Cúng Tất Niên Có Cần Xem Ngày Không?

Cúng tất niên là một trong những nghi lễ truyền thống thiêng liêng nhất trong văn hóa Việt Nam, đánh dấu sự khép lại một năm cũ và chuẩn bị đón năm mới. Nghi lễ này không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, cùng nhau nhìn lại những gì đã qua và hướng tới một năm mới an lành, thịnh vượng. Tuy nhiên, một câu hỏi thường được đặt ra là: “Cúng tất niên có cần xem ngày không?”. Đây là băn khoăn của rất nhiều người, đặc biệt là những gia đình trẻ, những người sống ở đô thị, khi mà cuộc sống hiện đại đôi khi khiến họ cảm thấy bối rối trước những phong tục cổ truyền. Vậy, thực tế thì có cần thiết phải chọn ngày giờ cúng tất niên hay không? Nếu có, thì nên chọn ngày giờ như thế nào cho hợp lý? Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu sâu hơn về ý nghĩa của lễ cúng tất niên, từ đó đưa ra câu trả lời phù hợp với quan điểm, điều kiện sống và mong muốn của bạn.

Có thể bạn quan tâm: Cúng Tất Niên Bao Nhiêu Chén Cháo: Quy Tắc Cúng Mâm Cơm Tất Niên

Những điều cần biết về lễ cúng tất niên

Ý nghĩa và nguồn gốc của lễ cúng tất niên

Lễ cúng tất niên, hay còn gọi là lễ trừ tịch, là một phong tục cổ truyền của người Việt Nam, được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm âm lịch (thường là ngày 30 tháng Chạp). “Tất niên” có nghĩa là “kết thúc một năm”, và lễ cúng này chính là nghi thức để tiễn đưa năm cũ, cảm ơn tổ tiên, thần linh đã phù hộ cho gia đình trong suốt một năm qua, đồng thời cầu mong một năm mới bình an, may mắn và hạnh phúc.

Nghi lễ này bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và các vị thần linh trong văn hóa nông nghiệp lúa nước của người Việt. Trong xã hội xưa, con người phụ thuộc rất nhiều vào thiên nhiên, vào mùa màng, nên việc tạ ơn các vị thần linh, tổ tiên đã phù hộ cho một năm được mùa, gia đình an khang là điều hết sức quan trọng. Dần dần, lễ cúng tất niên trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Việt, thể hiện lòng hiếu thảo, sự biết ơn và mong ước về một tương lai tốt đẹp hơn.

Thời gian tổ chức lễ cúng tất niên

Theo phong tục truyền thống, lễ cúng tất niên thường được tổ chức vào buổi chiều hoặc buổi tối ngày 30 tháng Chạp (hoặc ngày 29 tháng Chạp nếu năm đó có 29 ngày). Đây là thời điểm mà mọi công việc trong năm đã được hoàn tất, các thành viên trong gia đình đã trở về sum họp, và không khí Tết đã tràn ngập khắp nơi.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, do đặc thù công việc, sinh hoạt, nhiều gia đình không thể tổ chức lễ cúng vào đúng ngày 30 tháng Chạp. Trong trường hợp này, nhiều người lựa chọn tổ chức lễ cúng tất niên sớm hơn, có thể là ngày 28, 29 hoặc thậm chí là ngày 31 tháng Chạp (ngày dương lịch). Điều này dẫn đến một câu hỏi được đặt ra: “Nếu tổ chức lễ cúng tất niên sớm hoặc muộn hơn so với ngày truyền thống, thì có cần thiết phải xem ngày giờ cụ thể hay không?”. Câu trả lời sẽ được giải thích chi tiết ở phần tiếp theo.

Mâm cúng tất niên gồm những gì?

Mâm cúng tất niên là một phần quan trọng trong nghi lễ, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên và các vị thần linh. Mâm cúng thường bao gồm các món ăn truyền thống, mang ý nghĩa tượng trưng cho sự sum vầy, no đủ và may mắn.

