Cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng là một nét văn hóa tín ngưỡng truyền thống của người Việt Nam, gắn liền với phong tục thờ cúng tổ tiên và các vị thần linh. Dù không phải là một nghi thức lớn như lễ cúng Rằm tháng Giêng hay lễ Vu Lan, nhưng việc cúng vào ngày 15 tháng riêng vẫn được nhiều gia đình duy trì như một cách bày tỏ lòng thành kính, cầu mong bình an và may mắn cho cả năm. Vậy cụ thể cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng có ý nghĩa gì, cách chuẩn bị mâm cúng như thế nào, và cần lưu ý những gì để buổi lễ được trọn vẹn? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về phong tục này.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Ngoài Sân Có Nên Đem Cho Hàng Xóm? Giải Đáp Phong Tục, Nghi Thức Và Đạo Lý
Ý nghĩa của việc cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng
Truyền thống thờ cúng tổ tiên và thần linh
Cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng là một phần trong hệ thống tín ngưỡng dân gian Việt Nam, nơi con người luôn tin rằng có sự hiện diện của các vị thần linh, tổ tiên và các linh hồn xung quanh cuộc sống hàng ngày. Việc cúng bái không chỉ là hành động thể hiện lòng biết ơn mà còn là cách để cầu xin sự phù hộ, che chở cho gia đình trong suốt một năm dài.
Theo quan niệm dân gian, ngày 15 âm lịch là ngày Rằm, tức là ngày trăng tròn, được coi là thời điểm âm dương giao hòa, linh thiêng nhất trong tháng. Đặc biệt, ngày 15 tháng riêng (tháng Giêng) là Rằm đầu tiên của năm, mang ý nghĩa khởi đầu, tượng trưng cho sự mới mẻ, may mắn và hy vọng. Vì vậy, nhiều gia đình chọn ngày này để làm lễ cúng, mong cầu một năm mới an lành, thuận lợi.
Cúng ngoài trời hay trong nhà?
Cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng thường được thực hiện ở sân trước nhà, dưới gốc cây, hoặc ở một góc sân có đặt bàn thờ thiên. Việc cúng ngoài trời có ý nghĩa là để tiếp cận trực tiếp với các vị thần thiên nhiên, thần đất, thần bếp, hay các linh hồn lang thang. Khác với việc cúng trong nhà (thường dành cho tổ tiên), cúng ngoài trời mang tính chất hướng đến các vị thần linh và linh hồn bên ngoài, thể hiện sự bao dung, chia sẻ và cầu mong sự bảo vệ từ những thế lực vô hình.
Theo quan niệm dân gian, những linh hồn lang thang, cô hồn không nơi nương tựa thường lang thang vào các ngày Rằm, mùng Một. Việc cúng ngoài trời vào ngày 15 tháng riêng không chỉ là để cúng các vị thần mà còn là để bố thí, giúp đỡ những linh hồn bất hạnh, từ đó cầu mong sự bình an cho gia đình.
Ý nghĩa tâm linh và xã hội
Về mặt tâm linh, cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng là cách để con người thể hiện sự kính trọng với các thế lực siêu nhiên, đồng thời cũng là cách để thanh tẩy, xua đuổi những điều xấu, vận hạn trong năm cũ và đón nhận những điều tốt đẹp trong năm mới.
Về mặt xã hội, phong tục này góp phần duy trì các giá trị truyền thống, lòng hiếu thảo, sự đoàn kết trong gia đình và cộng đồng. Việc cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, dọn dẹp bàn thờ, thắp hương không chỉ là nghi thức mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, trò chuyện và chia sẻ với nhau.
Cách chuẩn bị mâm cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng
1. Thời gian thực hiện
Theo truyền thống, lễ cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng thường được thực hiện vào buổi chiều hoặc tối, khi mặt trời đã khuất. Nhiều người chọn thời điểm từ 17h đến 19h, vì đây là thời điểm được cho là thích hợp để các linh hồn và thần linh có thể tiếp nhận lễ vật.
Tuy nhiên, tùy vào hoàn cảnh gia đình và phong tục địa phương, một số nơi có thể cúng vào buổi sáng. Điều quan trọng là phải chọn thời điểm yên tĩnh, không gian sạch sẽ và thành tâm.
2. Địa điểm đặt mâm cúng
Có thể bạn quan tâm: Cúng Ngoài Trời Mùng 1 Gồm Những Gì?
Mâm cúng ngoài trời thường được đặt ở:
- Sân trước nhà, dưới gốc cây to (nếu có).
- Góc sân có đặt bàn thờ thiên hoặc bàn thờ thần linh.
- Trước cửa nhà, nơi thoáng đãng và sạch sẽ.
Điều quan trọng là phải đảm bảo nơi đặt mâm cúng sạch sẽ, không có rác thải, cành cây hay vật cản. Trước khi đặt mâm, nên lau dọn khu vực cẩn thận, thắp nhang để thông báo với các vị thần linh.
