
- Ý nghĩa: Măng tượng trưng cho sự phát triển, vươn lên.
- Cách nấu: Canh măng được nấu từ măng khô hoặc măng tươi, thêm thịt gà hoặc thịt lợn.
h. Củ kiệu
- Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự thanh sạch, tẩy trừ điều xấu.
- Cách làm: Củ kiệu được ngâm chua ngọt, có vị chua nhẹ, giòn.
i. Dưa hành
- Ý nghĩa: Tượng trưng cho sự thanh mát, giải nhiệt.
- Cách làm: Dưa hành được ngâm chua, có vị chua nhẹ, giòn.
j. Rượu, trà
- Ý nghĩa: Dùng để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính.
- Cách chọn: Rượu trắng, trà sen hoặc trà ngon.
k. Hương, nến
- Ý nghĩa: Dùng để thắp hương, tạo không khí thiêng liêng.
- Cách chọn: Hương trầm, nến trắng.
l. Vàng mã
- Ý nghĩa: Dùng để hóa vàng, tiễn đưa các vị thần linh.
- Cách chọn: Vàng mã có hình dáng phù hợp, không quá phô trương.
Mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời
a. Mâm cúng ngoài trời
- Mâm ngũ quả: Tương tự như trong nhà.
- Gà luộc: Nguyên con, đặt trên đĩa lớn.
- Xôi gấc: Đựng trong bát lớn.
- Chả quế: Đựng trong đĩa.
- Canh măng: Đựng trong nồi nhỏ.
- Bánh chưng: Đặt trên đĩa lớn.
- Rượu, trà: Đựng trong chén nhỏ.
- Hương, nến: Đặt trên đĩa.
- Vàng mã: Đặt trên đĩa lớn.
b. Lễ vật khác
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo ngọt, tượng trưng cho sự ngọt ngào, hạnh phúc.
- Hoa tươi: Hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng, hoa lan, tượng trưng cho sự thanh khiết, may mắn.
- Nước lọc: Đựng trong bình, tượng trưng cho sự trong sạch.
Cách sắp xếp mâm cúng
1. Sắp xếp mâm cúng trong nhà
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giao Thừa 2026: Hướng Dẫn Chi Tiết, Lễ Vật Và Nghi Thức Trọn Vẹn
a. Bàn thờ gia tiên
- Bát hương: Đặt chính giữa bàn thờ, thắp hương.
- Mâm ngũ quả: Đặt bên trái bát hương.
- Bánh chưng, bánh tét: Đặt bên phải bát hương.
- Gà luộc: Đặt ở giữa, hướng đầu về phía bát hương.
- Xôi gấc: Đặt bên trái gà luộc.
- Chả quế: Đặt bên phải gà luộc.
- Canh măng: Đặt phía trước gà luộc.
- Củ kiệu, dưa hành: Đặt bên trái canh măng.
- Rượu, trà: Đặt bên phải canh măng.
- Hoa tươi: Đặt hai bên bát hương.
- Vàng mã: Đặt phía sau bát hương.
b. Bàn cúng ngoài trời
- Mâm cúng: Đặt trên bàn nhỏ, hướng về phía chính diện.
- Bánh chưng, bánh tét: Đặt ở giữa.
- Gà luộc: Đặt bên trái.
- Xôi gấc: Đặt bên phải.
- Chả quế: Đặt phía trước.
- Canh măng: Đặt phía sau.
- Rượu, trà: Đặt hai bên.
- Hoa tươi: Đặt hai bên.
- Vàng mã: Đặt phía sau.
2. Sắp xếp mâm cúng theo phong thủy
a. Hướng đặt mâm cúng
- Hướng Đông: Tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển.
- Hướng Nam: Tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc.
- Hướng Tây: Tượng trưng cho sự thịnh vượng, giàu có.
- Hướng Bắc: Tượng trưng cho sự bình an, khỏe mạnh.
b. Màu sắc
- Màu đỏ: Tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc.
- Màu vàng: Tượng trưng cho sự giàu có, thịnh vượng.
- Màu xanh: Tượng trưng cho sự thanh khiết, bình an.
- Màu trắng: Tượng trưng cho sự trong sạch, tinh khiết.
Văn khấn cúng giao thừa
1. Văn khấn cúng giao thừa trong nhà
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát! (3 lần)
Nam mô thập phương pháp giới chư Phật, chư vị Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng, Long thần, Tam bảo chứng minh.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm [Năm Canh Tý] (hoặc năm Quý Mão, năm Nhâm Dần tùy theo năm), ngày [Số] tháng [Số], giờ [Số].
