Rằm tháng 7 âm lịch hàng năm không chỉ là ngày Tết Trung Nguyên thông thường mà còn gắn liền với lễ Vu Lan báo hiếu và lễ xá tội vong nhân. Đây là thời điểm đặc biệt thiêng liêng trong tín ngưỡng của người Việt. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn luôn được đặt ra mỗi độ tháng 7 về là: “Thời gian cúng rằm tháng 7 nên là khi nào?” Liệu có nhất thiết phải cúng đúng ngày 15 hay có thể làm trước đó? Bài viết dưới đây sẽ giải thích chi tiết về tục lệ này cũng như những quy tắc cần nhớ để nghi lễ được trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Bài Trí Ban Thờ Thần Tài – Ông Địa招财进宝, Chi Tiết Từ A-z
Có thể bạn quan tâm: Cúng Nhương Tinh Khoa: Ý Nghĩa, Văn Khấn Và Các Bước Thực Hiện Theo Phong Thủy
Tóm tắt quy trình cúng rằm tháng 7 đúng chuẩn
Để chuẩn bị cho nghi lễ quan trọng này, bạn có thể tham khảo các bước cơ bản sau:
- Chuẩn bị mâm cúng: Lập danh sách các lễ vật cần thiết bao gồm mâm cúng gia tiên, mâm cúng chúng sinh (cô hồn) và mâm cúng Phật, Thần tài.
- Thời gian cúng: Thực hiện lễ cúng chúng sinh và cúng gia tiên vào ban ngày hoặc chiều tối trước ngày 15/7 âm lịch. Riêng lễ cúng cô hồn nên làm vào buổi chiều tối.
- Thực hiện nghi lễ: Sắp xếp mâm cúng gọn gàng, đọc văn khấn thành tâm theo đúng thứ tự: cúng Phật, cúng thần linh, cúng gia tiên, và cuối cùng là cúng chúng sinh ở nơi rìa nhà hoặc vỉa hè.
- Hạ lễ: Sau khi thắp hương xong, thực hiện hóa vàng mã và rải tiền lẻ, gạo muối ở khu vực cúng chúng sinh để ban phát lộc.
Có thể bạn quan tâm: Bài Cúng Tổ Tiên Ngày Tết: Văn Khấn Chi Tiết & Nghi Thức Trọn Vẹn
Vì sao tục cúng rằm tháng 7 thường làm trước ngày 15?
Trong khi nhiều ngày rằm khác trong năm, các gia đình thường cúng vào đúng ngày 15 thì rằm tháng 7 lại là một ngoại lệ. Hầu hết các gia đình đều chọn thời gian làm lễ cúng chúng sinh và Vu Lan báo hiếu trước ngày 15/7. Lý giải cho thói quen này, các chuyên gia văn hóa và dân gian học đã đưa ra những lý do xuất phát từ tín ngưỡng tâm linh.
Tiến sĩ Vũ Thế Khanh (Tổng giám đốc Liên hiệp Khoa học công nghệ tin học ứng dụng UIA) đã chia sẻ trên báo Dân trí rằng, việc cúng rằm tháng 7 trước 15 âm lịch xuất phát từ các truyền thuyết dân gian lâu đời.
Theo quan niệm của người xưa, ngày 15/7 âm lịch là ngày cuối cùng của kỳ “mở cửa” địa ngục. Sau ngày này, các vong hồn sẽ trở về nơi an nghỉ và không thể nhận đồ cúng của người trần nữa. Vì thế, để đảm bảo những người đã khuất có thể nhận được đồ cúng, người ta thường làm lễ trước đó.
