Mâm cỗ cúng Giao thừa không thể thiếu hình ảnh con gà trống luộc ngậm bông hoa hồng đỏ. Đây là một phong tục lâu đời chứa đựng nhiều ý nghĩa tâm linh và văn hóa sâu sắc của người Việt.
Phong tục cúng gà trống đêm Giao thừa mang ý nghĩa gì?
Có thể bạn quan tâm: Cúng Sao Tuổi Ất Sửu: Chi Tiết Cách Cúng Và Giải Hạn Năm 2025
Có thể bạn quan tâm: Cúng Sao Tuổi Tân Hợi 2026: Cẩm Nang Chi Tiết Cho Người Sinh Năm 1971
Nguồn gốc và ý nghĩa tâm linh
Theo quan niệm dân gian, tục lệ cúng gà trống trong đêm trừ tịch (đêm Giao thừa) bắt nguồn từ những truyền thuyết xa xưa về sự hình thành của vũ trụ và lịch sử loài người. Đây không chỉ là một nghi thức đơn thuần mà còn là cách để con người thể hiện lòng biết ơn và mong ước về một năm mới an lành.
Truyện kể về việc gọi mặt trời
Theo một truyền thuyết cổ, khi Trời mới tạo ra mặt đất, nơi đây chìm trong giá rét và tăm tối. Ngọc Hoàng thấy vậy đã sai mười mặt trời cùng chiếu sáng để sưởi ấm muôn loài. Tuy nhiên, vì quá nhiều mặt trời nên mặt đất bị khô cằn, nứt nẻ. Một anh hùng đã dùng cung tên bắn rơi chín mặt trời. Con mặt trời cuối cùng vì quá sợ hãi đã trốn biệt, không chịu ló dạng. Thế gian lại chìm vào băng giá và bóng tối. Muôn loài rủ nhau đi gọi mặt trời nhưng không con nào gọi được, duy chỉ có con gà trống cất tiếng gáy vang. Tiếng gáy của gà khiến mặt trời tò mò, từ từ ngó xuống và dần hạ thấp độ cao, mang ánh sáng trở lại cho trần gian.
Chính vì lẽ đó, trong đêm Giao thừa – khoảnh khắc giao thời giữa năm cũ và năm mới, cũng là lúc trời đất tối tăm nhất, người dân thường cúng gà trống với hy vọng chú gà sẽ “gọi” mặt trời chiếu rọi cho một năm mới đủ đầy ánh nắng, mưa thuận gió hòa.
Gà trống và năm đức tính của người quân tử
Bên cạnh ý nghĩa về ánh sáng, gà trống còn được xem là biểu tượng của năm đức tính tốt đẹp của người quân tử. Trong lịch sử, Tả quân Lê Văn Duyệt từng tâu với vua Gia Long về năm đức lớn của loài gà:
- Văn: Đầu có mào cao như đội mũ, bộ lông mượt mà như y phục, dáng điệu chỉnh tề.
- Võ: Chân cứng cáp, cựa nhọn bén như vũ khí.
- Dũng: Thấy đối thủ là xông lên ngay, không quản ngại.
- Nhân: Khi tìm thấy thức ăn liền gọi đàn cùng đến.
- Tín: Dù mùa đông hay hạ, ngày nắng hay mưa đều gáy đúng giờ, đúng canh, báo hiệu cho mọi người thức dậy làm việc.
Trong năm đức tính đó, Tín được coi là quan trọng nhất. Tiếng gáy đúng giờ của gà trống như một lời nhắc nhở mọi người về sự cần cù, siêng năng và tinh thần trách nhiệm.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Sao Tuổi Đinh Sửu 2026: Cẩm Nang Chi Tiết Từ Lễ Vật Đến Văn Khấn
Ý nghĩa của hoa hồng đỏ trong mâm cúng
Việc cúng gà trống ngậm hoa hồng đỏ không phải là chi tiết thừa. Trang sức này mang ý nghĩa biểu tượng mạnh mẽ, kết hợp giữa truyền thuyết và ước vọng.
- Biểu tượng của tiếng gáy gọi bình minh: Bông hoa hồng đỏ cắm ở mỏ gà được ví như ánh bình minh rực rỡ mà chú gà đã gọi về. Nó nhắc nhở mọi người về sự tích gà trống mang ánh sáng trở lại cho trần gian.
- Mang lại may mắn và tài lộc: Hoa hồng là loài hoa tượng trưng cho sắc đẹp và tình yêu, trong khi màu đỏ lại là màu của sự may mắn, tài lộc và thịnh vượng trong văn hóa Á Đông. Cúng gà trống ngậm hoa hồng trong đêm Giao thừa là một cách để tiễn biệt những điều xui xẻo của năm cũ và cầu mong một năm mới an khang, phát đạt.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Sao Tuổi Tân Mùi: Ý Nghĩa, Thời Gian Và Hướng Dẫn Chi Tiết Nhất
Vì sao chỉ dùng gà trống?
Người xưa quan niệm rằng chỉ nên dùng gà trống để cúng Giao thừa, không dùng gà mái hay gà trống thiến. Lý do là bởi gà trống hội tụ đầy đủ năm đức tính cao đẹp, đặc biệt là đức Tín. Tiếng gáy của gà trống có khả năng xua tan bóng tối và gọi mặt trời, điều mà gà mái hay gà trống thiến không làm được. Do đó, hình ảnh gà trống luộc ngậm hoa hồng đỏ đã trở thành một phần không thể thiếu trong mâm cỗ cúng Giao thừa của người Việt, thể hiện sự thành kính và ước vọng về một năm mới tốt đẹp.
Ngoài ra, bạn có thể tìm hiểu thêm nhiều phong tục Tết Nguyên đán đặc sắc khác tại chuaphatanlongthanh.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