Con kính lạy:
- Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
- Hàng Long La Hán
- Bồ Tát Quán Thế Âm
- Kim Cang Hộ Pháp
- Thánh Tăng Long Tộc
- Đức Ông Mười
- Chư vị Tôn thần cai quản trong xứ này
Hôm nay là ngày 30 Tết, con kính cẩn tấu trình kính cáo chư vị Tôn thần rằng: Năm cũ sắp qua, xuân về tết đến. Cảm niệm ân đức trời đất, chư vị Tôn thần, chư vị Tiên hiền, liệt tổ liệt tông.
Con kính mời chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông cùng về quê nhà đón Tết để chứng minh, giám hộ cho gia đình con được an toàn, mạnh khỏe, hạnh phúc, an lành, đắc tài, đắc lộc, đắc nhân, đắc thời, đắc hưởng vinh hoa phú quý.
Trước bàn thờ chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông con kính dâng phẩm vật hương hoa, cơm canh, chén trà, quả cau, miếng trầu, vàng bạc, tiền bạc, kim ngân, nhang đèn, để dâng lên và cúng dường. Con cũng kính cẩn tấu trình kính cáo chư vị Tôn thần rằng: Trong năm mới, nếu con cháu có điều gì sai phạm, mong chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông xá cho.
Con kính mời chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông cùng về quê nhà đón Tết để chứng minh, giám hộ cho gia đình con được an toàn, mạnh khỏe, hạnh phúc, an lành, đắc tài, đắc lộc, đắc nhân, đắc thời, đắc hưởng vinh hoa phú quý.
Con kính lạy chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông, xin phù hộ độ trì cho gia đình con được:
- An khang thịnh vượng
- Sức khỏe dồi dào
- Hạnh phúc sum vầy
- Tài lộc hanh thông
- Công việc thuận lợi
- Học hành tấn tới
- Gia đình hòa thuận
- Con cháu ngoan hiền
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
2. Văn khấn cúng giao thừa ngoài trời
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát! (3 lần)
Nam mô thập phương pháp giới chư Phật, chư vị Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng, Long thần, Tam bảo chứng minh.
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm [Năm Canh Tý] (hoặc năm Quý Mão, năm Nhâm Dần tùy theo năm), ngày [Số] tháng [Số], giờ [Số].
Con kính lạy:
- Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
- Hàng Long La Hán
- Bồ Tát Quán Thế Âm
- Kim Cang Hộ Pháp
- Thánh Tăng Long Tộc
- Đức Ông Mười
- Chư vị Tôn thần cai quản trong xứ này
Hôm nay là ngày 30 Tết, con kính cẩn tấu trình kính cáo chư vị Tôn thần rằng: Năm cũ sắp qua, xuân về tết đến. Cảm niệm ân đức trời đất, chư vị Tôn thần, chư vị Tiên hiền, liệt tổ liệt tông.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giao Thừa 2026 Quay Hướng Nào: Hướng Dẫn Cụ Thể Và Ý Nghĩa Phong Thủy
Con kính mời chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông cùng về quê nhà đón Tết để chứng minh, giám hộ cho gia đình con được an toàn, mạnh khỏe, hạnh phúc, an lành, đắc tài, đắc lộc, đắc nhân, đắc thời, đắc hưởng vinh hoa phú quý.
Trước bàn thờ chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông con kính dâng phẩm vật hương hoa, cơm canh, chén trà, quả cau, miếng trầu, vàng bạc, tiền bạc, kim ngân, nhang đèn, để dâng lên và cúng dường. Con cũng kính cẩn tấu trình kính cáo chư vị Tôn thần rằng: Trong năm mới, nếu con cháu có điều gì sai phạm, mong chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông xá cho.
Con kính mời chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông cùng về quê nhà đón Tết để chứng minh, giám hộ cho gia đình con được an toàn, mạnh khỏe, hạnh phúc, an lành, đắc tài, đắc lộc, đắc nhân, đắc thời, đắc hưởng vinh hoa phú quý.
Con kính lạy chư vị Tôn thần, tiên hiền, liệt tổ liệt tông, xin phù hộ độ trì cho gia đình con được:
- An khang thịnh vượng
- Sức khỏe dồi dào
- Hạnh phúc sum vầy
- Tài lộc hanh thông
- Công việc thuận lợi
- Học hành tấn tới
- Gia đình hòa thuận
- Con cháu ngoan hiền
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Thực hiện nghi lễ cúng giao thừa
1. Chuẩn bị
- Vệ sinh sạch sẽ: Lau dọn bàn thờ, lau chùi các vật dụng cúng bái.
- Chuẩn bị hương, nến: Thắp hương, nến trước khi bắt đầu nghi lễ.
- Chuẩn bị nước: Đun sôi nước để pha trà.
2. Bắt đầu nghi lễ
- Đứng nghiêm trang: Các thành viên trong gia đình đứng nghiêm trang trước bàn thờ.
- Đọc văn khấn: Người đại diện đọc văn khấn cúng giao thừa.
- Thắp hương: Thắp hương và vái lạy 3 lần.
