Mâm cúng tất niên ngày 29 âm lịch là một trong những nghi lễ quan trọng nhất, đánh dấu sự kết thúc của một năm cũ và chuẩn bị đón năm mới. Việc biết cách cúng tất niên ngày 29 như thế nào cho đúng, chuẩn bị những gì, và có những lưu ý gì sẽ giúp gia đình bạn thực hiện nghi lễ này một cách trọn vẹn, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và mong cầu một năm mới an lành, may mắn.
Cúng tất niên, hay còn gọi là lễ Tất Niên, là nghi thức cúng tế được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm âm lịch (ngày 30 tháng Chạp nếu tháng đủ, hoặc ngày 29 tháng Chạp nếu tháng thiếu). Đây là dịp để gia đình sum họp, dâng lên tổ tiên mâm cỗ tiễn năm cũ, tạ ơn những điều đã qua và cầu mong năm mới an khang thịnh vượng.
Theo Tục thờ cúng của người Việt do NXB Văn hóa – Thông tin phát hành, ngày cuối cùng trong năm âm lịch là dịp con cháu xa gần đoàn tụ, dâng lên ông bà mâm cúng tất niên. Đây cũng là nghi thức mời ông Công ông Táo về lại trần gian để tiếp tục nhiệm vụ sau khi chầu Ngọc Hoàng vào ngày 23 tháng Chạp.
Ý nghĩa sâu xa của việc cúng tất niên
Tưởng nhớ tổ tiên, nguồn cội: Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn, tưởng nhớ đến những người đã khuất, thể hiện đạo hiếu “uống nước nhớ nguồn” truyền thống của dân tộc.
Tổng kết một năm: Gia đình cùng nhau nhìn lại những việc đã làm được, những khó khăn đã vượt qua trong năm qua, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm.
Tẩy uế, đón điều mới: Lễ cúng tất niên có ý nghĩa tẩy trừ những điều không may mắn, rủi ro của năm cũ, để đón năm mới với tâm thế thanh thản, sạch sẽ.
Gắn kết tình thân: Đây là dịp hiếm hoi để các thành viên trong gia đình, dù bận rộn đến đâu, cũng cố gắng quây quần bên nhau, cùng nấu nướng, cùng trò chuyện, tăng thêm tình cảm gắn bó.
Cầu mong năm mới: Qua mâm cỗ cúng, gia đình gửi gắm những ước nguyện, mong ước cho một năm mới an lành, hạnh phúc, sung túc, công việc thuận lợi, sức khỏe dồi dào.
Cúng Tất Niên Ngày 29 Hay 30?
Ngày cúng tất niên chuẩn theo âm lịch
Theo phong tục truyền thống, cúng tất niên được thực hiện vào ngày cuối cùng của tháng Chạp (tháng 12 âm lịch).
Nếu tháng Chạp đủ: Cúng tất niên vào ngày 30 tháng Chạp.
Nếu tháng Chạp thiếu: Cúng tất niên vào ngày 29 tháng Chạp.
Năm 2025, tháng Chạp là tháng thiếu (29 ngày), do đó, cúng tất niên sẽ được tổ chức vào ngày 29 tháng Chạp (tức ngày 28/01/2025 dương lịch).
Thời gian tốt nhất để cúng tất niên
Thời gian cúng tất niên thường được thực hiện vào buổi chiều ngày cuối cùng của năm, thường là từ 15 giờ đến 19 giờ (tức từ 3 giờ chiều đến 7 giờ tối).
Lý do chọn buổi chiều: Đây là khoảng thời gian mặt trời lặn, âm khí bắt đầu thịnh, phù hợp với nghi thức cúng tế tổ tiên. Đồng thời, đây cũng là thời điểm các thành viên trong gia đình đã tan làm, tan học, có thể cùng nhau chuẩn bị và tham gia lễ cúng.