Một mâm cúng tất niên truyền thống thường gồm có:

• Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh: Tượng trưng cho sự may mắn, đỏ đắn.
• Bánh chưng, bánh tét: Biểu tượng của đất trời, thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên.
• Thịt gà luộc hoặc thịt heo luộc: Tượng trưng cho sự no đủ, sung túc.
• Canh măng hoặc canh miến: Tượng trưng cho sự thanh tao, trong sạch.
• Hoa quả: Thường là các loại trái cây có màu sắc tươi sáng như cam, quýt, bưởi, dưa hấu, tượng trưng cho sự ngọt ngào, may mắn.
• Rượu, trà: Dùng để dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính.
• Nhang, đèn, vàng mã: Các vật dụng cần thiết để thực hiện nghi lễ.

Ngoài ra, tùy theo vùng miền, phong tục, tín ngưỡng của mỗi gia đình mà mâm cúng có thể có những biến tấu khác nhau, nhưng về cơ bản, các món ăn này đều mang những ý nghĩa tốt đẹp, thể hiện mong ước về một năm mới an lành, thịnh vượng.

Có thể bạn quan tâm: Cúng Tất Niên Có Cúng Ngựa Không? Giải Đáp Chi Tiết Theo Phong Tục Truyền Thống

Cúng tất niên có cần xem ngày không?

Quan điểm truyền thống: Xem ngày giờ để chọn thời điểm tốt nhất

Theo quan điểm truyền thống, việc chọn ngày giờ tốt để thực hiện các nghi lễ quan trọng, trong đó có lễ cúng tất niên, là điều hết sức cần thiết. Người xưa tin rằng, mỗi ngày, mỗi giờ đều có những vận khí, năng lượng khác nhau, ảnh hưởng đến cuộc sống và vận mệnh của con người. Việc chọn được ngày giờ tốt sẽ giúp cho nghi lễ được thực hiện một cách thuận lợi, mang lại nhiều may mắn, bình an cho gia đình trong năm mới.

Theo quan niệm phong thủy, có một số ngày giờ được coi là “đại cát đại lợi” để thực hiện lễ cúng tất niên, ví dụ như:

• Ngày Thìn, Tuất, Sửu, Mùi: Đây là những ngày được coi là “địa chi tam hợp”, mang lại sự hòa hợp, thuận lợi.
• Giờ Tý, Sửu, Dần, Mão: Đây là những giờ được coi là “đại cát” để thực hiện các nghi lễ quan trọng.

Tuy nhiên, việc chọn ngày giờ tốt để cúng tất niên không phải là một quy tắc cứng nhắc, mà còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác như tuổi của gia chủ, hoàn cảnh gia đình, điều kiện thời tiết…

Quan điểm hiện đại: Linh hoạt theo điều kiện thực tế

Trong xã hội hiện đại, do đặc thù công việc, sinh hoạt, nhiều gia đình không thể tổ chức lễ cúng tất niên vào đúng ngày giờ truyền thống. Nhiều người cho rằng, điều quan trọng nhất trong lễ cúng tất niên không phải là ngày giờ, mà là lòng thành kính, sự sum họp của các thành viên trong gia đình.

Theo quan điểm này, việc xem ngày giờ để cúng tất niên là không cần thiết, miễn là gia đình có thể tổ chức một buổi lễ ấm cúng, trang nghiêm, thể hiện được lòng thành kính đối với tổ tiên và các vị thần linh. Nhiều gia đình lựa chọn tổ chức lễ cúng tất niên vào buổi tối ngày 30 tháng Chạp, hoặc ngày 29 tháng Chạp, hoặc thậm chí là ngày 31 tháng Chạp (ngày dương lịch), tùy theo điều kiện cụ thể của từng gia đình.

Vậy, có nên xem ngày giờ để cúng tất niên không?

Câu trả lời cho câu hỏi này phụ thuộc vào quan điểm, niềm tin và điều kiện thực tế của từng gia đình. Nếu bạn là người theo quan điểm truyền thống, tin vào phong thủy, thì việc xem ngày giờ để chọn thời điểm tốt nhất để cúng tất niên là điều nên làm. Tuy nhiên, nếu bạn là người theo quan điểm hiện đại, coi trọng sự linh hoạt và thực tế, thì việc xem ngày giờ là không cần thiết, miễn là gia đình có thể tổ chức một buổi lễ ấm cúng, trang nghiêm.

