Rằm tháng Giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt. Với câu nói quen thuộc “Lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng”, ngày này mang ý nghĩa sâu sắc về tinh thần, tín ngưỡng và là dịp để mỗi gia đình bày tỏ lòng thành kính, cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Năm Mậu Tuất (2018), ngày rằm tháng Giêng rơi vào ngày 2 tháng 3 dương lịch, tức ngày 15 tháng 1 âm lịch.
Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn toàn diện, đầy đủ và dễ hiểu nhất về cách cúng Rằm tháng Giêng năm Mậu Tuất, từ việc chọn giờ cúng, chuẩn bị mâm cúng, đến các bài văn khấn đúng chuẩn, giúp bạn thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn và thành tâm.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cúng Rằm Tháng Giêng Tại Chùa Bà Vàng – Nghi Thức, Lễ Vật Và Những Điều Cần Biết
Thời điểm cúng Rằm tháng Giêng năm Mậu Tuất
Giờ cúng tốt nhất
Theo quan niệm truyền thống, thời điểm cúng Rằm tháng Giêng tốt nhất là vào giờ Ngọ (từ 11 giờ sáng đến 13 giờ chiều) của ngày 15 tháng Giêng. Đây được coi là thời khắc mà Thần Phật giáng thế, mang lại năng lượng tích cực và sự chứng giám cho lòng thành của con cháu.
Vì vậy, đối với năm Mậu Tuất, thời gian lý tưởng để tiến hành lễ cúng là vào giờ Ngọ ngày 2 tháng 3 năm 2018 dương lịch (tức ngày 15 tháng 1 âm lịch).
Phương án thay thế
Trong thực tế, không phải gia đình nào cũng có thể sắp xếp được công việc để cúng vào đúng khung giờ lý tưởng. Nếu điều kiện không cho phép, bạn có thể linh hoạt cúng sớm hơn hoặc muộn hơn một chút, nhưng vẫn cần tuân thủ một số nguyên tắc:
- Thời gian cúng sớm: Có thể bắt đầu từ sáng ngày 1 tháng 3 dương lịch (tức ngày 14 tháng 1 âm lịch).
- Thời gian cúng muộn: Cần kết thúc trước 19 giờ ngày 2 tháng 3 dương lịch (tức ngày 15 tháng 1 âm lịch).
Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng
Mâm cúng Phật (Cỗ chay)
Mâm cúng Phật cần thể hiện sự thanh tịnh, tinh khiết và lòng thành kính. Các món ăn nên có màu sắc phong phú, tượng trưng cho ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).
Các món không thể thiếu:
- Hoa quả tươi: Nên chọn hoa quả theo mùa, tươi ngon, bày vào đĩa. Thường dùng 5 loại trái cây khác nhau.
- Chè xôi: Các loại chè ngọt như chè đậu xanh, chè trôi nước, xôi gấc, xôi vò…
- Các món đậu: Đậu phụ, đậu hũ, các món chế biến từ đậu nành.
- Canh xào chay: Các món canh, xào được chế biến từ rau củ, nấm, không sử dụng thịt, cá, trứng, sữa.
- Bánh trôi nước: Là món truyền thống không thể thiếu trong ngày Rằm tháng Giêng, tượng trưng cho sự viên mãn, tròn đầy.
Lưu ý: Mâm cỗ chay có thể có từ 10 đến 25 món khác nhau tùy vào điều kiện của mỗi gia đình, nhưng cần đảm bảo sự đa dạng về màu sắc và hương vị.
Mâm cúng gia tiên (Cỗ mặn)
Mâm cúng gia tiên là để thể hiện lòng biết ơn, tưởng nhớ đến các bậc tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất.
Các món cơ bản:
- Bốn bát: Gồm các món ninh, hầm như: bát măng, bát miến, bát mọc, bát bóng.
