Đón Tết Nguyên đán là một trong những phong tục truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam, trong đó không thể thiếu nghi thức cúng Tết ông Công ông Táo và lễ tất niên cuối năm. Đây là hai nghi lễ quan trọng, mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên và các vị thần linh cai quản năm cũ. Việc chuẩn bị lễ vật và bài văn khấn chuẩn mực giúp gia chủ gửi gắm những nguyện vọng tốt đẹp cho một năm mới an khang, thịnh vượng. Bài viết này sẽ cung cấp đầy đủ thông tin về ý nghĩa, lễ vật cũng như bài văn khấn chuẩn xác nhất cho hai nghi lễ này.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Giỗ Tổ Nghề Cơ Khí Chuẩn Phong Thủy Và Ý Nghĩa Tâm Linh
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Cúng Đầy Tháng Cho Bé? Ý Nghĩa Và Những Lưu Ý Cần Biết
Ý nghĩa và chuẩn bị cho nghi lễ cuối năm
Trước khi đi vào chi tiết bài văn khấn, việc hiểu rõ ý nghĩa của từng nghi lễ và chuẩn bị lễ vật đầy đủ là bước đầu tiên không thể bỏ qua. Hai nghi lễ này có sự khác biệt rõ rệt về đối tượng thờ cúng và mục đích.
Lễ cúng Tết ông Công ông Táo (23 tháng Chạp):
Theo truyền thống dân gian, Táo Quân (hay còn gọi là ông Công ông Táo) là vị thần bếp núc, cai quản mọi hoạt động của gia đình trong một năm. Vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, các Táo Quân sẽ cưỡi cá chép lên thiên đình để tấu trình với Ngọc Hoàng về những việc làm tốt và chưa tốt của gia chủ trong năm qua. Vì vậy, lễ cúng này nhằm tiễn đưa Táo Quân và cầu xin các vị thần linh bẩm báo những điều tốt đẹp, bỏ qua những lỗi lầm, đồng thời cầu mong một năm mới bình an, may mắn cho gia đình.
Lễ cúng tất niên (30 tháng Chạp):
Lễ tất niên là nghi lễ diễn ra vào ngày cuối cùng của năm cũ (30 tháng Chạp), nhằm cảm tạ trời đất, tổ tiên đã phù hộ gia đình vượt qua một năm cũ. Đây là dịp để các thành viên trong gia đình sum vầy, tưởng nhớ công ơn của tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp sẽ đến trong năm mới. Lễ cúng tất niên thường được chia làm hai mâm: mâm cúng gia tiên và mâm cúng trời đất (thiên đình).
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết Các Lễ Cúng Ngày Tết Nguyên Đán 2025: Gia Chủ Cần Nhớ
Các bước chuẩn bị lễ vật và bài văn khấn
Để nghi lễ diễn ra suôn sẻ và trang nghiêm, gia chủ cần chuẩn bị lễ vật phù hợp với từng nghi lễ. Dưới đây là gợi ý chi tiết về lễ vật và bài văn khấn.
1. Lễ cúng Tết ông Công ông Táo (23 tháng Chạp)
Lễ vật cần chuẩn bị:
- Bộ vàng mã: Bao gồm 3 bộ quần áo (2 nam, 1 nữ), 3 đôi giày dép, 3 chiếc nón, 1 con cá chép (có thể là cá chép sống hoặc cá chép giấy).
- Mâm cơm cúng: Mâm cơm chay hoặc mặn tùy theo tập quán gia đình, nhưng thường là mâm cơm chay để thể hiện sự thanh tịnh. Các món ăn thường見 là xôi, chè, bánh kẹo, hoa quả tươi.
- Hương hoa: 3 nén hương, 1 lọ hoa tươi (hoa cúc, hoa lay ơn…), 1 đĩa trầu cau (3 lá trầu, 3 quả cau).
- Nước uống: 3 chén nước sạch.
Bài văn khấn Tết ông Công ông Táo (23 tháng Chạp):
Gia chủ nên đọc bài văn khấn với giọng văn trang nghiêm, thành tâm. Dưới đây là bài văn khấn chuẩn theo truyền thống:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
- Ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
- Các vị Táo Phủ Thượng, Trung, Hạ (hoặc 3 vị Táo Quân).
