Hướng Dẫn Cúng Tết Đúng Cách: Truyền Thống, Ý Nghĩa Và Những Lưu Ý Quan Trọng

Tết Nguyên Đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt, đánh dấu sự khởi đầu một năm mới với bao niềm tin vào may mắn, hạnh phúc và tài lộc. Trong không khí rộn ràng chuẩn bị đón xuân, việc cúng Tết luôn là một phần không thể thiếu, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, ông bà và cầu mong một năm mới an lành, thịnh vượng. Tuy nhiên, cúng thế nào cho đúng dịp tết thì không phải ai cũng nắm rõ. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về phong tục cúng Tết, từ ý nghĩa, thời gian, mâm cúng đến những lưu ý quan trọng để thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn và ý nghĩa nhất.

Tổng quan về phong tục cúng Tết

Ý nghĩa của việc cúng Tết

Việc cúng Tết không đơn thuần là một nghi lễ truyền thống mà còn mang nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc:

  • Tưởng nhớ tổ tiên, nguồn cội: Đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn, tưởng nhớ đến những người đã khuất, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Việc dâng cúng là cách để mời tổ tiên về sum họp cùng gia đình trong những ngày đầu năm mới, chia sẻ niềm vui và nhận được sự phù hộ.
  • Cầu mong may mắn, tài lộc: Các mâm cúng, lễ vật được chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa, gia đình mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, công danh thuận lợi.
  • Xua đuổi điều xui, đón điều lành: Những nghi lễ cúng bái, đặc biệt là các lễ cúng trừ tịch, cúng giao thừa được tin là có thể xua đuổi ma quỷ, vận hạn, đón chào một năm mới an lành.
  • Gắn kết gia đình, cộng đồng: Việc cùng nhau chuẩn bị mâm cúng, tham gia các nghi lễ là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần, chia sẻ, tăng thêm tình cảm và sự gắn bó.
  • Duy trì bản sắc văn hóa: Cúng Tết là một phần quan trọng trong kho tàng văn hóa dân gian, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Các loại hình cúng Tết phổ biến

Trong dịp Tết, tùy theo phong tục từng vùng miền, từng gia đình sẽ có những nghi lễ cúng khác nhau, nhưng nhìn chung có thể chia thành các loại hình chính:

  • Cúng Tất Niên (30 Tết): Là buổi lễ cúng tiễn đưa năm cũ, cảm ơn trời đất, thần linh đã phù hộ cho một năm qua, đồng thời cầu mong một năm mới an lành, may mắn.
  • Cúng Giao Thừa: Đây là nghi lễ quan trọng nhất, diễn ra vào khoảnh khắc giao thừa, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Gia đình sẽ cúng trời đất, thần linh và tổ tiên, cầu mong sự bình an và may mắn cho cả năm.
  • Cúng Mùng 1 Tết: Ngày đầu tiên của năm mới, gia đình sẽ cúng tổ tiên để mời ông bà về ăn Tết cùng con cháu, cầu mong sự phù hộ trong năm mới.
  • Cúng Thăm Mộ (Hóa Vàng): Thường diễn ra vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết, con cháu sẽ ra mộ thắp hương, dọn dẹp, mời tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình.
  • Cúng Khai Trương (Mùng 4 hoặc Mùng 5 Tết): Dành cho các cửa hàng, công ty, doanh nghiệp, cúng để cầu mong một năm kinh doanh thuận lợi, buôn may bán đắt.

Hướng dẫn chi tiết cách cúng Tết đúng cách

Cúng Tất Niên

Thời gian cúng

Cúng Tất Niên thường được tổ chức vào chiều 30 Tết (tức ngày 30 tháng Chạp), có thể từ 15h đến 17h hoặc 19h đến 21h. Một số gia đình có thể chọn cúng vào buổi trưa (từ 11h đến 13h). Thời gian cúng không bắt buộc quá khắt khe, quan trọng là gia đình có thể sum họp đầy đủ.

