Việc chuẩn bị cho Tết Nguyên Đán là một công đoạn quan trọng, đặc biệt là các nghi thức tâm linh nhằm tiễn biệt năm cũ và chào đón năm mới. Trong đó, câu hỏi “Nên cúng Ông Công Ông Táo trước hay bao sái bàn thờ trước” luôn khiến nhiều gia chủ băn khoăn. Đây không chỉ là vấn đề của sự thành tâm mà còn liên quan đến quy tắc truyền thống và sự tôn nghiêm đối với tổ tiên, thần linh. Bài viết này sẽ giải đáp chi tiết và cung cấp hướng dẫn toàn diện để bạn chuẩn bị chu đáo nhất cho không gian thờ cúng của gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Ông Công Rằm Tháng Giêng: Những Lưu Ý Quan Trọng Về Lễ Vật Và Bài Văn Khấn
Những lưu ý quan trọng trước khi bắt đầu
Bao sái bàn thờ là việc dọn dẹp, vệ sinh bàn thờ, bát hương để giữ cho không gian thờ cúng luôn sạch sẽ, trang nghiêm. Vào dịp cuối năm, đây là nghi thức không thể thiếu. Tuy nhiên, để công việc này diễn ra suôn sẻ và đúng phong thủy, bạn cần ghi nhớ:
- Thời gian thực hiện: Nên chọn ngày đẹp trong 7 ngày cuối năm hoặc ngay ngày cúng ông Công, ông Táo (23 tháng Chạp). Thời điểm tốt nhất trong ngày là từ 6h – 11h55 trưa hoặc 13h – 17h55 chiều. Tránh thực hiện vào lúc 12h – 13h trưa và sau 18h tối.
- Người thực hiện: Theo quan niệm phong thủy, người trực tiếp bao sái bàn thờ nên là đàn ông (thường là gia chủ) để giữ vượng khí cho gia đình. Trước khi làm việc, cần tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo chỉnh tề, giữ tâm thanh tịnh.
- Chuẩn bị đồ dùng: Cần chuẩn bị khăn lau, chổi chuyên dụng (hoặc khăn, chổi mới), nước thơm (nấu từ 5 loại thảo dược: hồi, quế, đinh hương, bạch đàn, tô mộc), rượu gừng, nước ấm, mâm lễ nhỏ (xôi, thịt, hoa quả, trà, rượu, vàng mã).
Có thể bạn quan tâm: Cúng Xuất Hành Đầu Năm: Ý Nghĩa, Mâm Cúng Và Bài Văn Chi Tiết
Nên cúng Ông Công Ông Táo trước hay bao sái trước?
Đây là thắc mắc chung của rất nhiều người. Thực tế, theo các chuyên gia phong thủy và truyền thống dân gian, thứ tự thực hiện phụ thuộc vào thời điểm và quan niệm của từng gia đình, không có quy chuẩn khắt khe.
Tuy nhiên, để bạn dễ dàng hình dung và lựa chọn, chúng tôi xin đưa ra hai phương án phổ biến nhất:
Trường hợp 1: Thực hiện vào đúng ngày 23 tháng Chạp
Nếu gia đình bạn chọn ngày cúng Ông Công, Ông Táo là ngày bao sái bàn thờ thì nên cúng Táo Quân trước, sau đó mới tiến hành bao sái.
- Lý do: Việc cúng Táo Quân là để tiễn các vị thần bếp về trời trình báo Ngọc Hoàng. Sau khi hoàn thành lễ cúng và chờ hương tàn, gia chủ mới bắt đầu dọn dẹp bàn thờ. Điều này thể hiện sự tôn trọng đối với các vị thần vừa rời đi, tránh làm kinh động hoặc gây cảm giác “đuổi” thần linh khi đang làm lễ.
- Quy trình: Chuẩn bị mâm cúng -> Thắp hương khấn báo -> Chờ hương tàn -> Tiến hành bao sái (rút chân hương, lau dọn) -> Sắp xếp lại bàn thờ -> Thắp hương mời thần linh, gia tiên trở về.
Trường hợp 2: Thực hiện vào các ngày khác trong 7 ngày cuối năm
Nếu bạn không cúng Táo Quân vào ngày 23 (ví dụ cúng sớm hoặc cúng muộn hơn), hoặc muốn bao sái vào một ngày đẹp riêng, bạn có thể thực hiện bao sái bàn thờ trước, sau đó cúng Táo Quân sau (nếu chưa cúng).
- Lý do: Khi bàn thờ đã được dọn dẹp sạch sẽ, tươm tất, mâm cúng sẽ được bày biện trang nghiêm hơn. Điều này thể hiện sự thành tâm và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của gia chủ.
- Quy trình: Tiến hành bao sái bàn thờ -> Sắp xếp lại bàn thờ -> Chuẩn bị mâm cúng Táo Quân -> Thắp hương khấn lễ.
