Cúng Rằm tháng 7 hay còn gọi là cúng Vu Lan, là một trong những nghi lễ truyền thống quan trọng của người Việt Nam. Đây không chỉ là ngày báo hiếu cha mẹ mà còn là dịp để thể hiện lòng tri ân, tưởng nhớ đến tổ tiên và các ân nhân đã khuất. Việc chuẩn bị mâm cúng cẩn thận, thành tâm sẽ giúp gia chủ thể hiện được tấm lòng của mình và cầu mong những điều bình an cho gia đình. Vậy cúng rằm tháng 7 gồm những gì? Ý nghĩa của nó ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng Giêng Lúc Mấy Giờ? Thời Gian Tốt Và Những Điều Cần Biết
Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Của Việc Cúng Rằm Tháng 7
Rằm tháng 7 không chỉ là ngày lễ Vu Lan thông thường mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc về văn hóa và tâm linh. Để hiểu rõ hơn, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu về nguồn gốc và ý nghĩa của ngày lễ này.
Nguồn Gốc Tích Lịch Sử Của Ngày Vu Lan
Theo truyền thống Phật giáo, nguồn gốc của ngày cúng Rằm tháng 7 bắt nguồn từ tích Mục Kiền Liên – một đệ tử xuất chúng của Đức Phật. Mục Kiền Liên có mẹ là bà Thanh Đề, một người phụ nữ ích kỷ, keo kiệt và không tin nhân quả. Sau khi qua đời, bà phải xuống địa ngục và chịu hình phạt đói khát. Thương mẹ, Mục Kiền Liên đã dùng pháp lực của mình để mang cơm xuống cho mẹ. Tuy nhiên, do nghiệp chướng nặng nề, cơm đã biến thành than và bà không thể ăn được.
Mục Kiền Liên bèn cầu xin Đức Phật chỉ dạy. Đức Phật dạy rằng: “Dù pháp lực của ông cao đến đâu cũng không thể cứu mẹ một mình. Cần phải nương nhờ công đức của tăng chúng khắp mười phương mới mong giải cứu được”. Theo lời Phật dạy, vào ngày Rằm tháng 7, Mục Kiền Liên đã thiết trai cúng dường chư Tăng. Nhờ công đức này mà mẹ ông được giải thoát khỏi địa ngục.
Tích truyện này không chỉ là câu chuyện về lòng hiếu thảo mà còn là bài giảng về nhân quả, nghiệp báo và sự tương quan giữa cõi âm và dương. Từ đó, phong tục cúng Rằm tháng 7 lan truyền trong dân gian, trở thành nét đẹp văn hóa của người Việt.
Ý Nghĩa Của Việc Cúng Rằm Tháng 7 Trong Văn Hóa Việt
Ngày nay, cúng Rằm tháng 7 mang hai ý nghĩa chính: báo hiếu cha mẹ và cúng chúng sinh. Đây là dịp để con cháu tưởng nhớ công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, ông bà, tổ tiên. Dù cha mẹ còn sống hay đã mất, việc cúng Vu Lan cũng là cách để thể hiện lòng biết ơn, cầu mong cha mẹ được mạnh khỏe, bình an.
Bên cạnh đó, đây còn là ngày “mở cửa ngục”, các vong linh không nơi nương tựa được tha hồ lang thang. Vì vậy, ngoài cúng gia tiên, người Việt còn làm lễ cúng chúng sinh ở ngoài sân, ngõ hoặc trước cửa nhà. Lễ cúng này nhằm bố thí, chia sẻ phần nào nỗi khổ của các vong linh lang thang, đồng thời cầu xin họ không quấy phá gia đình. Đây là hành động từ bi, cứu giúp chúng sinh của người con Phật.
