Khi gia đình đón thêm thành viên mới, niềm vui trọn vẹn luôn gắn liền với những nghi lễ truyền thống, đặc biệt là lễ cúng mụ. Đây là dịp để các bậc cha mẹ bày tỏ lòng biết ơn đến các đấng bề trên đã che chở, ban cho bé một thân thể khỏe mạnh và mong tiếp tục nhận được sự phù hộ để con yêu lớn khôn, ngoan ngoãn. Một trong những băn khoăn phổ biến nhất khi chuẩn bị lễ vật chính là: cúng mụ trứng sống hay chín? Ngoài ra, cách chuẩn bị mâm cúng, số lượng lễ vật, hay nghi thức cúng như thế nào cũng là những điều mà các ông bố bà mẹ cần nắm rõ.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Lễ Cúng Mụ Bài 1: Ý Nghĩa, Nghi Thức Và Văn Khấn
Tổng quan về lễ cúng mụ
Lễ cúng mụ, hay còn gọi là lễ đầy tháng, là một nghi lễ quan trọng trong văn hóa dân gian Việt Nam, được tổ chức nhằm tạ ơn các bà mụ đã nặn hình, chăm sóc và bảo hộ cho em bé từ lúc còn trong bụng mẹ cho đến khi ra đời. Theo quan niệm xưa, có 12 bà mụ, mỗi bà có một nhiệm vụ riêng, từ việc nặn hình thể, định giới tính đến việc cắt rốn, tắm rửa cho bé. Vì vậy, lễ cúng mụ không chỉ là một nghi thức mà còn là lời tri ân sâu sắc, thể hiện lòng thành kính và mong muốn tiếp tục nhận được sự che chở của các đấng thần linh.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mụ Chậm 1 Ngày Có Sao Không? Hướng Dẫn Cách Xử Lý Đúng Phong Tục
Lễ cúng mụ thường được tổ chức vào ba thời điểm quan trọng: ngày đầy cử (3 ngày sau sinh), lễ đầy tháng (1 tháng tuổi) và lễ thôi nôi (1 tuổi). Mỗi buổi lễ có những nghi thức khác nhau, nhưng mâm lễ cúng chung vẫn giữ những nét truyền thống đặc trưng, thể hiện sự trang trọng và thành tâm của gia đình.
Hướng dẫn chuẩn bị lễ vật cúng mụ
1. Lễ vật cúng Thập nhị mụ bà
Mâm lễ cúng 12 bà mụ là phần quan trọng nhất, thể hiện lòng biết ơn đối với những đấng đã chăm sóc, bảo vệ bé từ lúc còn trong bụng mẹ. Các lễ vật cần được chuẩn bị đầy đủ, tươm tất và chia đều thành 12 phần.
Chè cúng:
- Miền Bắc: Thường dùng chè hoa cau, tượng trưng cho sự thanh khiết và tinh tế.
- Miền Nam: Ưa chuộng chè đậu trắng nấu với nước cốt dừa, vị béo ngậy, thơm ngon, thể hiện sự no đủ.
- Số lượng: 12 chén nhỏ và 1 tô lớn để dâng lên bàn thờ.
Xôi gấc: Một đĩa xôi gấc đỏ thắm, tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc và một khởi đầu suôn sẻ. Đây là lễ vật không thể thiếu trong bất kỳ mâm cúng nào.
Trứng gà:
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mụ Cho Con Có Cần Thiết: Hiểu Rõ Phong Tục, Ý Nghĩa Và Cách Tổ Chức
- Cúng mụ trứng chín hay sống? Câu trả lời là trứng gà luộc chín. Trứng gà luộc chín, nhuộm đỏ và để nguyên vỏ là cách phổ biến nhất. Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, xua đuổi tà ma và mang lại năng lượng tích cực cho bé.
- Số lượng: Tùy theo giới tính của bé.
- Bé trai: Cúng 7 quả trứng.
- Bé gái: Cúng 9 quả trứng.
- Số lượng này có thể thay đổi tùy theo phong tục từng vùng, nhưng thường là số lẻ.
Cua bể (hoặc tôm): Cũng chuẩn bị theo số lượng tương tự như trứng gà (7 con cho bé trai, 9 con cho bé gái). Cua bể tượng trưng cho sự vững chắc, khỏe mạnh và may mắn.
Hoa quả: Một đĩa ngũ quả tươi ngon, có thể là mâm 5 loại trái cây khác nhau như: táo, cam, chuối, lê, nho… Hoa quả tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy.
Hoa tươi: Một bình hoa tươi thắp hương, thường là hoa sen, hoa cúc, hoặc hoa ly tùy theo sở thích gia đình. Hoa tượng trưng cho vẻ đẹp, sự thanh khiết.