- Năm đĩa: Gồm các món chính: đĩa thịt lợn luộc hoặc thịt gà luộc, đĩa giò hoặc chả, đĩa nem thính hoặc đĩa xào, đĩa dưa muối, đĩa xôi hoặc bánh chưng.
- Các đồ lễ khác:
- Hương, nến.
- Hoa tươi (thường dùng hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng).
- Quả tươi.
- Vàng mã.
- Trầu cau.
- Rượu trắng.
- Thuốc lá (nếu gia đình có người hút).
Văn khấn Rằm tháng Giêng
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Chuẩn Bị Mâm Cúng Rằm Tháng Giêng Với Món Chè Truyền Thống
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng Giêng Cúng Gà Trống Hay Gà Mái? Nghi Thức & Ý Nghĩa Chuẩn Nhất
Việc khấn vái cần thành tâm, trang nghiêm. Dưới đây là bài khấn ngắn gọn, súc tích do các chuyên gia nghiên cứu về văn hóa truyền thống gợi ý.
1. Khấn gia tiên
Đứng trước bàn thờ tổ tiên, thắp hương và khấn:
Con lạy tổ tiên nội ngoại hai bên.
Con tên là… (Họ tên đầy đủ của người khấn)
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng, ngày rằm đầu năm,
Con cháu chúng con có tấm lòng thành kính,
Có mâm cơm, chút lễ vật, nhang đèn,
Để kính mời tổ tiên nội ngoại về chứng giám
Và phù hộ độ trì cho con cháu năm mới
Mạnh khỏe, hạnh phúc, an khang thịnh vượng,
Mọi điều tốt đẹp, mọi sự hanh thông.
Cầu xin thượng uyển phù hộ cho chúng con.
(Lạy 3 lạy)
2. Khấn các vị hoàng đế, đại thần, trạng nguyên
Sau khi khấn gia tiên, di chuyển ra hướng Đông (hoặc hướng chính giữa tùy theo phong thủy nhà) để khấn:
Con lạy các vị hoàng đế Việt Nam,
Con lạy các vị đại thần Việt Nam,
Các vị trạng Việt Nam,
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng,
Là ngày Tết Nguyên Tiêu,
Ngày hoàng đế mời các vị trạng vào triều
Để vịnh thơ và bàn luận việc nước.
Chúng con là những người dân được hưởng ân phúc
Của các vị hoàng đế, được hưởng thái bình,
Chúng con tưởng nhớ đến công lao to lớn
Của các vị hoàng đế, các vị đại thần, vua quan.
Hôm nay, gia đình chúng con kính mời các vị vua,
Các vị quan thần các triều đại từ thời vua Hùng
Đến nay về thụ hưởng và chứng giám
Cho tấm lòng thành kính của con dân chúng con.
Con xin cám ơn.
(Lạy 1 lạy)
3. Khấn các vị thần tiên
Di chuyển sang hướng Nam để khấn:
Con lạy các vị thần tiên trên trời dưới đất,
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng,
Gia đình con với tấm lòng thành kính
Gọi là có chút lễ vật nhang đăng thỉnh cầu,
Kính mời chư vị chứng giám cho tấm lòng
Của chúng con.
Cầu năm sang năm mới, các vị thần tiên
Và long thần, sơn thần thổ địa
Giúp đỡ phù hộ độ trì cho chúng con
Sang năm mới mạnh khỏe, hạnh phúc
An khang thịnh vượng, mọi sự cát tường.
Con xin đa tạ các ngài.
(Lạy 1 lạy)
4. Khấn Phật
Di chuyển sang hướng Tây để khấn:
Con Nam mô A Di Đà Phật,
Con lạy chín phương trời, con lạy mười phương đất,
Con lạy chư vị mười phương.
Con lạy Thiên đế vạn năng.
Con lạy Phật tổ vạn pháp.
Con lạy chư vị Tam thiên, chư vị Phật pháp.