Một số chuyên gia phong thủy cho rằng, nếu bạn muốn xem ngày giờ để cúng tất niên, thì nên chọn ngày giờ phù hợp với tuổi của gia chủ, tránh các ngày giờ “xung khắc” với tuổi của gia chủ. Ngoài ra, cũng nên tránh các ngày giờ “đại kỵ” như ngày Tam nương, ngày Nguyệt kỵ, ngày Nguyệt tận…

Có thể bạn quan tâm: Cúng Tất Niên Buổi Sáng Hay Chiều: Thời Điểm Nào Là Tốt Nhất?

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính, sự sum họp của các thành viên trong gia đình. Dù bạn có chọn ngày giờ tốt đến đâu, nhưng nếu trong lòng không có lòng thành kính, không có sự sum họp, thì lễ cúng tất niên cũng sẽ mất đi ý nghĩa thiêng liêng vốn có của nó.

Cách xem ngày giờ tốt để cúng tất niên

Xem ngày theo tuổi gia chủ

Một trong những cách phổ biến nhất để xem ngày giờ tốt để cúng tất niên là dựa vào tuổi của gia chủ. Theo quan niệm phong thủy, mỗi tuổi đều có những ngày giờ tốt, xấu khác nhau. Việc chọn được ngày giờ tốt theo tuổi của gia chủ sẽ giúp cho lễ cúng tất niên được thực hiện một cách thuận lợi, mang lại nhiều may mắn, bình an cho gia đình trong năm mới.

Để xem ngày giờ tốt theo tuổi gia chủ, bạn có thể tham khảo các cuốn sách về phong thủy, tử vi, hoặc hỏi ý kiến của các chuyên gia phong thủy. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, việc xem ngày giờ theo tuổi gia chủ chỉ là một yếu tố tham khảo, không nên quá coi trọng.

Xem ngày theo lịch âm

Một cách khác để xem ngày giờ tốt để cúng tất niên là dựa vào lịch âm. Theo quan niệm truyền thống, có một số ngày trong tháng được coi là “đại cát đại lợi” để thực hiện các nghi lễ quan trọng, ví dụ như:

• Ngày mùng 1, 15: Đây là những ngày được coi là “ngày rằm, mồng một”, mang lại sự may mắn, thuận lợi.
• Ngày Thìn, Tuất, Sửu, Mùi: Đây là những ngày được coi là “địa chi tam hợp”, mang lại sự hòa hợp, thuận lợi.

Tuy nhiên, việc chọn ngày giờ tốt để cúng tất niên không phải là một quy tắc cứng nhắc, mà còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác như tuổi của gia chủ, hoàn cảnh gia đình, điều kiện thời tiết…

Một số lưu ý khi xem ngày giờ để cúng tất niên

• Tránh các ngày “đại kỵ”: Theo quan niệm phong thủy, có một số ngày được coi là “đại kỵ” để thực hiện các nghi lễ quan trọng, ví dụ như ngày Tam nương (mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27), ngày Nguyệt kỵ (mùng 5, 14, 23), ngày Nguyệt tận (ngày cuối cùng của tháng).
• Tránh các giờ “xung khắc”: Theo quan niệm phong thủy, mỗi tuổi đều có những giờ “xung khắc” khác nhau. Việc chọn được giờ tốt, tránh các giờ “xung khắc” sẽ giúp cho lễ cúng tất niên được thực hiện một cách thuận lợi.
• Linh hoạt theo điều kiện thực tế: Dù bạn có chọn ngày giờ tốt đến đâu, nhưng nếu điều kiện thực tế không cho phép (ví dụ: gia đình không thể sum họp vào ngày đó, thời tiết xấu…), thì cũng nên linh hoạt điều chỉnh.

Những điều kiêng kỵ khi cúng tất niên

Có thể bạn quan tâm: Cúng Tất Niên Bao Nhiêu Đĩa Xôi Chè?

Kiêng kỵ về thời gian

• Không cúng tất niên vào buổi sáng: Theo quan niệm truyền thống, lễ cúng tất niên nên được tổ chức vào buổi chiều hoặc buổi tối, vì đây là thời điểm mà mọi công việc trong năm đã được hoàn tất, các thành viên trong gia đình đã trở về sum họp.
• Không cúng tất niên vào ngày rằm: Ngày rằm là ngày để cúng Phật, cúng thần, không phải là ngày để cúng tất niên.