Chuẩn Bị Mâm Cúng Rằm Tháng 7 Đầy Đủ Và Chuẩn Xác
Mâm cúng Rằm tháng 7 thường được chia làm hai phần: mâm cúng gia tiên (trong nhà) và mâm cúng chúng sinh (ngoài sân/ngõ). Tùy vào điều kiện gia đình và phong tục từng vùng miền mà mâm cúng có thể khác nhau, nhưng nhìn chung đều cần chuẩn bị các items sau:
Mâm Cúng Gia Tiên (Trong Nhà)
Mâm cúng gia tiên là phần quan trọng nhất, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên. Mâm cúng có thể là mâm cúng chay hoặc mâm cúng mặn, tùy theo tín ngưỡng của gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Rằm: Lễ Vật, Văn Khấn Và Những Kiêng Kị Cần Biết
- Nến (đèn cầy): 2 cây nến (hoặc 1 cặp).
- Hương (nhang): 3 nén hương.
- Trầu cau: 1 quả cau và 3 lá trầu (hoặc 3 quả cau và 9 lá trầu).
- Muối gạo: 1 chén muối, 1 chén gạo.
- Nước: 3 chén nước.
- Hoa: Hoa tươi (hoa sen, hoa cúc, hoa huệ…).
- Quả: 5 loại quả (thông thường là 5 quả).
- Xôi: 1 đĩa xôi (xôi gấc, xôi đỗ…).
- Chè: 1 bát chè (chè trôi nước, chè đậu xanh…).
- Bánh: Bánh trung thu, bánh kẹo các loại.
- Giò: 1 đĩa giò lụa (nếu cúng chay).
- Cá kho: 1 đĩa cá kho (nếu cúng mặn).
- Gà luộc: 1 con gà luộc nguyên con (nếu cúng mặn).
- Nem rán: 1 đĩa nem rán (nếu cúng mặn).
Mâm Cúng Chúng Sinh (Ngoài Ngõ)
Mâm cúng chúng sinh thường được đặt ở ngoài sân, ngõ hoặc trước cửa nhà. Mục đích là để bố thí cho các vong linh lang thang, không người thờ cúng. Mâm cúng này thường là đồ chay.
- Nến (đèn cầy): 3 cây nến.
- Hương (nhang): 3 nén hương.
- Nước: 3 chén nước.
- Hoa: Hoa tươi.
- Quả: 5 loại quả.
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo.
- Mía: 2 cây mía (dùng để các vong linh bám vào).
- Cháo: 1 nồi cháo trắng (hoặc cháo loãng).
- Xôi: 1 đĩa xôi.
- Cơm: 1 chén cơm.
- Muối: 1 chén muối.
- Tiền vàng: 1000 tiền vàng, 1000 tiền âm phủ, 1000 tiền thiên linh.
- Quần áo chúng sinh: 1000 bộ (hoặc 100 bộ).
Lưu ý: Khi cúng chúng sinh, gia chủ nên đọc tên và địa chỉ của mình để các vong linh không bị nhầm lẫn và đến nhận lộc.
Các Món Ăn Không Thể Thiếu Trong Mâm Cúng Rằm Tháng 7
Dưới đây là chi tiết về các món ăn truyền thống thường có trong mâm cúng Rằm tháng 7, giúp bạn chuẩn bị một cách tươm tất nhất.
Xôi Gấc – Màu Đỏ May Mắn
Xôi gấc là món ăn quen thuộc trong các ngày lễ, tết của người Việt. Màu đỏ của gấc không chỉ đẹp mắt mà còn tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc. Khi cúng Rằm tháng 7, xôi gấc thể hiện lòng thành và mong muốn những điều tốt đẹp đến với gia đình.
Cách làm xôi gấc cũng khá đơn giản. Gấc chọn quả chín đỏ, lấy phần cơm gấc trộn với gạo nếp đã ngâm, thêm một chút đường và nước cốt dừa rồi đồ lên. Xôi chín có màu đỏ au, dẻo thơm, rất hấp dẫn.