Con Nam mô Hội thượng Phật Bồ Tát,
Con nam mô bạch y thần chú,
Cảm quan thiên bồ tát ma ha tát hồng niên.
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng,
Gia đình chúng con có tấm lòng thành,
Lễ vật cơm chay, cầu xin Phật Tổ,
Cầu xin chư vị bồ tát, hội thượng phật bồ tát,
Quan thế âm bồ tát hạ giá phù hộ độ trì
Cho gia đình chúng con.
Chúng con xin đa tạ chư Phật.
(Lạy 3 lạy)
5. Khấn Thượng Đế và các vị thần tiên
Di chuyển sang hướng Bắc để khấn:
Con lạy thượng đế, con lạy ngũ đế,
Con lạy các vị thánh tổ, con lạy các vị thiên binh thiên mã.
Hôm nay là ngày 15 tháng Giêng
Là ngày rằm đầu năm, chúng con là người trần mắt thịt
Được hưởng thiên đức của thượng đế,
Của các vị thần tiên trên trời
Đã cho chúng con được sống,
Thành người được làm ăn phát triển trên trần gian này.
Tất cả những điều chúng con có
Là nhờ sáng lập của thượng đế.
Hôm nay nhân ngày rằm đầu năm,
Chúng con làm mâm cơm đạm bạc
Kính mời thượng đế, kính mời các vị thần tiên trên trời,
Các vị thiên binh thiên tướng chứng giám cho chúng con.
Chúng con xin khấu lạy và đa tạ các ngài.
(Lạy 3 lạy)
Những lưu ý quan trọng khi cúng Rằm tháng Giêng
1. Tỉnh thức và thành tâm
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng Giêng Có Cúng Gà: Ý Nghĩa, Cách Chuẩn Bị Và Những Điều Cần Biết
Lòng thành kính là yếu tố quan trọng nhất. Dù mâm cỗ có đơn giản hay cầu kỳ, chỉ cần lòng thành thì các bậc bề trên đều chứng giám được.
2. Tạo không khí trang nghiêm
Trước khi cúng, hãy dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, thắp hương, thắp nến. Cả gia đình nên mặc trang phục chỉnh tề, giữ thái độ trang nghiêm.
3. Thưởng thức mâm cỗ
Sau khi cúng xong, gia đình có thể cùng nhau thưởng thức mâm cỗ. Đây là lúc để gắn kết tình cảm, chia sẻ những câu chuyện về tổ tiên, về truyền thống gia đình.
4. Không nên cúng quá muộn
Nếu không thể cúng vào giờ Ngọ, hãy cố gắng cúng sớm hơn là muộn hơn. Cúng muộn có thể khiến lễ vật không được “thượng cúng” một cách trọn vẹn.
5. Tôn trọng phong tục địa phương
Mỗi vùng miền có thể có những phong tục, tập quán riêng trong việc cúng Rằm tháng Giêng. Hãy tôn trọng và tuân theo phong tục của địa phương mình.
Lời kết
Rằm tháng Giêng không chỉ là một ngày lễ mà còn là dịp để mỗi người con Việt Nam thể hiện lòng hiếu thảo, tưởng nhớ đến cội nguồn, tổ tiên. Việc chuẩn bị một mâm cỗ cúng tươm tất, thực hiện nghi lễ một cách thành tâm là cách để chúng ta gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Hy vọng rằng với hướng dẫn chi tiết trên, các bạn sẽ có thể tổ chức một buổi lễ cúng Rằm tháng Giêng năm Mậu Tuất trọn vẹn, ý nghĩa và đầy đủ, mang lại nhiều may mắn, bình an cho cả gia đình trong năm mới.
Để tìm hiểu thêm về các phong tục, lễ nghi truyền thống khác cũng như các thông tin hữu ích về cuộc sống, mời bạn ghé thăm chuaphatanlongthanh.com – Nơi chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và những giá trị văn hóa Việt Nam một cách chính xác, đáng tin cậy và phong phú.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