Kiêng kỵ về mâm cúng

• Không dùng đồ chay để cúng tất niên: Lễ cúng tất niên là dịp để cả gia đình sum họp, thưởng thức những món ăn ngon, nên không nên dùng đồ chay để cúng.
• Không dùng đồ sống để cúng tất niên: Theo quan niệm truyền thống, đồ sống mang tính “hàn”, không phù hợp để cúng tất niên.
• Không dùng hoa giả để cúng tất niên: Hoa giả mang tính “giả tạo”, không thể hiện được lòng thành kính đối với tổ tiên.

Kiêng kỵ về hành vi

• Không nói chuyện lớn tiếng, cười đùa trong lúc cúng: Lễ cúng tất niên là một nghi lễ thiêng liêng, cần được thực hiện một cách trang nghiêm, thành kính.
• Không mặc quần áo sặc sỡ, hở hang khi cúng: Quần áo mặc trong lúc cúng nên kín đáo, lịch sự, thể hiện sự tôn trọng đối với tổ tiên.
• Không cho trẻ em chạy nhảy, nô đùa trong lúc cúng: Trẻ em cần được nhắc nhở để giữ trật tự, trang nghiêm trong lúc cúng.

Những lời khuyên hữu ích cho việc tổ chức lễ cúng tất niên

Chuẩn bị tâm lý

• Chuẩn bị tâm lý thoải mái, vui vẻ: Lễ cúng tất niên là dịp để cả gia đình sum họp, cùng nhau nhìn lại những gì đã qua và hướng tới một năm mới an lành, thịnh vượng. Vì vậy, cần chuẩn bị tâm lý thoải mái, vui vẻ để có thể tận hưởng trọn vẹn không khí Tết.
• Chuẩn bị tâm lý thành kính: Lễ cúng tất niên là một nghi lễ thiêng liêng, cần được thực hiện một cách thành kính, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và các vị thần linh.

Chuẩn bị vật chất

• Chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, trang trọng: Mâm cúng tất niên nên được chuẩn bị đầy đủ, trang trọng, thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên.
• Chuẩn bị không gian cúng sạch sẽ, thoáng đãng: Không gian cúng nên được dọn dẹp sạch sẽ, thoáng đãng, tạo cảm giác trang nghiêm, thành kính.

Chuẩn bị tinh thần

• Chuẩn bị tinh thần sum họp: Lễ cúng tất niên là dịp để cả gia đình sum họp, cùng nhau nhìn lại những gì đã qua và hướng tới một năm mới an lành, thịnh vượng. Vì vậy, cần chuẩn bị tinh thần sum họp, cùng nhau chia sẻ, trò chuyện.
• Chuẩn bị tinh thần cầu nguyện: Lễ cúng tất niên là dịp để cầu nguyện cho một năm mới an lành, thịnh vượng. Vì vậy, cần chuẩn bị tinh thần cầu nguyện, thành kính dâng lên tổ tiên, các vị thần linh.

Kết luận

Cúng tất niên là một phong tục truyền thống thiêng liêng của người Việt Nam, mang ý nghĩa sâu sắc về lòng hiếu thảo, sự biết ơn và mong ước về một tương lai tốt đẹp hơn. Việc có cần thiết phải xem ngày giờ để cúng tất niên hay không phụ thuộc vào quan điểm, niềm tin và điều kiện thực tế của từng gia đình. Nếu bạn là người theo quan điểm truyền thống, tin vào phong thủy, thì việc xem ngày giờ để chọn thời điểm tốt nhất để cúng tất niên là điều nên làm. Tuy nhiên, nếu bạn là người theo quan điểm hiện đại, coi trọng sự linh hoạt và thực tế, thì việc xem ngày giờ là không cần thiết, miễn là gia đình có thể tổ chức một buổi lễ ấm cúng, trang nghiêm, thể hiện được lòng thành kính đối với tổ tiên và các vị thần linh.

Dù bạn chọn cách nào, thì điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính, sự sum họp của các thành viên trong gia đình. Đó mới là ý nghĩa thiêng liêng và sâu sắc nhất của lễ cúng tất niên.

Cập Nhật Lúc Tháng 1 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân