Tết Đoan Ngọ, hay còn gọi là Tết Đoan Dương, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt Nam, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. Đây không chỉ là thời điểm chuyển giao giữa mùa xuân và mùa hè, mà còn là ngày “diệt sâu bọ”, thanh lọc cơ thể theo quan niệm dân gian. Mâm cúng Tết Đoan Ngọ là nghi lễ không thể thiếu để con cháu thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, cầu mong sức khỏe, bình an và tài lộc cho gia đình. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ mâm cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì để chuẩn bị cho đúng phong tục truyền thống. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết, giúp bạn đọc chuẩn bị một mâm cúng tươm tất, ý nghĩa nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cúng Tết Thanh Minh Tại Nhà Và Ngoài Mộ
Có thể bạn quan tâm: Ý Nghĩa Và Quy Trình Cúng Rước Ông Bà Cuối Năm Chuẩn Phong Tục Việt Nam
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ cần những gì?
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ không cần quá cầu kỳ nhưng phải đầy đủ các lễ vật cơ bản, thể hiện sự thành tâm của gia chủ. Tùy theo phong tục từng vùng miền và điều kiện kinh tế, mâm cúng có thể linh hoạt, nhưng nhìn chung sẽ bao gồm các nhóm lễ vật chính sau: hương hoa, ngũ quả, bánh trái, đồ uống và món ăn mặn.
Hương hoa, đèn nến và vàng mã
Đây là phần linh thiêng nhất trong bất kỳ mâm cúng nào của người Việt, giúp kết nối giữa thế giới hữu hình và vô hình.
- Hương (nhang): Gồm nhang vòng hoặc nhang cây, tốt nhất nên chọn loại hương thơm dịu, không hóa chất để thanh lọc không gian.
- Hoa: Nên chọn hoa tươi có màu sắc rực rỡ, tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở. Hoa cúc, hoa huệ, hoa hồng là lựa chọn phổ biến. Tránh dùng hoa giả hoặc hoa đã héo.
- Đèn/ Nến: Dùng 2 ngọn nến hoặc đèn dầu thắp sáng, tượng trưng cho dương khí, soi đường cho tổ tiên.
- Vàng mã: Gồm tiền vàng, quần áo giấy… tùy theo phong tục địa phương. Cần đốt vàng mã sau khi cúng xong để gửi đến thế giới bên kia.
Ngũ quả (hoa quả theo mùa)
Mâm ngũ quả ngày Tết Đoan Ngọ thường tập trung vào các loại quả chín mọng, thơm ngon vào đầu mùa hè. Không cần quá nhiều loại, chỉ cần 5 loại quả khác nhau hoặc 5 quả lớn nhỏ tùy ý, miễn sao trình bày đẹp mắt.
Các loại quả thường dùng:
- Mận, vải, xoài: Đây là những loại quả đặc trưng của ngày Tết Đoan Ngọ, có vị chua ngọt thanh mát, giúp kích thích tiêu hóa.
- Dưa hấu: Mang ý nghĩa may mắn, tài lộc, màu đỏ rực rỡ tạo không khí vui tươi.
- Chuối, na, cam, bưởi: Các loại quả này dễ tìm, dễ trình bày, tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy.
- Thanh long: Với ý nghĩa rồng mây hội tụ, mang lại tài lộc cho gia chủ.
Lưu ý: Nên chọn quả còn tươi, không dập nát, rửa sạch và lau khô trước khi xếp lên mâm.
Các loại bánh truyền thống
Bánh trái là lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng Tết Đoan Ngọ, đặc biệt là các loại bánh có tính thanh nhiệt, giải độc cơ thể.
- Bánh tro (bánh ú tro, bánh gio): Đây là loại bánh đặc trưng nhất của ngày Tết Đoan Ngọ. Bánh được làm từ nếp ngâm nước tro, gói trong lá dong hoặc lá chuối, luộc chín. Bánh tro có vị mát, giúp thanh nhiệt, giải độc, rất phù hợp với thời tiết nóng nực của đầu mùa hè.
- Bánh ít, bánh rán, bánh xu xê: Các loại bánh dân tộc này mang ý nghĩa cầu mong sự đủ đầy, may mắn. Bánh ít thường được làm từ nếp và đậu xanh, bánh rán có vị ngọt bùi.
- Bánh cốm: Nếu có điều kiện, bạn có thể thêm bánh cốm vào mâm cúng để tăng phần phong phú.
Rượu nếp – Lễ vật quan trọng nhất
Rượu nếp là lễ vật bắt buộc trong mâm cúng Tết Đoan Ngọ. Dân gian quan niệm rằng ăn rượu nếp vào ngày này sẽ tiêu diệt được “sâu bọ” trong cơ thể, giúp khỏe mạnh, bình an.
- Loại rượu: Thường dùng rượu nếp cẩm hoặc rượu nếp trắng.