Chè Trôi Nước – Sum Vầy, Hạnh Phúc
Chè trôi nước là món ăn không thể thiếu trong mâm cúng Rằm tháng 7, đặc biệt là ở miền Nam. Những viên chè tròn trịa, trắng ngần với phần nhân đậu xanh bùi bùi, ngọt ngọt, được bao bọc bởi nước cốt dừa béo ngậy.
Theo quan niệm của người xưa, chè trôi nước tượng trưng cho sự sum vầy, đoàn viên, hạnh phúc tròn đầy. Ăn chè trôi nước vào ngày Rằm tháng 7 cũng là cách để cầu mong gia đình luôn được ấm no, hạnh phúc.
Cá Kho Tộ – Món Ăn Quen Thuộc
Cá kho tộ là món ăn dân dã, quen thuộc trong mâm cơm gia đình người Việt. Vào ngày Rằm tháng 7, cá kho tộ thường xuất hiện trong mâm cúng gia tiên. Món ăn này không chỉ ngon mà còn mang ý nghĩa về sự no ấm, đủ đầy.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm: Nên Thắp Mấy Nén Hương Để Đón Tài Lộc Và Bình An Năm Mới?
Cá kho tộ ngon là cá phải thấm gia vị, thịt cá chắc, xương cá mềm. Thường dùng cá trắm, cá rô, cá diêu hồng… kho với riềng, gừng, nước mắm, đường, tiêu… Món này ăn với cơm nóng thì rất tuyệt.
Giò Lụa – Biểu Tượng Của Sự Trọn Vẹn
Giò lụa (hay chả lụa) là món ăn không thể thiếu trong các mâm cỗ, mâm cúng của người Việt. Giò lụa được làm từ thịt lợn nạc, giã nhuyễn, cuộn trong lá chuối và luộc chín. Khi cắt ra, miếng giò có màu hồng nhạt, dai dai, thơm ngon.
Trong mâm cúng Rằm tháng 7, giò lụa tượng trưng cho sự trọn vẹn, sum vầy. Đây là món ăn bổ sung protein rất tốt cho cơ thể.
Gà Luộc – Món Ăn Cao Cấp Trong Mâm Cỗ
Gà luộc là món ăn cao cấp, thường dùng trong các dịp lễ, tết, cúng giỗ. Trong mâm cúng Rằm tháng 7, gà luộc nguyên con là thể hiện sự trang trọng, thành kính. Gà luộc ngon phải là gà ta, luộc vừa chín tới, thịt săn chắc, da vàng ươm, không bị nát.
Gà luộc thường được xếp ngay ngắn trên đĩa, trang trí thêm lá chanh cho đẹp. Khi cúng xong, gia đình có thể dùng làm món ăn trong bữa cơm gia đình.
Các Bước Thực Hiện Nghi Lễ Cúng Rằm Tháng 7
Để nghi lễ cúng Rằm tháng 7 được diễn ra suôn sẻ, gia chủ cần chuẩn bị chu đáo từ khâu chọn ngày, giờ đến bài văn khấn.
Chọn Ngày, Giờ Cúng Phù Hợp
Theo quan niệm dân gian, cúng Rằm tháng 7 nên cúng vào đúng ngày Rằm (ngày 15 tháng 7 Âm lịch). Tuy nhiên, nhiều gia đình có thể cúng từ mùng 1 đến ngày 15 tháng 7.
Về giờ cúng, nên chọn các giờ đẹp như giờ Thìn (7-9h), giờ Tỵ (9-11h), giờ Ngọ (11-13h). Đây là những giờ có không khí trong lành, dương khí mạnh, phù hợp để làm các công việc tâm linh.
Chuẩn Bị Không Gian Cúng
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng Giêng Vào Ngày 13 Có Được Không? Giải Đáp Chi Tiết
Trước khi cúng, gia chủ cần dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, đặc biệt là bàn thờ gia tiên. Bàn thờ phải được lau chùi sạch sẽ, hoa quả tươi, nước uống đầy đủ.