Mâm cúng Tất Niên

Mâm cúng Tất Niên thường có sự kết hợp giữa mâm cúng cúng thần linh (chủ yếu là cúng trời đất) và mâm cúng cúng tổ tiên. Dưới đây là những món cúng cơ bản:

Mâm cúng cúng thần linh (trên cao):

  • Hương, hoa: Hương (nhang), một bình hoa tươi (hoa cúc, hoa lay ơn, hoa đồng tiền…).
  • Trái cây: Một đĩa ngũ quả (5 loại trái cây theo mùa, thường chọn những loại có màu sắc đẹp, mang ý nghĩa tốt lành như mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung…).
  • Nước: 3 chén nước trà, 3 chén rượu.
  • Đèn, nến: 2 cây đèn dầu hoặc nến.
  • Mâm cúng: Một mâm cỗ chay hoặc mặn tùy theo phong tục gia đình, thường gồm:
    • Gà luộc: Gà trống luộc nguyên con, đầu ngẩng cao, tượng trưng cho sự sung túc.
    • Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc.
    • Bánh chưng, bánh tét: Biểu tượng của đất trời, thể hiện lòng biết ơn của con người đối với thiên nhiên.
    • Mâm ngũ quả: Năm loại trái cây theo mùa, mang ý nghĩa “cầu sung vừa đủ xài”.
    • Mâm giò heo, dưa hành: Giò heo tượng trưng cho sự sung túc, dưa hành giúp giải ngấy.
    • Các món ăn khác: Tùy theo phong tục từng vùng miền, có thể thêm các món như thịt gà, thịt lợn, bánh kẹo…

Mâm cúng cúng tổ tiên (dưới thấp):

  • Bát hương: Bát hương đã được lau dọn sạch sẽ.
  • Ảnh thờ: Ảnh hoặc牌位 của ông bà, tổ tiên.
  • Mâm cúng: Thường là mâm cỗ mặn, gồm các món ăn truyền thống như:
    • Thịt gà luộc
    • Xôi gấc
    • Bánh chưng, bánh tét
    • Canh măng, canh bóng
    • Mâm cơm
    • Trái cây
    • Rượu, trà

Văn khấn Tất Niên

Sau khi chuẩn bị mâm cúng, gia chủ sẽ thắp hương, khấn vái. Dưới đây là bài văn khấn Tất Niên tham khảo:

“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm… (năm Canh Tý, năm Tân Sửu…).

Gia đình con là: (họ tên gia chủ) trú tại: (địa chỉ).

Nhân chọn giờ lành, con xin sắm sửa hương hoa, lễ vật dâng cúng. Trước án Tôn Thần, sau bình Tổ Tộc, con kính cẩn tấu trình:

Nhờ ơn thập phương chư Phật, các vị thánh hiền, thần linh, tiên tổ, năm qua chúng con được bình an, khỏe mạnh, công việc thuận lợi, làm ăn phát đạt.

Nay con xin dâng lễ cúng Tất Niên, kính mong chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con trong năm mới được mạnh khỏe, an lành, may mắn, phát tài, phát lộc.

Cúng Gia Tiên Ngày Tết Thế Nào Cho Đúng | Znews.vn
Cúng Gia Tiên Ngày Tết Thế Nào Cho Đúng | Znews.vn

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Cúi xin chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

Cúng Giao Thừa

Thời gian cúng

Cúng Giao Thừa là nghi lễ quan trọng nhất, diễn ra vào khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Thời gian cúng thường là 23h30 đến 00h30 (tức là trước và sau giao thừa). Một số gia đình có thể cúng sớm hơn hoặc muộn hơn tùy theo phong tục từng vùng miền.