- Cách dùng: Rượu nếp được hấp chín để nguội, sau đó múc ra chén nhỏ hoặc để nguyên trong hũ. Khi cúng, nên để rượu nếp còn ấm nóng để tăng hương vị.
Món ăn mặn (tùy chọn)
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ có thể thêm các món mặn để mâm cúng thêm đầy đặn, thể hiện sự hiếu kính của con cháu đối với tổ tiên. Các món ăn này nên chế biến đơn giản, thanh đạm.
- Thịt luộc: Thịt lợn luộc, thịt gà luộc là lựa chọn phổ biến.
- Trứng vịt muối: Trứng luộc chín, bóc vỏ, chấm muối tiêu chanh.
- Tôm rim: Tôm rim mặn ngọt, tạo màu sắc bắt mắt cho mâm cúng.
- Xôi đậu xanh: Xôi dẻo thơm, đậm đà hương vị truyền thống.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Thái Tuế Vào Ngày Nào Năm 2026? Hướng Dẫn Chi Tiết Nghi Thức Và Ý Nghĩa
Cách bày mâm cúng Tết Đoan Ngọ đúng chuẩn
Cách bày mâm cúng Tết Đoan Ngọ cũng quan trọng không kém lễ vật. Một mâm cúng gọn gàng, sạch đẹp sẽ thể hiện sự chu đáo và lòng thành của gia chủ.
- Vị trí đặt mâm cúng: Có thể đặt trên bàn thờ tổ tiên hoặc trên một chiếc bàn nhỏ riêng, hướng ra cửa chính hoặc nơi thoáng đãng.
- Thứ tự sắp xếp:
- Trung tâm: Đặt đèn, nến, lư hương ở vị trí cao nhất.
- Phía trước: Xếp hoa quả, bánh trái, rượu nếp sao cho cân đối, đẹp mắt.
- Phía sau: Đặt các món ăn mặn (nếu có) và vàng mã.
- Mẹo trang trí:
- Dùng trái cây có vị chua như mận, vải để tạo điểm nhấn.
- Rượu nếp nên để trong hũ hoặc chén nhỏ, không để quá đầy.
- Bánh tro nên bó thành từng cặp, đặt cân đối hai bên.
- Hoa tươi nên cắm vào lọ nhỏ, sắp xếp ngăn nắp.
Sau khi chuẩn bị xong mâm cúng, gia chủ thắp hương, khấn vái với lòng thành kính, cầu mong sức khỏe, may mắn và bình an cho gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Chuẩn Bị Mâm Cỗ Cúng Rằm Tháng Chạp Trọn Vẹn Ý Nghĩa
Lưu ý khi chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ
Để mâm cúng Tết Đoan Ngọ diễn ra suôn sẻ và đúng phong tục, bạn cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian chuẩn bị: Nên chuẩn bị từ sáng sớm ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch. Đây là thời điểm khí dương trong trời đất đạt đỉnh, thích hợp để cúng bái.
- Chọn lễ vật: Ưu tiên lễ vật tươi ngon, sạch sẽ. Không cần quá cầu kỳ, nhưng cần thành tâm.
- Tùy theo điều kiện gia đình: Nếu gia đình có điều kiện, có thể chuẩn bị mâm cúng đầy đủ các món. Nếu gia đình eo hẹp, chỉ cần hương hoa, bánh trái và rượu nếp là đủ.
- Sử dụng set bánh Tết Đoan Ngọ: Để tiết kiệm thời gian, bạn có thể mua các set bánh Tết Đoan Ngọ được đóng gói sẵn. Các set này thường bao gồm bánh tro, bánh dân tộc và rượu nếp, rất tiện lợi và vẫn giữ trọn ý nghĩa lễ nghi.
Mâm cúng dâng hương Tết Đoan Ngọ không chỉ là nghi thức truyền thống mà còn là biểu tượng của lòng hiếu kính, sự kết nối giữa các thế hệ. Chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ đầy đủ, đẹp mắt và ý nghĩa sẽ giúp giữ gìn bản sắc văn hóa Việt, đồng thời mang đến may mắn, bình an cho gia đình. Nếu bạn đang tìm kiếm những set bánh Tết Đoan Ngọ tinh tế, chỉn chu để dâng hương hay làm quà tặng, hãy tham khảo thêm các bài viết tại chuaphatanlongthanh.com để có thêm nhiều thông tin hữu ích.
Một mâm cúng Tết Đoan Ngọ chuẩn chỉnh không chỉ giúp bạn thể hiện lòng thành với tổ tiên mà còn mang lại không khí ấm cúng, sum vầy cho gia đình. Hãy chuẩn bị từ sớm, chọn lọc lễ vật tươi ngon và sắp xếp gọn gàng để ngày lễ thêm trọn vẹn. Chúc bạn và gia đình có một Tết Đoan Ngọ an lành, mạnh khỏe và nhiều may mắn!
Cập Nhật Lúc Tháng 1 17, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