- Dâng rượu, trà: Rót rượu, trà vào chén, dâng lên bàn thờ.
- Hóa vàng: Hóa vàng mã sau khi cúng xong.
3. Kết thúc nghi lễ
- Vái lạy: Vái lạy 3 lần để kết thúc nghi lễ.
- Dọn dẹp: Dọn dẹp mâm cúng, thu dọn các vật dụng.
- Chia sẻ bữa ăn: Các thành viên trong gia đình cùng nhau thưởng thức bữa ăn cúng giao thừa.
Những lưu ý khi cúng giao thừa
1. Về thời gian
- Đúng giờ: Nên cúng vào đúng thời điểm giao thừa, không nên cúng quá sớm hoặc quá muộn.
- Chuẩn bị sớm: Chuẩn bị mâm cúng từ trước để tránh vội vàng, thiếu sót.
2. Về lễ vật
- Tươi ngon: Các món ăn, hoa quả phải tươi ngon, không bị hư hỏng.
- Sạch sẽ: Các vật dụng cúng bái phải được lau chùi sạch sẽ.
- Đầy đủ: Đảm bảo các lễ vật cần thiết được chuẩn bị đầy đủ.
3. Về thái độ
- Thành kính: Khi cúng phải thành kính, nghiêm trang, không cười đùa, nói chuyện ồn ào.
- Tập trung: Tập trung vào việc cúng bái, không để tâm trí bị phân tán.
4. Về vị trí
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giao Thừa 2026 Có Cần Gạo Muối? Hướng Dẫn Chuẩn Mâm Cúng Đầy Đủ
- Trang nghiêm: Chọn vị trí cúng trang nghiêm, sạch sẽ.
- Hướng tốt: Chọn hướng cúng phù hợp với phong thủy.
Ý nghĩa của từng lễ vật trong mâm cúng
1. Bánh chưng, bánh tét
- Ý nghĩa: Biểu tượng cho đất trời, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và cầu mong một năm mới no đủ.
- Nguồn gốc: Theo truyền thuyết, bánh chưng do Lang Liêu sáng tạo ra, tượng trưng cho hình vuông của đất, bánh tét tượng trưng cho hình tròn của trời.
2. Gà luộc
- Ý nghĩa: Biểu tượng cho sự thanh khiết, may mắn và sung túc.
- Nguồn gốc: Gà là loài vật hiền lành, không gây hại, được coi là biểu tượng của sự thanh khiết.
3. Xôi gấc
- Ý nghĩa: Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, hạnh phúc và thịnh vượng.
- Nguồn gốc: Gấc là loại quả có màu đỏ đẹp, được coi là biểu tượng của sự may mắn.
4. Mâm ngũ quả
- Ý nghĩa: Biểu tượng cho sự đầy đủ, sung túc và 5 yếu tố ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).
- Nguồn gốc: Ngũ hành là 5 yếu tố cơ bản tạo nên vũ trụ, được coi là biểu tượng của sự hài hòa.
5. Rượu, trà
- Ý nghĩa: Dùng để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính.
- Nguồn gốc: Rượu, trà là những thức uống truyền thống, được coi là biểu tượng của sự thanh khiết.
Những điều kiêng kỵ khi cúng giao thừa
1. Kiêng cúng muộn
- Lý do: Cúng muộn sẽ làm mất đi sự linh thiêng của buổi lễ.
- Hậu quả: Có thể ảnh hưởng đến vận may trong năm mới.
2. Kiêng cúng thiếu lễ vật
- Lý do: Cúng thiếu lễ vật thể hiện sự thiếu thành kính.
- Hậu quả: Có thể khiến tổ tiên không hài lòng, ảnh hưởng đến phúc lộc.
3. Kiêng cúng bằng đồ giả
- Lý do: Đồ giả không thể hiện được lòng thành kính.
- Hậu quả: Có thể khiến tổ tiên không nhận được lòng thành, ảnh hưởng đến vận may.
4. Kiêng cúng trong tâm trạng buồn bã
- Lý do: Tâm trạng buồn bã sẽ làm mất đi sự linh thiêng của buổi lễ.
- Hậu quả: Có thể ảnh hưởng đến tinh thần, tâm trạng trong năm mới.
Lời kết
Cúng giao thừa 2026 chuẩn bị những gì là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi Tết Nguyên Đán đang đến gần. Việc chuẩn bị đầy đủ, chu đáo cho buổi lễ cúng giao thừa không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên mà còn là cách để cầu mong một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng. Hy vọng rằng với những chia sẻ trên, bạn sẽ có thể chuẩn bị một mâm cúng giao thừa trọn vẹn, ý nghĩa và mang lại nhiều phúc lộc cho gia đình. Chúc bạn và gia đình một năm mới An khang thịnh vượng, sức khỏe dồi dào, hạnh phúc sum vầy.
Cập Nhật Lúc Tháng 2 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
