Tết Nguyên Đán là thời điểm quan trọng nhất trong năm của người Việt, với chuỗi nghi lễ dài đặc biệt từ mùng 1 đến mùng 3. Tuy nhiên, nhiều người vẫn thắc mắc về cúng tất mùng 4 có cần thiết hay không và nên chuẩn bị những gì. Thực tế, đây là ngày tiếp nối của chuỗi lễ Tết, đánh dấu sự trở lại của nhịp sống thường nhật sau những ngày nghỉ lễ. Việc chuẩn bị một mâm cúng đơn giản vào ngày này không chỉ để thể hiện sự thành kính mà còn giúp gia chủ giữ gìn không khí Tết trọn vẹn直到 ngày cuối cùng.
Việc chuẩn bị cúng tất mùng 4 thường không quá cầu kỳ như mùng 1 hay mùng 3. Tùy theo quan niệm từng vùng miền và điều kiện gia đình, mâm cúng có thể đơn giản hoặc đầy đủ hơn. Dưới đây là chi tiết về ý nghĩa, cách chuẩn bị và những lưu ý quan trọng để bạn có thể thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Rằm Tháng Giêng: Thời Điểm Đẹp Và Nghi Lễ Chuẩn Truyền Thống
Tóm tắt quy trình thực hiện
- Chuẩn bị nguyên liệu: Lựa chọn các loại hoa quả tươi ngon, bánh kẹo phù hợp và trà hương vị thanh nhẹ.
- Sắp xếp bàn thờ: Dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, thay nước chén, thắp nến hoặc đèn dầu.
- Sắm lễ vật: Chuẩn bị mâm cơm cúng (nếu cúng chay hoặc mặn tùy信仰), trà quả, vàng mã.
- Thực hiện nghi lễ: Gia chủ thắp hương, khấn vái tạ ơn thần linh, gia tiên.
- Hóa vàng và kết lễ: Sau khi hương cháy hết một phần, thực hiện hóa vàng mã và thụ lộc.
Ý nghĩa của việc cúng tất mùng 4
Ngày mùng 4 Tết thường được xem là ngày “tất” (kết thúc) của chuỗi ngày Tết Nguyên Đán. Đây là thời điểm các gia đình chuẩn bị quay trở lại với công việc, học tập thường ngày. Việc làm lễ cúng tất vào ngày này mang ý nghĩa tạ ơn trời đất, thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho gia đình một năm mới an khang, phúc lộc.
Theo quan niệm dân gian, sau khi đã cúng rằm tháng Giêng, việc cúng tất mùng 4 giúp khép lại chuỗi ngày lễ hội, xua tan những điều không may mắn trong kỳ nghỉ và cầu mong sự hanh thông cho công việc làm ăn sắp tới. Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, cùng nhau dùng bữa cơm cuối năm cũ (tính theo lịch âm) để gắn kết tình cảm.
Chuẩn bị mâm cúng tất mùng 4 đơn giản
Mâm cúng tất mùng 4 không cần quá linh đình nhưng phải thể hiện được sự thành tâm. Dưới đây là gợi ý chi tiết cho các gia đình hiện đại:
1. Hoa quả và bánh kẹo
Đây là phần không thể thiếu trên bàn thờ ngày Tết. Bạn nên chọn các loại hoa quả tươi, có màu sắc đẹp, không dập nát:
- Hoa quả: Táo, lê, cam, quýt, nho, sung, dưa hấu. Nên chọn số lượng lẻ (3 hoặc 5 loại quả) để bày biện đẹp mắt.
- Bánh kẹo: Các loại bánh kẹo truyền thống như bánh chưng, bánh tét (nếu còn), mứt sen, mứt gừng, kẹo chocolate. Nên sắp xếp gọn gàng trong đĩa hoặc giỏ.
2. Trà và rượu
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Rằm Tháng Tư: Thời Điểm, Bài Văn Khấn Chuẩn Và Những Lưu Ý Quan Trọng
Trà và rượu là lễ vật thể hiện lòng thành kính đối với thần linh và gia tiên:
- Trà: Nên chọn trà xanh hoặc trà ướp hương hoa sen, hoa lài để tạo cảm giác thanh tịnh.
- Rượu: Có thể dùng rượu trắng hoặc rượu nếp. Nếu gia đình theo đạo Phật hoặc không dùng rượu, có thể thay bằng nước lọc hoặc nước trái cây.
3. Mâm cơm cúng (tùy chọn)
Nếu gia đình muốn cúng mặn, có thể chuẩn bị một mâm cơm đơn giản với các món ăn truyền thống:
- Gà luộc: Biểu tượng của sự may mắn, đủ đầy.
- Xôi chè: Xôi gấc hoặc xôi đỗ, chè đậu xanh hoặc chè trôi nước.
- Canh măng hoặc soup: Dễ ăn, phù hợp với không khí se lạnh của thời tiết sau Tết.
- Rau củ luộc: Để cân bằng dinh dưỡng.
Lưu ý: Nếu gia đình theo đạo Phật, nên chuẩn bị mâm cúng chay với các món như nem chay, giò chay, canh nấm, xôi chay.
4. Vàng mã và tiền âm phủ
Vàng mã là một phần không thể thiếu trong tín ngưỡng dân gian. Bạn nên chuẩn bị:
- Quần áo vàng mã: 1 bộ completo (áo dài, nón, giày dép) cho thần linh và 1 bộ cho gia tiên.
- Tiền âm phủ: Các loại tiền âm phủ, sớ (vàng lá).
- Đèn nến: 1 cặp nến thơm hoặc đèn dầu để thắp sáng bàn thờ.