Lưu ý: Tránh cúng vào buổi sáng vì theo quan niệm, buổi sáng là thời gian dương khí mạnh, không phù hợp để cúng tổ tiên. Cũng không nên cúng quá muộn, sau 23 giờ (giờ Tý) vì lúc này đã sang năm mới.
Mâm Cúng Tất Niên Gồm Những Gì?
Năm 2025 Ất Tỵ Nên Cúng Tất Niên Vào Ngày, Giờ Nào Chuẩn Nhất?
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tất Niên Kiêng Những Gì? 10 Điều Tối Kỵ Cần Tránh Để Gia Đình Bình An
1. Mâm cỗ mặn
Mâm cỗ mặn là phần chính trong mâm cúng tất niên, thể hiện lòng thành kính và sự no đủ của gia đình. Các món ăn thường được chuẩn bị đầy đủ, thịnh soạn, mang nhiều ý nghĩa tốt lành.
Các món cơ bản không thể thiếu:
Thịt gà luộc (gà trống thiến): Biểu tượng cho sự sung túc, may mắn. Gà luộc nguyên con, bày biện đẹp mắt.
Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh: Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, đỏ vận, cầu mong một năm mới đầy may mắn.
Canh măng hoặc canh miến: Măng tượng trưng cho sự vươn lên, miến tượng trưng cho sự bền lâu, gắn bó.
Bánh chưng hoặc bánh tét: Biểu tượng của đất, thể hiện sự gắn bó với quê hương, đất nước, cầu mong một năm no đủ.
Giò lụa hoặc giò bò: Tượng trưng cho sự sum vầy, đoàn tụ.
Nem rán hoặc chả giò: Tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc.
Các món ăn khác theo vùng miền: Tùy theo phong tục và khẩu vị của từng vùng, gia đình có thể chuẩn bị thêm các món ăn đặc trưng như thịt đông, dưa hành, củ kiệu, các loại thịt kho, cá chiên…
2. Mâm cỗ chay (nếu gia đình có người ăn chay hoặc muốn cầu nguyện thanh tịnh)
Nếu gia đình có người ăn chay hoặc muốn cầu nguyện một năm mới thanh tịnh, có thể chuẩn bị một mâm cỗ chay bên cạnh mâm mặn hoặc thay thế hoàn toàn.
Các món chay thường có:
Xôi chay: Xôi đậu xanh, xôi gấc chay.
Canh chay: Canh nấm, canh củ sen, canh khổ qua…
Gỏi chay: Gỏi đu đủ, gỏi bắp cải…
Đậu hũ chiên, chả lụa chay.
Các loại rau củ luộc hoặc xào.
3. Các vật phẩm cúng khác
Ngoài mâm cỗ, mâm cúng tất niên còn cần có các vật phẩm khác:
Hương (nhang): Dùng để thắp, thể hiện lòng thành kính.
Nến hoặc đèn dầu: Tạo ánh sáng, tượng trưng cho sự ấm áp, xua tan bóng tối.
Hoa tươi: Thường dùng hoa cúc, hoa lay ơn, hoa hồng… tượng trưng cho sự thanh khiết, đẹp đẽ.
Trái cây: Thường chọn 5 loại trái cây (ngũ quả) như cam, quýt, bưởi, thanh long, mãng cầu… tượng trưng cho ngũ hành, cầu mong sự cân bằng, hòa hợp.
Rượu, trà, nước lọc: Dùng để dâng lên tổ tiên.
Bánh kẹo: Tượng trưng cho sự ngọt ngào, may mắn.
Muối, gạo, nước mắm: Các vật phẩm tượng trưng cho sự no đủ, ấm no.
Vàng mã: Gồm tiền vàng, quần áo, giày dép… để đốt cúng cho người đã khuất.
Bánh mứt: Các loại bánh mứt đặc trưng của ngày Tết.
Cách Chuẩn Bị Mâm Cúng Tất Niên
1. Lên kế hoạch và chuẩn bị trước
Lên danh sách các món ăn: Dựa vào số lượng người tham gia, kinh tế gia đình, phong tục vùng miền để lên danh sách các món ăn cần chuẩn bị.
Chuẩn bị nguyên liệu: Nên mua nguyên liệu trước 1-2 ngày để đảm bảo tươi ngon, tránh tình trạng chen lấn, đông đúc vào ngày cúng.
Phân công công việc: Nếu gia đình có nhiều người, nên phân công công việc rõ ràng để việc chuẩn bị được nhanh chóng, hiệu quả.
2. Trang trí mâm cỗ
Chọn mâm hoặc bàn cúng: Mâm cúng nên được đặt trên một chiếc bàn sạch sẽ, cao ráo, trang nghiêm.
Sắp xếp món ăn: Các món ăn nên được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt. Thường thì các món chính như gà, xôi, bánh chưng được đặt ở vị trí trung tâm, các món phụ xung quanh.
Chọn hoa và trái cây: Hoa nên được cắm trong bình, trái cây nên được xếp gọn gàng trong đĩa.
Chú ý màu sắc: Nên chọn các món ăn có màu sắc tươi sáng, rực rỡ để mang lại cảm giác ấm áp, may mắn.
3. Chuẩn bị tâm thế
Tắm rửa sạch sẽ: Trước khi chuẩn bị mâm cúng, các thành viên trong gia đình nên tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo gọn gàng, thể hiện sự tôn nghiêm.
Tâm niệm thành kính: Khi chuẩn bị, nên giữ tâm niệm thành kính, biết ơn tổ tiên, cầu mong một năm mới tốt lành.
Văn Khấn Cúng Tất Niên
1. Bài văn khấn cúng tất niên phổ biến
Dưới đây là bài văn khấn cúng tất niên phổ biến, được nhiều gia đình sử dụng:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.
Con kính lạy các cụ tổ Khảo, tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng, đương hạ, tổ cô, tổ cô em, cô di, tỷ muội, chư vị hương linh nội ngoại.
Hôm nay là ngày (mùng 1, ngày 15, ngày rằm…) tháng (1, 2, 3…) năm…
Tín chủ con tên là:…
Ngụ tại:…
Nhân tiết (Tết Đoan Ngọ, Trung Nguyên, Trung Thu…) con có lễ vật, hương hoa, trà quả, kim ngân, hương đăng, kính dâng trước án.
Văn Khấn Tất Niên 29 Tết Bính Ngọ 2026 Trong Nhà, Ngoài Trời Chi Tiết
Con kính mời các cụ tổ Khảo, tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, cô di tỷ muội, chư vị hương linh, bản gia nội ngoại, giáng lâm linh tọa, phù hộ độ trì cho con cháu, năm mới an khang thịnh vượng, vạn sự cát tường.
Con kính mời các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ, cư ngụ tại nhà này, đất này, đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa chín tiết được hanh thông, phúc thọ tăng tiến, gia môn hưng thịnh.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
2. Cách đọc văn khấn
Đọc to, rõ ràng: Khi đọc văn khấn, nên đọc to, rõ ràng, chậm rãi để thể hiện lòng thành kính.
Đọc theo thứ tự: Nên đọc theo thứ tự từ trên xuống dưới, từ cao xuống thấp, thể hiện sự tôn trọng.
Đọc hết bài: Nên đọc hết toàn bộ bài văn khấn, không bỏ sót bất kỳ phần nào.
Những Lưu Ý Khi Cúng Tất Niên
1. Về thời gian cúng
Cúng đúng giờ: Nên cúng vào khung giờ đã chọn (15h – 19h), tránh cúng quá sớm hoặc quá muộn.
Tránh cúng vào những ngày xấu: Nếu có thể, nên tránh những ngày xấu theo lịch âm để cúng, để tăng thêm phần may mắn.
2. Về mâm cỗ
Đảm bảo chất lượng: Các món ăn trên mâm cỗ phải đảm bảo chất lượng, tươi ngon, sạch sẽ.
Tránh lãng phí: Chuẩn bị vừa đủ, tránh lãng phí thức ăn.
Chú ý phong thủy: Nên chọn các món ăn có màu sắc tươi sáng, rực rỡ để mang lại cảm giác ấm áp, may mắn.
3. Về cách cúng
Tắm rửa sạch sẽ: Trước khi cúng, các thành viên trong gia đình nên tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo gọn gàng.
Tâm niệm thành kính: Khi cúng, nên giữ tâm niệm thành kính, biết ơn tổ tiên.
Thắp hương đúng cách: Nên thắp 3 nén hương, cắm thẳng đứng vào bát hương.
Đọc văn khấn: Nên đọc văn khấn to, rõ ràng, chậm rãi.
4. Về việc hóa vàng
Chờ hương cháy hết: Nên đợi hương cháy hết mới hóa vàng mã.
Hóa vàng đúng nơi: Nên hóa vàng ở nơi sạch sẽ, tránh gây cháy nổ.
Không vứt rác bừa bãi: Sau khi hóa vàng, nên dọn dẹp sạch sẽ, không vứt rác bừa bãi.
Cúng Tất Niên Có Cần Mời Ông Công Ông Táo Về Lại?
Theo quan niệm dân gian, vào ngày 23 tháng Chạp, ông Công ông Táo sẽ lên chầu Ngọc Hoàng để báo cáo về cuộc sống của gia đình trong một năm qua. Sau khi cúng tất niên, gia đình sẽ mời ông Công ông Táo về lại trần gian để tiếp tục nhiệm vụ.
Việc mời ông Công ông Táo về lại không cần một nghi thức riêng biệt, mà được thực hiện thông qua mâm cúng tất niên. Khi thắp hương và đọc văn khấn, gia đình sẽ khấn mời ông Công ông Táo về lại, phù hộ độ trì cho gia đình trong năm mới.
Những Phong Tục Liên Quan Đến Cúng Tất Niên
1. Dọn dẹp nhà cửa
Văn Khấn Tất Niên 29 Tết Ất Tỵ 2025 Đầy Đủ, Chuẩn Xác Nhất
Trước ngày cúng tất niên, gia đình thường dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, lau chùi bàn thờ, quét dọn bụi bẩn, để đón năm mới với không gian sạch sẽ, gọn gàng.
2. Trang trí nhà cửa
Nhiều gia đình sẽ trang trí nhà cửa bằng hoa đào, hoa mai, câu đối đỏ, tranh xuân… để tạo không khí Tết đầm ấm, rộn ràng.
3. Mua sắm Tết
Gia đình sẽ mua sắm quần áo mới, đồ dùng cần thiết, bánh mứt, quà Tết… để chuẩn bị đón năm mới.
4. Trả nợ, thanh toán
Theo phong tục, trước ngày cúng tất niên, gia đình nên trả hết các khoản nợ, thanh toán các khoản vay để bước sang năm mới với tâm thế thanh thản, không vướng bận.
Cúng Tất Niên: Một Nét Đẹp Văn Hóa Dân Tộc
Cúng tất niên ngày 29 hay 30 tháng Chạp là một nghi thức quan trọng, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, cầu mong một năm mới an lành, may mắn. Dù cuộc sống hiện đại có bận rộn đến đâu, thì việc giữ gìn và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống như cúng tất niên vẫn là điều cần thiết, giúp gắn kết tình thân, giữ gìn bản sắc dân tộc.
Việc chuẩn bị mâm cúng tất niên không cần quá cầu kỳ, quan trọng là lòng thành kính, sự chân thành và tinh thần đoàn viên của các thành viên trong gia đình. Một mâm cỗ đơn giản, ấm cúng, sum họp đầy đủ người thân cũng đã là một lễ cúng tất niên trọn vẹn, ý nghĩa.
Chúc các bạn và gia đình có một lễ cúng tất niên trọn vẹn, ấm áp và một năm mới an lành, hạnh phúc!
chuaphatanlongthanh.com luôn đồng hành cùng bạn trong việc tìm hiểu và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