3. Mâm cúng cần chuẩn bị những gì?
Mâm cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng thường đơn giản hơn so với mâm cúng trong nhà, nhưng vẫn phải đầy đủ và trang trọng. Dưới đây là những vật phẩm thường được sử dụng:
a. Hương, nến, đèn
- Hương (nhang): Nên dùng nhang thơm, không quá nồng. Thắp 3 hoặc 5 cây nhang để thể hiện lòng thành.
- Nến hoặc đèn dầu: Dùng để thắp sáng, tượng trưng cho ánh sáng驱散 bóng tối và tà khí.
b. Hoa tươi
- Hoa cúc vàng: Là loại hoa phổ biến nhất trong các mâm cúng, tượng trưng cho sự thanh khiết và may mắn.
- Hoa lay ơn, hoa hồng, hoa huệ: Cũng được dùng tùy theo sở thích và điều kiện.
c. Trái cây
- 5 loại trái cây tươi: Thường chọn những loại trái cây có màu sắc đẹp, tên gọi may mắn như: cam, quýt, bưởi, chuối, dừa, thanh long, táo, lê…
- Lưu ý: Trái cây phải tươi, không dập nát, được rửa sạch và sắp xếp gọn gàng.
d. Đồ chay hoặc mặn
Tùy vào phong tục từng gia đình, có thể chuẩn bị:
- Mâm cúng chay: Gồm xôi, chè, bánh kẹo, cơm trắng, canh chay, rau củ nấu chín.
- Mâm cúng mặn: Gồm cơm, canh, thịt gà luộc, heo quay, cá kho, giò chả…
Tuy nhiên, với mâm cúng ngoài trời, nhiều gia đình thường chọn đồ chay để thể hiện sự thanh tịnh và tránh gây mùi khó chịu.
e. Rượu, trà, nước lọc
- Rượu: Thường dùng rượu trắng, rót vào ly nhỏ.
- Trà: Pha trà nóng, rót vào 3 ly.
- Nước lọc: Dùng nước sạch, đổ vào ly.
f. Giấy tiền, vàng mã
- Giấy tiền vàng mã: Là vật không thể thiếu trong các mâm cúng ngoài trời, dùng để cúng các linh hồn, cô hồn.
- Lưu ý: Nên đốt giấy tiền sau khi cúng xong, tại nơi an toàn, tránh gây cháy nổ.
g. Bánh kẹo, bỏng ngô, đậu phộng
- Những món ăn nhẹ này thường được dùng để cúng các linh hồn, đặc biệt là các linh hồn trẻ con hoặc lang thang.
4. Cách sắp xếp mâm cúng
- Bàn cúng: Nên dùng bàn gỗ nhỏ, sạch sẽ, phủ vải đỏ hoặc vải vàng.
- Sắp xếp: Đặt hương ở giữa, hai bên là hoa, trái cây, đồ ăn. Rượu, trà, nước đặt bên phải. Giấy tiền đặt riêng một chỗ.
- Hướng bàn cúng: Nên quay về hướng Đông hoặc Đông Nam, nơi mặt trời mọc, tượng trưng cho sự khởi đầu tốt đẹp.
Văn khấn cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng
1. Nội dung bài khấn
Khi cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng, người ta thường đọc bài khấn cúng cô hồn hoặc khấn thần linh. Dưới đây là một bài khấn phổ biến:
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Địa Tạng Vương Bồ Tát.
Con kính lạy Đức Phật Di Đà.
Con kính lạy Tổ tiên họ [Họ của gia chủ] và các hương linh khuất mặt, khuất mày đang hiện diện.
Hôm nay là ngày 15 tháng riêng, năm [Năm âm lịch].
Tín chủ con là: [Họ tên người chủ trì], tuổi [Tuổi], ngụ tại [Địa chỉ].
Nhân ngày Rằm đầu năm, tín chủ con thành tâm dâng lên mâm lễ vật, hương hoa, trà rượu, vàng mã để cúng dường chư Phật, chư Thánh, chư Thần và các hương linh.
Cầu xin chư Phật, chư Thánh, chư Thần phù hộ độ trì cho gia đình con được bình an, mạnh khỏe, làm ăn tấn tới, gia đạo an vui.
Cầu xin các hương linh, cô hồn nhận phần lễ vật, siêu thoát về cõi thiện, không quấy nhiễu gia đình con.
Con xin thành tâm cúi đầu bái tạ.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)
2. Cách đọc văn khấn
- Thành tâm: Khi đọc văn khấn, phải đứng thẳng, tay chắp lại, thành kính.
- Giọng đọc: Nhẹ nhàng, rõ ràng, không vội vàng.
- Số lần lạy: Thường là 3 lạy hoặc 5 lạy, tùy theo phong tục gia đình.
Những lưu ý khi cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng
1. Tuyệt đối không cúng đồ sống
Theo quan niệm dân gian, cúng đồ sống (như thịt sống, cá sống) sẽ khiến các linh hồn dễ bị kích động, không an phận, có thể gây ảnh hưởng xấu đến gia đình. Vì vậy, mọi món ăn trong mâm cúng đều phải được nấu chín.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Ngoài Trời Cúng Buổi Tối Hay Buổi Sáng: Hướng Dẫn Chọn Giờ Và Cách Thực Hiện Chuẩn Phong Tục
2. Không cúng quá cầu kỳ hay lãng phí
Mâm cúng ngoài trời không cần quá cầu kỳ, chỉ cần thành tâm và đầy đủ. Việc cúng quá xa hoa, lãng phí không những không mang lại may mắn mà còn có thể bị coi là khoe của, dễ招致 điều không may.