2. Lễ vật cúng Tam đức ông
Có thể bạn quan tâm: Cúng Mụ Cho Bé Gái 1 Tuổi: Hướng Dẫn Chuẩn Chỉnh Phong Tục, Mâm Cúng Và Nghi Thức Thực Hiện
Ngoài 12 bà mụ, lễ cúng mụ còn có phần cúng Tam đức ông, gồm: Đức Thánh sư, Đức Tổ sư và Đức Tiên sư. Mỗi vị có một sứ mệnh riêng trong việc phù trợ bé về học hành, tài lộc và sức khỏe.
Thịt heo quay: Một miếng thịt heo quay vàng ươm, tượng trưng cho sự đủ đầy, no ấm.
Gà luộc: Một con gà luộc nguyên con, tượng trưng cho sự sung túc, may mắn và một khởi đầu trọn vẹn. Gà phải được luộc chín, không bị nứt da, màu vàng đẹp.
Cháo gà: Một tô cháo gà, tượng trưng cho sự ấm áp, đầy đủ và là món ăn dễ tiêu cho bé.
Hoa quả: Một đĩa hoa quả tươi, đủ năm loại, tượng trưng cho ngũ hành, mang lại sự cân bằng và may mắn.
3. Các vật dụng cúng kèm theo
Nhang, đèn, nến: Để thắp hương, tạo không khí trang nghiêm.
Gạo, muối: Một chén gạo, một chén muối tượng trưng cho sự no ấm, đủ đầy.
Nước: Một ly nước lọc hoặc trà.
Đôi đũa hoa: Đây là vật dụng đặc biệt quan trọng trong lễ cúng mụ đầy tháng. Đôi đũa hoa được dùng trong nghi thức khai hoa (hay còn gọi là “bắt miếng”). Một người lớn trong gia đình sẽ dùng đôi đũa này quơ qua miệng bé, vừa làm vừa đọc những câu chúc tốt đẹp như: “Mở miệng ra cho có bốn cái răng, hai cái nanh, hai cái cối, ăn cơm như rồng cuốn, uống nước như rồng nuốt, xin thánh xin Tiên cho con được bụ bẫm, hay ăn chóng lớn, được sống trăm tuổi, phúc thọ miên trường.” Nghi thức này mang ý nghĩa cầu mong bé ăn uống ngon miệng, khỏe mạnh, thông minh và may mắn.
Những lưu ý khi chuẩn bị mâm cúng mụ
- Sự sạch sẽ: Tất cả các lễ vật phải được chuẩn bị sạch sẽ, tươi ngon, không có dấu hiệu hư hỏng.
- Sự trang trọng: Mâm cúng phải được bày biện gọn gàng, đẹp mắt, thể hiện sự thành kính.
- Sự đúng giờ: Lễ cúng mụ thường được tổ chức vào buổi sáng, thời điểm tốt lành nhất trong ngày.
- Sự thành tâm: Điều quan trọng nhất là lòng thành của gia đình. Dù lễ vật có thể đơn giản hay cầu kỳ, miễn sao xuất phát từ tấm lòng yêu thương và biết ơn thì sẽ được các đấng bề trên chứng giám.
Tầm quan trọng của lễ cúng mụ đối với gia đình
Lễ cúng mụ không chỉ là một nghi thức truyền thống mà còn là dịp để gia đình sum họp, chia sẻ niềm vui có thêm thành viên mới. Đây là cơ hội để các bậc cha mẹ bày tỏ lòng biết ơn, cầu mong sự bình an, khỏe mạnh cho con yêu. Đồng thời, lễ cúng mụ cũng là một cách để giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng tốt đẹp của dân tộc.
Việc chuẩn bị lễ vật, từ việc chọn loại chè, số lượng trứng cho đến việc cúng mụ trứng sống hay chín, đều thể hiện sự quan tâm, yêu thương và mong muốn dành những điều tốt đẹp nhất cho bé. Qua đó, các bậc cha mẹ cũng thể hiện được sự am hiểu, tôn trọng và gìn giữ những phong tục, tập quán tốt đẹp của ông bà, cha mẹ đã truyền lại.
Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp các bậc cha mẹ có thêm kiến thức để chuẩn bị một mâm cúng mụ trọn vẹn, ý nghĩa cho bé yêu của mình. Nếu bạn cần tìm hiểu thêm về các nghi lễ truyền thống khác hay muốn tìm các dịch vụ chăm sóc mẹ và bé chất lượng, mời tham khảo thêm các bài viết khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