Đối với mâm cúng chúng sinh, nên đặt ở ngoài sân, ngõ hoặc trước cửa nhà. Mâm cúng này không nên đặt chung với mâm cúng gia tiên để tránh nhầm lẫn.
Bài Văn Khấn Cúng Rằm Tháng 7
Bài văn khấn là phần quan trọng trong nghi lễ cúng. Gia chủ nên đọc văn khấn một cách trang nghiêm, thành tâm. Dưới đây là bài văn khấn cúng gia tiên và cúng chúng sinh:
Bài văn khấn cúng gia tiên:
“Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy các Ngài Táo quân, Thổ địa, Long mạch, Tài thần.
Con kính lạy tiên tổ nội ngoại họ…
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ con là… ở tại…
Thành tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, kim ngân, trà quả, thắp nén hương thơm dâng lên trước án, trình cáo chư vị Tôn thần, cáo yết tiên tổ, khẩn cầu tấu trình.
Cúi xin chư vị Tôn thần, tiên tổ nội ngoại phù hộ độ trì, ban cho gia chủ con được sức khỏe dồi dào, tinh tấn mạnh khỏe, công danh tấn tới, tài lộc hanh thông, gia đạo an khang, con cháu ngoan hiền, vạn sự như ý, cầu gì được nấy, nguyện gì cũng thành.
Con cầu xin chư vị Tôn thần, tiên tổ chứng giám cho lòng thành.
Nam mô A di Đà Phật!”
Bài văn khấn cúng chúng sinh:
“Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!
Nam mô A di Đà Phật!
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật.
Con lạy các chư vị Tôn thần.
Con lạy các vong linh chúng sinh.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ con là… ở tại…
Thành tâm sắm sửa lễ vật, kim ngân, hương hoa, trà quả, cháo loãng, thiết lập trai đàn để cúng dường, bố thí cho các vong linh chúng sinh, không nơi nương tựa.
Kính xin các vong linh hãy đến đây thọ hưởng, xin đừng chê trách. Kính xin các chư vị Tôn thần, Táo quân, Thổ địa, Long mạch, Tài thần phù hộ độ trì cho gia chủ con được bình an, mạnh khỏe, làm ăn phát đạt.
Con cầu xin chư vị Tôn thần, các vong linh chứng giám cho lòng thành.
Nam mô A di Đà Phật!”
Những Điều Cần Kiêng Kỵ Khi Cúng Rằm Tháng 7
Để tránh những điều không hay, gia chủ cần lưu ý những điều kiêng kỵ sau:
- Không cúng hoa giả: Hoa cúng phải là hoa tươi, không dùng hoa giả, hoa đã héo. Hoa giả không có sinh khí, không thể hiện được lòng thành.
- Không cúng đồ cay, mặn quá mức: Đặc biệt với mâm cúng chúng sinh, nên cúng đồ chay. Nếu cúng mặn, cũng nên kiêng các món như thịt chó, thịt mèo, rau muống, giá đỗ…
- Không để mâm cúng lung tung: Mâm cúng gia tiên phải đặt ở nơi trang trọng, bàn thờ phải sạch sẽ. Mâm cúng chúng sinh phải đặt ở ngoài ngõ, không đặt chung.
- Không tranh cãi, to tiếng: Trong ngày cúng, gia chủ nên giữ tâm trạng vui vẻ, hòa khí, tránh tranh cãi, to tiếng trong gia đình.
- Không nên làm việc ác: Trong tháng cô hồn, nên tránh sát sinh, trộm cắp, nói dối… để không bị quả báo.
Lời Kết
Cúng Rằm tháng 7 là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt Nam, thể hiện lòng hiếu thảo, tri ân với tổ tiên và lòng từ bi với chúng sinh. Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ hơn về cúng rằm tháng 7 cũng như cách chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, ý nghĩa nhất. Hãy luôn thành tâm và chuẩn bị chu đáo để ngày lễ Vu Lan trọn vẹn, mang lại bình an và may mắn cho gia đình.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
