Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp (23/12 âm lịch) là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong văn hóa Việt Nam, đánh dấu sự kiện Táo quân về trời báo cáo với Ngọc Hoàng về những việc làm tốt – xấu trong gia đình mình trong một năm qua. Tuy nhiên, nhiều người thắc mắc rằng liệu có cần cúng ông Táo vào ngày mùng 7 tháng Giêng (7/1 âm lịch) hay không? Nếu có, thì cúng gì ngày ông Táo 7/1 để thể hiện lòng thành kính và cầu mong một năm mới an lành, may mắn? Bài viết này sẽ giải đáp thắc mắc này một cách chi tiết, đồng thời cung cấp hướng dẫn cụ thể về mâm cỗ cúng Táo quân theo phong tục truyền thống.
Theo phong tục lâu đời của người Việt Nam, ngày cúng ông Công ông Táo được tổ chức vào 23 tháng Chạp hàng năm (tức ngày 23 tháng 12 âm lịch). Đây là ngày Táo quân (hay còn gọi là Táo Công, ông Táo) cưỡi cá chép về trời để trình diện Ngọc Hoàng, báo cáo về những việc làm tốt – xấu của gia đình trong suốt một năm qua. Dựa trên những báo cáo này, Ngọc Hoàng sẽ quyết định ban phúc hay giáng họa cho gia đình đó trong năm mới.
Ý nghĩa của việc cúng ông Táo vào ngày 7/1
Tuy nhiên, trong một số gia đình, đặc biệt là những gia đình có điều kiện kinh tế khá giả hoặc những gia đình theo đạo Phật, đạo Thiên Chúa, hoặc đơn giản là do bận rộn công việc nên không thể tổ chức cúng vào đúng ngày 23 tháng Chạp, họ sẽ chọn cúng ông Táo vào ngày mùng 7 tháng Giêng. Đây là một hình thức cúng bù (hay còn gọi là cúng rước ông Táo về nhà sau khi ông đã về trời).
Việc cúng bù vào ngày 7/1 có ý nghĩa:
Thể hiện lòng thành kính: Dù không thể cúng vào đúng ngày, nhưng gia chủ vẫn muốn thể hiện lòng thành kính với Táo quân, mong ông phù hộ cho gia đình.
Cầu mong may mắn: Cúng bù để cầu mong Táo quân tiếp tục phù hộ cho gia đình trong năm mới, mang lại may mắn, tài lộc và sức khỏe.
Bù đắp thiếu sót: Trong trường hợp gia đình có điều kiện kinh tế hạn hẹp hoặc do bận rộn công việc nên không thể tổ chức cúng vào đúng ngày, việc cúng bù vào ngày 7/1 là một cách để bù đắp thiếu sót.
Mâm cỗ cúng ông Táo ngày 7/1 gồm những gì?
Mâm cỗ chay (dành cho gia đình theo đạo Phật hoặc muốn cúng chay)
Gợi Ý 7 Mâm Cúng Chay Đơn Giản Dễ Làm Và Chuẩn Nghi Thức
Mâm cỗ chay cúng ông Táo ngày 7/1 nên được chuẩn bị một cách trang nghiêm, thanh tịnh, thể hiện lòng thành kính với Táo quân. Dưới đây là gợi ý về các món chay thường được sử dụng:
Mâm cỗ chay cúng ông Táo gồm:
Hương (nhang): Dùng để thắp, thể hiện lòng thành kính.
Hoa tươi: Nên chọn hoa sen, hoa cúc, hoa lay ơn hoặc bất kỳ loại hoa nào có màu sắc tươi tắn, không có gai nhọn.
Nước lọc: Dùng để thắp hương, thể hiện sự thanh tịnh.
Trái cây tươi: Nên chọn các loại quả có màu sắc đẹp, không bị dập nát, ví dụ: táo, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu, nho, ổi, xoài…
Xôi chay: Có thể là xôi đậu xanh, xôi gấc, xôi vò…
Chè chay: Có thể là chè đậu trắng, chè đậu đỏ, chè bắp, chè thập cẩm…
Bánh kẹo chay: Các loại bánh kẹo chay như bánh in, bánh đậu xanh, kẹo dừa…
Món mặn chay: Các món ăn chay được chế biến từ đậu hũ, nấm, rau củ như nem chay, chả giò chay, canh chay, rau củ xào…
Muối hột: Dùng để thắp hương, thể hiện sự thanh tịnh.
Nước ngọt: Có thể là nước dừa, nước ép trái cây…
Mâm cỗ mặn (dành cho gia đình không theo đạo Phật)
Mâm cỗ mặn cúng ông Táo ngày 7/1 nên được chuẩn bị một cách trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính với Táo quân. Dưới đây là gợi ý về các món mặn thường được sử dụng:
Mâm cỗ mặn cúng ông Táo gồm:
Hương (nhang): Dùng để thắp, thể hiện lòng thành kính.
Hoa tươi: Nên chọn hoa sen, hoa cúc, hoa lay ơn hoặc bất kỳ loại hoa nào có màu sắc tươi tắn, không có gai nhọn.
Nước lọc: Dùng để thắp hương, thể hiện sự thanh tịnh.