Các bước thực hiện cúng tất mùng 4
Để đảm bảo nghi lễ diễn ra suôn sẻ, bạn có thể tham khảo các bước sau:
Bước 1: Dọn dẹp bàn thờ
Trước khi cúng, cần lau dọn bàn thờ sạch sẽ, loại bỏ bụi bẩn, tàn hương cũ. Thay nước chén, sắp xếp lại bài vị, bát hương cho ngay ngắn. Nên thắp 1 nén hương thơm để khử uế khí.
Bước 2: Sắp xếp mâm cúng
Mâm cúng nên được đặt ở vị trí trang trọng trước bàn thờ. Hoa quả và bánh kẹo được bày biện đẹp mắt ở vị trí trung tâm, rượu và trà đặt hai bên. Mâm cơm (nếu có) đặt ở phía dưới.
Bước 3: Khấn vái
Gia chủ thắp nén hương, chắp tay vái lạy 3 lạy rồi đọc bài khấn. Nội dung khấn cần ngắn gọn, thành tâm, tạ ơn thần linh, tổ tiên đã phù hộ gia đình trong năm cũ và cầu mong sự bình an cho năm mới.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Rằm Tháng 8 Trọn Vẹn Ý Nghĩa
Bài khấn mẫu:
“Nam mô A Di Đà Phật!
Kính lạy các chư thần linh, gia tiên họ [tên họ]…
Hôm nay là ngày mùng 4 tháng Giêng năm [tên năm], gia đình chúng con chuẩn bị mâm cơm/hoa quả, trà quả, vàng mã để tạ ơn trời đất, thần linh và tổ tiên.
Kính xin các ngài chứng giám, phù hộ cho gia đình chúng con một năm mới an khang, thịnh vượng, công danh tấn tới…”
(Lưu ý: Bạn có thể đọc theo văn khấn truyền thống của gia đình hoặc tự nguyện văn khấn ngắn gọn theo tâm tư).
Bước 4: Hóa vàng và thụ lộc
Sau khi hương cháy hết khoảng 2/3 (hoặc cháy từ từ), gia chủ sẽ thực hiện hóa vàng mã ở nơi an toàn, tránh gây cháy nổ. Sau khi hóa vàng xong, gia chủ lạy tạ và hạ mâm cúng. Các thành viên trong gia đình cùng nhau thụ lộc (ăn mâm cơm cúng) để cầu may mắn.
Những lưu ý quan trọng khi cúng tất mùng 4
Để tránh những sai sót không đáng có, bạn cần lưu ý những điểm sau:
1. Thời gian cúng
Thời gian cúng phù hợp nhất là vào buổi sáng hoặc buổi trưa (trước 12 giờ trưa). Không nên cúng vào buổi tối vì theo quan niệm dân gian, đây là thời điểm âm khí mạnh, không phù hợp để cúng kiến thần linh.
2. Trang phục khi cúng
Gia chủ nên mặc trang phục chỉnh tề, lịch sự, tốt nhất là mặc áo dài hoặc trang phục truyền thống để thể hiện sự tôn trọng. Tránh mặc đồ rách, đồ ngủ khi thực hiện nghi lễ.
3. Thái độ thành tâm
Điều quan trọng nhất khi cúng tất mùng 4 là thái độ thành tâm. Không cần quá câu nệ về hình thức nhưng phải thể hiện được lòng biết ơn và sự thành kính.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Rằm Tháng 7 Theo Phật Giáo: Văn Khấn, Mâm Cỗ, Và Những Điều Cần Biết
4. An toàn khi hóa vàng
Khi hóa vàng mã, cần chọn nơi thông thoáng, tránh xa các vật liệu dễ cháy. Tuyệt đối không để tàn hương rơi vào vàng mã gây cháy lan. Sau khi hóa xong, nên kiểm tra kỹ để đảm bảo lửa đã tắt hoàn toàn.
5. Vệ sinh thực phẩm
Nếu chuẩn bị mâm cơm cúng, cần đảm bảo thực phẩm tươi ngon, chế biến kỹ lưỡng để tránh hiện tượng ôi thiu, gây ảnh hưởng đến sức khỏe khi thụ lộc.
Giải đáp thắc mắc thường gặp
Có nhất thiết phải cúng tất mùng 4 không?
Không bắt buộc. Tùy theo quan niệm và tập tục của từng gia đình. Nếu gia đình muốn giữ trọn không khí Tết đến rằm tháng Giêng thì có thể cúng. Nếu bận rộn, bạn có thể cúng đơn giản hoặc chỉ thắp hương tạ ơn.
Có thể cúng tất mùng 4 vào ngày khác không?
Thời gian cúng có thể linh hoạt từ mùng 3 đến mùng 5. Tuy nhiên, nên tránh cúng vào ngày mùng 5 vì đây là ngày “xông đất” quan trọng, cần giữ không khí trong lành.
Mâm cúng chay có được dùng để cúng tất mùng 4 không?
Hoàn toàn được. Nếu gia đình theo đạo Phật hoặc không ăn mặn, mâm cúng chay với hoa quả, bánh kẹo, trà là lựa chọn hợp lý và tịnh tâm.
Kết luận
Việc chuẩn bị cúng tất mùng 4 thực ra không quá phức tạp nếu bạn hiểu rõ ý nghĩa và quy trình thực hiện. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và không khí gia đình sum vầy. Một mâm cúng đơn giản nhưng được chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp bạn khép lại những ngày Tết trọn vẹn, sẵn sàng cho một năm mới với nhiều hy vọng và thành công. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn và gia đình có một ngày mùng 4 Tết ấm cúng và ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 16, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