Bên cạnh đó, có một truyền thuyết kể về “Sông Chở Mã” – một dòng sông trong thế giới tâm linh dùng để vận chuyển hàng hóa (tiền vàng, quần áo…) từ dương gian gửi sang cho người âm. Theo tương truyền, sau ngày 15/7, “thuyền chở mã” đã rời bến, vì vậy nếu đốt vàng mã sau thời gian này thì người âm cũng không thể nhận được. Dựa trên quan niệm này, tục lệ cúng rằm tháng 7 trước ngày 15 dần hình thành và lưu truyền cho đến ngày nay.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chi Tiết: Nghi Thức Cúng Mộ Đúng Cách Trong Rằm Tháng 7
Những lưu ý quan trọng trong lễ cúng rằm tháng 7
Mặc dù tục cúng trước ngày 15 là phổ biến, nhưng thời gian linh động có thể kéo dài từ mùng 2 đến ngày 14/7. Tuy nhiên, để đảm bảo nghi lễ diễn ra suôn sẻ và thể hiện được lòng thành kính, bạn cần ghi nhớ một số điểm sau:
Phân biệt lễ Vu Lan và lễ cúng chúng sinh
Đây là hai lễ hoàn toàn khác nhau diễn ra vào dịp rằm tháng 7:
- Lễ Vu Lan: Là ngày lễ để con cháu báo hiếu, tri ân tổ tiên, cha mẹ đã khuất. Mục đích là giáo dục lòng hiếu thảo, biết ơn. Lễ này thường được cử hành vào ban ngày, trang trọng trong nhà.
- Lễ cúng chúng sinh (cô hồn): Hay còn gọi là ngày xá tội vong nhân, dành cho các vong hồn lang thang, không có người thờ cúng. Mục đích là cầu siêu, bố thí cho chúng sinh. Lễ này thường làm vào buổi chiều tối.
Cách sắp xếp mâm cúng
Theo quan niệm Phật giáo, mâm cúng cô hồn không nên làm cỗ mặn. Đồ ăn mặn sẽ khơi dậy “tham, sân, si” khiến vong hồn khó siêu thoát, dễ quấy nhiễu dương gian.
Mâm cúng chúng sinh truyền thống thường bao gồm:
- Cháo loãng, gạo, muối.
- Cơm trắng, canh, nước lã.
- Xôi, chè các loại.
- Khoai lang, khoai sọ luộc.
- Bỏng ngô, bánh kẹo, hoa quả tươi.
- Trầu cau, thuốc lá.
- Hương hoa, tiền vàng.
- Quần áo chúng sinh.
Mâm cúng cần được trình bày sạch sẽ, gọn gàng và thể hiện thái độ trân trọng. Điều quan trọng nhất là lòng thành của người cúng, không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy.
Vị trí đặt mâm cúng
Một quy tắc cực kỳ quan trọng mà nhiều người hay nhầm lẫn là vị trí đặt mâm cúng chúng sinh. Tuyệt đối không đặt mâm cúng cô hồn trong nhà hoặc phạm vi nơi ở của gia đình. Nơi cúng thường được đặt ở vỉa hè, ngã ba, ngã tư, hoặc trước cửa làng, nơi vắng vẻ.
Thứ tự các lễ cúng trong ngày rằm tháng 7 như sau:
- Cúng Phật.
- Cúng thần linh, gia tiên.
- Cuối cùng mới đến lễ cúng chúng sinh (làm ở ngoài trời).
Sau khi thắp hương, gia chủ có thể hóa vàng mã và rải tiền lẻ, gạo, muối ở khu vực cúng chúng sinh để ban phát lộc cho mọi người.
Kết luận
Việc cúng rằm tháng 7 trước ngày 15 là một tục lệ đẹp mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, xuất phát từ niềm tin về thế giới âm dương. Dù bạn chọn cúng vào ngày nào trong khoảng từ mùng 2 đến 14/7, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và thái độ trân trọng đối với tổ tiên và các vong hồn. Hy vọng những chia sẻ trên tại chuaphatanlongthanh.com đã giúp bạn hiểu rõ hơn về ý nghĩa cũng như cách thức chuẩn bị cho nghi lễ này một cách trọn vẹn nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