Trái cây tươi: Nên chọn các loại quả có màu sắc đẹp, không bị dập nát, ví dụ: táo, cam, quýt, chuối, thanh long, dưa hấu, nho, ổi, xoài…
Xôi gấc: Biểu tượng cho sự may mắn, tài lộc.
Chè đậu trắng: Biểu tượng cho sự thanh tịnh, trong sạch.
Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo như bánh in, bánh đậu xanh, kẹo dừa…
Con kính cẩn tấu trình: Thượng đế ban chiếu hoàng thiên, Hạc thị tấu đế vương, trung trung tín tín, cẩn cẩn chí chí, ngô (tôi) kim niên địa phương thống kê, hạ giới phàm dân, [Họ tên người cúng], ngụ tại [Địa chỉ], do năm [Năm âm lịch] có điều kiện kinh tế khó khăn/bận rộn công việc nên không thể tổ chức cúng ông Công ông Táo vào đúng ngày 23 tháng Chạp. Nay con xin được cúng bù vào ngày mùng 7 tháng Giêng, kính mong Thượng Đế, chư vị Thánh Thần, ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân chứng minh cho lòng thành của con.
Kính mong ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân, Bản gia Táo Quân, Thổ Công, Thổ Kỳ, Long Mạch, Táo Chủ, thổ địa, chư vị Tôn Thần, Thổ Địa Chính Thần, ngài Bản Gia Táo Quân, gia tiên, chư vị Tôn Thần chứng minh, phù hộ độ trì, che chở cho toàn thể gia đình con được an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa không hạn ách tai ương, tám tiết hưởng an bình thịnh vượng.
Con kính dâng lễ mọn biểu lòng thành kính.
Kính cẩn trình thưa.
Cẩn cáo!
Cách hóa vàng mã
Sau khi cúng xong, bạn cần hóa vàng mã (nếu có) để gửi lên Táo quân. Nên hóa vàng mã vào buổi chiều hoặc buổi tối, tránh hóa vào buổi sáng.
Lưu ý khi cúng ông Táo ngày 7/1
Chuẩn bị mâm cỗ: Nên chuẩn bị mâm cỗ một cách trang nghiêm, sạch sẽ, thể hiện lòng thành kính với Táo quân.
Tâm trạng: Nên cúng với tâm trạng thành kính, chân thành, không vội vàng, hấp tấp.
Trang phục: Nên mặc trang phục gọn gàng, lịch sự khi cúng.
Không nên cúng quá linh đình: Việc cúng ông Táo ngày 7/1 là một hình thức cúng bù, nên không cần phải cúng quá linh đình, tốn kém.
Tôn trọng phong tục: Nên tôn trọng phong tục, truyền thống của gia đình và địa phương.
Một số lưu ý khác về cúng ông Táo
Cúng ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp
Thời gian cúng: Nên cúng vào buổi chiều hoặc buổi tối ngày 23 tháng Chạp.
Mâm cỗ: Nên chuẩn bị mâm cỗ chay hoặc mặn tùy theo phong tục của gia đình.
Bài cúng: Có thể sử dụng bài cúng ông Táo ngày 23 tháng Chạp.
Hóa vàng mã: Sau khi cúng xong, nên hóa vàng mã để gửi lên Táo quân.
Cúng ông Táo có cần phóng sinh cá chép không?
Văn Khấn Cúng Ông Táo Mùng 7 Tháng Giêng?
Có thể bạn quan tâm: Cúng Giỗ Tháng 7: Ý Nghĩa, Nghi Thức Và Những Điều Cần Lưu Ý
Theo phong tục truyền thống, vào ngày 23 tháng Chạp, người ta thường thả cá chép xuống sông, hồ để “cá chép hóa rồng”, giúp Táo quân cưỡi về trời. Tuy nhiên, việc này không bắt buộc, tùy theo điều kiện và quan niệm của từng gia đình.
Cúng ông Táo có cần đọc kinh không?
Việc đọc kinh khi cúng ông Táo không bắt buộc, nhưng nếu gia đình theo đạo Phật thì có thể đọc một số bài kinh ngắn để thể hiện lòng thành kính.
Cúng ông Táo có cần phải có người lớn tuổi trong gia đình đứng ra cúng không?
Theo phong tục truyền thống, người đứng ra cúng ông Táo thường là người lớn tuổi nhất trong gia đình, hoặc người có trách nhiệm chính trong việc thờ cúng. Tuy nhiên, điều này không bắt buộc, tùy theo điều kiện và hoàn cảnh của từng gia đình.
Kết luận
Việc cúng gì ngày ông Táo 7/1 phụ thuộc vào phong tục, tín ngưỡng và điều kiện của từng gia đình. Dù là cúng chay hay cúng mặn, quan trọng nhất là lòng thành kính và sự chân thành của gia chủ. Việc cúng ông Táo vào ngày 7/1 là một hình thức cúng bù, thể hiện lòng thành kính với Táo quân và cầu mong một năm mới an lành, may mắn cho gia đình. Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về phong tục cúng ông Táo và cách chuẩn bị mâm cỗ cúng ông Táo ngày 7/1 theo phong tục truyền thống.