3. Không cúng vào ngày giờ xấu
Nếu có thể, nên tránh cúng vào các giờ xấu trong ngày, đặc biệt là giờ Dần (3h – 5h), giờ Thìn (7h – 9h), hoặc các giờ có sao xấu chiếu. Tuy nhiên, nếu không tiện, việc thành tâm vẫn là quan trọng nhất.
4. Đốt vàng mã an toàn
Sau khi cúng xong, nên đốt vàng mã tại nơi an toàn, tránh gần cây cối, nhà cửa hoặc các vật dễ cháy. Không nên đốt quá nhiều vàng mã một lúc, vừa tốn kém vừa không tốt về mặt phong thủy.
5. Dọn dẹp sạch sẽ sau khi cúng
Sau khi cúng xong, nên dọn dẹp mâm cúng sạch sẽ, không để đồ cúng qua đêm. Một số nơi có tục để đồ cúng cho chim chóc, động vật ăn, nhưng cần đảm bảo không gây mất vệ sinh.
6. Không nên cúng vào ngày có tang sự
Nếu trong gia đình có tang sự (có người mới mất), nên hạn chế cúng ngoài trời vào ngày 15 tháng riêng, vì theo quan niệm, điều này có thể khiến các linh hồn bị xao động, không an yên.
Những điều kiêng kỵ khi cúng ngoài trời
1. Không mặc đồ đen, đồ rách khi cúng
Khi làm lễ cúng, nên mặc quần áo gọn gàng, sạch sẽ, tránh mặc đồ đen, đồ rách hoặc quá sặc sỡ. Điều này thể hiện sự tôn trọng đối với các vị thần linh và tổ tiên.
2. Không nói chuyện lớn tiếng, cười đùa trong lúc cúng
Trong lúc cúng, không nên nói chuyện lớn tiếng, cười đùa hay tranh cãi. Cần giữ không khí trang nghiêm, thành kính.
3. Không để trẻ nhỏ chạy nhảy, la hét gần bàn cúng
Có thể bạn quan tâm: Cúng Ngoài Sân Khấn Mấy Lần: Hướng Dẫn Chi Tiết, Quy Trình Và Lưu Ý
Trẻ nhỏ thường hiếu động, nhưng trong lúc cúng nên để các em ở xa bàn cúng, tránh làm đổ vỡ đồ cúng hoặc ảnh hưởng đến không khí trang nghiêm.
4. Không cúng bằng đồ giả, đồ đểu
Tuyệt đối không dùng trái cây giả, hoa nhựa, hay các loại đồ cúng kém chất lượng. Việc này bị coi là thiếu thành tâm, dễ招致 điều không may.
Những lợi ích tinh thần của việc cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng
1. Góp phần thanh tẩy tâm hồn
Việc cúng bái không chỉ là nghi thức mà còn là cách để con người thanh tẩy tâm hồn, buông bỏ những điều tiêu cực, hướng đến cái thiện. Khi đứng trước bàn thờ, thành tâm khấn vái, con người thường cảm thấy bình an, nhẹ nhõm hơn.
2. Duy trì giá trị truyền thống
Cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng là một phần trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam. Việc duy trì phong tục này giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn, về lòng hiếu thảo, sự biết ơn và tinh thần cộng đồng.
3. Tạo không khí sum vầy trong gia đình
Cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, dọn dẹp bàn thờ, thắp hương là những khoảnh khắc sum vầy, gắn kết các thành viên trong gia đình. Trong cuộc sống hiện đại bận rộn, những dịp như vậy càng trở nên quý giá.
4. Thể hiện lòng từ bi, bố thí
Việc cúng ngoài trời, đặc biệt là cúng cô hồn, là cách thể hiện lòng từ bi, sự chia sẻ với những linh hồn bất hạnh. Đây là một hành động mang tính nhân văn sâu sắc, góp phần lan tỏa giá trị tốt đẹp trong xã hội.
Kết luận
Cúng ngoài trời ngày 15 tháng riêng là một phong tục đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa và tín ngưỡng của người Việt. Dù không phải là một lễ cúng lớn, nhưng ý nghĩa tâm linh và xã hội của nó lại rất sâu sắc. Việc cúng bái không cần quá cầu kỳ, chỉ cần thành tâm, đúng nghi thức và tuân thủ các lưu ý cần thiết là đã có thể mang lại bình an, may mắn cho cả gia đình.
Quan trọng nhất, dù theo đạo nào, tín ngưỡng nào, thì việc giữ gìn các giá trị truyền thống, sống nhân ái, biết ơn và hướng thiện vẫn là điều mà chuaphatanlongthanh.com luôn tin tưởng và lan tỏa. Chúc các bạn và gia đình một năm mới an lành, hạnh phúc và tràn đầy may mắn.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