Mâm cúng Giao Thừa

Mâm cúng Giao Thừa thường được chuẩn bị công phu hơn so với cúng Tất Niên, thể hiện sự long trọng của buổi lễ:

  • Hương, hoa: Hương (nhang), bình hoa tươi, thường là hoa cúc, hoa lay ơn, hoa đồng tiền…
  • Trái cây: Đĩa ngũ quả (5 loại trái cây theo mùa, mang ý nghĩa tốt lành).
  • Nước: 5 chén nước trà, 5 chén rượu (hoặc 3 chén tùy theo phong tục).
  • Đèn, nến: 2 cây đèn dầu hoặc nến.
  • Mâm cúng:
    • Gà luộc: Gà trống luộc nguyên con, đầu ngẩng cao.
    • Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc.
    • Bánh chưng, bánh tét: Biểu tượng của đất trời, thể hiện lòng biết ơn của con người đối với thiên nhiên.
    • Mâm ngũ quả: Năm loại trái cây theo mùa, mang ý nghĩa “cầu sung vừa đủ xài”.
    • Mâm giò heo, dưa hành: Giò heo tượng trưng cho sự sung túc, dưa hành giúp giải ngấy.
    • Các món ăn khác: Tùy theo phong tục từng vùng miền, có thể thêm các món như thịt gà, thịt lợn, bánh kẹo…
    • Bánh kẹo: Bánh mứt, kẹo, hạt dưa, hạt bí… tượng trưng cho sự ngọt ngào, may mắn.
    • Mâm trà, rượu: Trà, rượu vang, bia…

Văn khấn Giao Thừa

Sau khi chuẩn bị mâm cúng, gia chủ sẽ thắp hương, khấn vái. Dưới đây là bài văn khấn Giao Thừa tham khảo:

“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm… (năm Canh Tý, năm Tân Sửu…).

Gia đình con là: (họ tên gia chủ) trú tại: (địa chỉ).

Nhân chọn giờ lành, con xin sắm sửa hương hoa, lễ vật dâng cúng. Trước án Tôn Thần, sau bình Tổ Tộc, con kính cẩn tấu trình:

Năm cũ sắp qua, con xin dâng lễ cúng giao thừa, kính mong chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con trong năm mới được mạnh khỏe, an lành, may mắn, phát tài, phát lộc.

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Cúi xin chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

Cúng Mùng 1 Tết

Thời gian cúng

Cúng Mùng 1 Tết thường được tổ chức vào buổi sáng (từ 7h đến 9h) hoặc buổi trưa (từ 11h đến 13h). Một số gia đình có thể cúng vào buổi chiều, tùy theo phong tục từng vùng miền.

Mâm cúng Mùng 1 Tết

Mâm cúng Mùng 1 Tết thường đơn giản hơn so với cúng Tất Niên và cúng Giao Thừa, chủ yếu là để mời tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình:

  • Hương, hoa: Hương (nhang), bình hoa tươi.
  • Trái cây: Đĩa ngũ quả.
  • Nước: 3 chén nước trà, 3 chén rượu.
  • Mâm cúng:
    • Gà luộc
    • Xôi gấc
    • Bánh chưng, bánh tét
    • Mâm ngũ quả
    • Mâm giò heo, dưa hành
    • Các món ăn khác: Tùy theo phong tục từng vùng miền.

Văn khấn Mùng 1 Tết

Sau khi chuẩn bị mâm cúng, gia chủ sẽ thắp hương, khấn vái. Dưới đây là bài văn khấn Mùng 1 Tết tham khảo:

“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Hôm nay là ngày mùng 1 tháng Giêng năm… (năm Canh Tý, năm Tân Sửu…).

Gia đình con là: (họ tên gia chủ) trú tại: (địa chỉ).

Nhân chọn giờ lành, con xin sắm sửa hương hoa, lễ vật dâng cúng. Trước án Tôn Thần, sau bình Tổ Tộc, con kính cẩn tấu trình:

Cách Chăm Sóc Hoa Giấy Tết Ra Hoa Đúng Dịp Đẹp Mắt
Cách Chăm Sóc Hoa Giấy Tết Ra Hoa Đúng Dịp Đẹp Mắt

Con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng về cùng ăn Tết với con cháu.

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Cúi xin chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

Cúng Thăm Mộ (Hóa Vàng)

Thời gian cúng

Cúng Thăm Mộ (Hóa Vàng) thường được tổ chức vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết. Một số gia đình có thể cúng vào ngày mùng 2 hoặc mùng 5 Tết tùy theo phong tục từng vùng miền.