Kết luận: Dù bạn chọn phương án nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và sự tôn trọng. Bạn không cần quá câu nệ vào thứ tự, miễn là mọi việc diễn ra trong không khí trang nghiêm, mạch lạc.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Xe Nên Cúng Hoa Gì? Cẩm Nang Lễ Vật Đầy Đủ Và Ý Nghĩa
Quy trình bao sái bàn thờ đúng cách, tránh điều kiêng kỵ
Để việc bao sái bàn thờ mang lại may mắn và giữ được sự thanh tịnh, bạn cần thực hiện theo quy trình 6 bước chuẩn xác dưới đây:
Bước 1: Xin phép thần linh và gia tiên
Trước khi động tay vào bất kỳ công việc dọn dẹp nào, gia chủ cần thắp 3 nén hương, khấn xin phép thần linh, tổ tiên cho phép được bao sái, tỉa chân nhang. Cần đợi cho đến khi hương tàn hẳn mới tiến hành các bước tiếp theo.
Bước 2: Tỉa chân nhang
Đây là công việc đòi hỏi sự cẩn thận tuyệt đối. Đặt một tờ báo sạch hoặc vải đỏ sát dưới chân bát hương. Một tay giữ cố định bát hương, tay còn lại nhẹ nhàng rút từng chân hương ra và đặt vào tờ báo. Số chân nhang còn lại trong bát nên để lại 3, 5, 7 hoặc 9 chiếc (số lẻ). Số chân nhang đã tỉa cần được để riêng ở nơi sạch sẽ để sau đó hóa vàng.
Bước 3: Vệ sinh bát hương
Dùng khăn thấm rượu gừng (hoặc nước ngũ vị hương) vắt khô để lau sạch bát hương. Lưu ý: Trong quá trình lau, bạn cần giữ chặt bát hương để tránh xê dịch, làm ảnh hưởng đến phần âm của gia đình. Tuyệt đối không nhấc bát hương lên cao hoặc di chuyển lung tung.
Bước 4: Rửa và lau khô các đồ thờ cúng
Gỡ các lọ hoa, mâm bồng, chén nước, ly rượu, đèn,… xuống. Dùng chậu nước sạch để rửa kỹ và lau khô các đồ vật này trước khi đặt lại vào vị trí cũ. Riêng với chén nước, nên dùng nước sôi để tráng qua một lần cho sạch.
Bước 5: Hóa tro chân nhang
Chân nhang sau khi đã tỉa ra cần được mang đi hóa tro. Gia chủ nên dùng một cái niêu hoặc chậu kim loại để đốt. Tro sau khi hóa xong nên được mang đi vùi ở gốc cây lớn hoặc nơi thanh tịnh. Tuyệt đối không đổ tro tùy tiện ở nơi ô uế, bẩn thỉu vì theo quan niệm phong thủy, điều này có thể dẫn đến tán tài, hao tốn của cải.
Bước 6: Sắp xếp lại bàn thờ và thỉnh mời
Sau khi mọi thứ đã được dọn dẹp sạch sẽ, bạn tiến hành sắp xếp lại bàn thờ. Cần đảm bảo mọi vật dụng được đặt ngay ngắn, cân đối. Cuối cùng, thắp hương để mời thần linh và tổ tiên trở về tiếp tục phù hộ cho gia đình.
Lưu ý đặc biệt: Đối với bàn thờ Phật, bạn không nên dùng rượu gừng mà nên dùng nước ấm ngâm cánh hoa hồng vàng hoặc nước ngũ vị hương để lau dọn tượng/pho tượng Phật.
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Tâm Linh Và Cách Thực Hiện Nghi Thức Cúng Vườn, Cúng Dường Đúng Cách
Các lưu ý phong thủy quan trọng khi bao sái bàn thờ
Bên cạnh việc xác định nên cúng Ông Công Ông Táo trước hay bao sái trước, bạn cũng cần ghi nhớ một số nguyên tắc phong thủy sau để tránh phạm phải điều kiêng kỵ:
- Tránh di chuyển bát hương: Như đã đề cập, việc nhấc bát hương lên cao hoặc di chuyển lung tung là điều cấm kỵ. Nếu bắt buộc phải di chuyển (ví dụ do bàn thờ quá cũ), bạn cần làm lễ khấn xin phép rất kỹ lưỡng.
- Sắp xếp vị trí chuẩn xác: Khi lau dọn xong, cần đặt lại các vật thờ cúng đúng vị trí cũ. Không nên tự ý thay đổi vị trí của bát hương hay các bài vị vì có thể làm thay đổi long mạch của bàn thờ.
- Chọn người bao sái: Nên là gia chủ hoặc người có uy tín, đức độ trong gia đình. Tránh để trẻ em hoặc người vãng lai đụng chạm vào bàn thờ trong quá trình dọn dẹp.
- Số lượng chân nhang để lại: Như đã nói, số chân nhang để lại trong bát hương nên là số lẻ (1, 3, 5, 7, 9). Số 9 là tốt nhất vì tượng trưng cho sự vĩnh cửu, trường tồn.
Tổng kết
Việc xác định cúng Ông Công Ông Táo trước hay bao sái bàn thờ trước không còn là vấn đề khó khăn khi bạn đã nắm rõ quy luật và ý nghĩa của từng nghi thức. Dù bạn chọn thứ tự nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm, lòng kính trọng đối với tổ tiên và thần linh.
Hãy chuẩn bị một mâm lễ nhỏ (xôi, thịt, hoa quả, trà rượu) và bài văn khấn chuẩn xác để hoàn thành nghi thức một cách trọn vẹn. Đừng quên tham khảo thêm nhiều kiến thức phong thủy hữu ích khác tại chuaphatanlongthanh.com để gia đình bạn luôn đón nhận được nhiều may mắn và bình an trong năm mới.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