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp năm Canh Tý (hoặc năm tương ứng).
Tín chủ con là: [Họ và tên đầy đủ của gia chủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ]
Nhân ngày Tết ông Công ông Táo, chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa, vật phẩm, xiêm y áo mũ, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, dâng hiến tôn thần, đốt nén tâm hương, đọc lời khấn nguyện.
Chúng con kính mời:
Ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Phóng theo lệ cũ, ngài là vị chủ gia, ngụ tại Gia Thân, soi xét lòng trần, Táo quan chứng giám.
Trong năm qua, nếu có sai phạm, tội lỗi lầm, cúi xin Tôn thần gia ân chấm chước, ban lộc ban phúc, phù hộ toàn gia, trai gái trẻ già an ninh khang thái.
Giải tàm lòng trần, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
2. Lễ cúng tất niên (30 tháng Chạp)
Lễ vật cần chuẩn bị:
- Mâm cơm cúng gia tiên: Đây là mâm cúng chính, thường đầy đủ các món ăn truyền thống như bánh chưng, giò lụa, gà luộc, nem rán, canh măng, xôi gấc… Tùy vào điều kiện từng gia đình.
- Mâm cúng trời đất (thiên đình): Thường là mâm ngũ quả, hoa tươi, hương, đèn nến, trầu cau, nước uống. Một số gia đình có thể cúng thêm heo quay hoặc gà luộc nguyên con.
- Vàng mã: Các gia đình thường chuẩn bị vàng mã để cúng tổ tiên và thần linh (có thể là tiền âm phủ, quần áo…).
- Hương hoa: 1 lư hương, hoa tươi (hoa cúc, hoa mai), 1 đĩa trầu cau.
Bài văn khấn tất niên (30 tháng Chạp):
Bài văn khấn tất niên thường dài hơn và đầy đủ các đối tượng thờ cúng hơn, bao gồm chư Phật, chư Thiên, Tôn thần và gia tiên nội ngoại.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
- Chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
- Ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần.
- Các ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.
- Ngài Bản xứ Thổ địa Tôn thần.
- Các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quan, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
- Ngài Cao Tằng Tông Tổ, Cao Tằng Tổ Thân, Tiên linh nội ngoại họ…
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm Kỷ Hợi (hoặc năm tương ứng).
Tín chủ (chúng) con là: [Họ và tên đầy đủ]
Ngụ tại: [Địa chỉ đầy đủ]
Trước án kính cẩn trình:
Đông tàn tết sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, Minh Niên sắp tới.
Chúng con cùng toàn gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cùng Thiên Địa Tôn thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư linh.
Theo như thường lệ tuế tết cáo tế, cúi xin chư vị Tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xá tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thuỳ chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ toàn gia lớn bé trai gái già bình an thịnh vượng, bách sự như ý, vạn sự tốt lành, luôn luôn mạnh khoẻ, gia đình hoà thuận.
Thành tâm bái thỉnh, cúi xin chư vị Tôn thần và gia tiên nội ngoại chứng giám phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-Đà Phật! (3 lần, 3 lạy).
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Gia Tiên Ngày Tết Cho Mọi Nhà
Những lưu ý quan trọng khi cúng Tết
Để nghi lễ được trọn vẹn, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian cúng: Nên cúng Tết ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp, tốt nhất là trước 12 giờ trưa. Lễ cúng tất niên nên được tiến hành vào chiều hoặc tối ngày 30 tháng Chạp.
- Lập bàn thờ: Bàn thờ cần được lau dọn sạch sẽ trước khi cúng. Lễ vật phải được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt.
- Văn khấn: Khi đọc văn khấn, cần đọc rõ ràng, thành tâm, không vội vã. Nếu không thuộc bài, có thể in ra và đọc theo.
- Sau khi cúng: Sau khi hương cháy gần hết, gia chủ có thể hóa vàng mã và thụ lộc.
Việc chuẩn bị chu đáo cho các nghi lễ cuối năm không chỉ là phong tục mà còn là cách để mỗi người thể hiện lòng biết ơn và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp gia đình bạn có một mùa Tết ấm cúng, sum vầy và nhiều may mắn. Quý vị có thể tham khảo thêm nhiều bài viết khác về phong tục tập quán tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 15, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