Mâm cúng Thăm Mộ

Mâm cúng Thăm Mộ thường đơn giản, chủ yếu là để tưởng nhớ và mời tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình:

  • Hương, hoa: Hương (nhang), bình hoa tươi.
  • Trái cây: Đĩa ngũ quả.
  • Nước: 3 chén nước trà, 3 chén rượu.
  • Mâm cúng:
    • Gà luộc
    • Xôi gấc
    • Bánh chưng, bánh tét
    • Mâm ngũ quả
    • Mâm giò heo, dưa hành
    • Các món ăn khác: Tùy theo phong tục từng vùng miền.
  • Vàng mã: Vàng mã để hóa (đốt) cho tổ tiên.

Văn khấn Thăm Mộ

Sau khi chuẩn bị mâm cúng, gia chủ sẽ thắp hương, khấn vái. Dưới đây là bài văn khấn Thăm Mộ tham khảo:

“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Hôm nay là ngày mùng 3 tháng Giêng năm… (năm Canh Tý, năm Tân Sửu…).

Gia đình con là: (họ tên gia chủ) trú tại: (địa chỉ).

Nhân chọn giờ lành, con xin sắm sửa hương hoa, lễ vật dâng cúng. Trước án Tôn Thần, sau bình Tổ Tộc, con kính cẩn tấu trình:

Con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng về cùng ăn Tết với con cháu.

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Cúi xin chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

Cúng Khai Trương

Thời gian cúng

Cúng Khai Trương thường được tổ chức vào ngày mùng 4 hoặc mùng 5 Tết. Một số gia đình có thể cúng vào ngày mùng 2 hoặc mùng 3 Tết tùy theo phong tục từng vùng miền.

Mâm cúng Khai Trương

Mâm cúng Khai Trương thường được chuẩn bị công phu hơn so với các mâm cúng khác, thể hiện sự long trọng của buổi lễ:

  • Hương, hoa: Hương (nhang), bình hoa tươi, thường là hoa cúc, hoa lay ơn, hoa đồng tiền…
  • Trái cây: Đĩa ngũ quả (5 loại trái cây theo mùa, mang ý nghĩa tốt lành).
  • Nước: 5 chén nước trà, 5 chén rượu (hoặc 3 chén tùy theo phong tục).
  • Đèn, nến: 2 cây đèn dầu hoặc nến.
  • Mâm cúng:
    • Gà luộc: Gà trống luộc nguyên con, đầu ngẩng cao.
    • Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, hạnh phúc.
    • Bánh chưng, bánh tét: Biểu tượng của đất trời, thể hiện lòng biết ơn của con người đối với thiên nhiên.
    • Mâm ngũ quả: Năm loại trái cây theo mùa, mang ý nghĩa “cầu sung vừa đủ xài”.
    • Mâm giò heo, dưa hành: Giò heo tượng trưng cho sự sung túc, dưa hành giúp giải ngấy.
    • Các món ăn khác: Tùy theo phong tục từng vùng miền, có thể thêm các món như thịt gà, thịt lợn, bánh kẹo…
    • Bánh kẹo: Bánh mứt, kẹo, hạt dưa, hạt bí… tượng trưng cho sự ngọt ngào, may mắn.
    • Mâm trà, rượu: Trà, rượu vang, bia…
    • Vàng mã: Vàng mã để hóa (đốt) cho các vị thần linh.

Văn khấn Khai Trương

Sau khi chuẩn bị mâm cúng, gia chủ sẽ thắp hương, khấn vái. Dưới đây là bài văn khấn Khai Trương tham khảo:

“Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương Lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Ngày Lễ Cúng Tết Nguyên Đán Như Thế Nào Mới Đúng, Đủ? - Nhà ...
Ngày Lễ Cúng Tết Nguyên Đán Như Thế Nào Mới Đúng, Đủ? – Nhà …

Hôm nay là ngày mùng 4 tháng Giêng năm… (năm Canh Tý, năm Tân Sửu…).

Gia đình con là: (họ tên gia chủ) trú tại: (địa chỉ).

Nhân chọn giờ lành, con xin sắm sửa hương hoa, lễ vật dâng cúng. Trước án Tôn Thần, sau bình Tổ Tộc, con kính cẩn tấu trình:

Con xin kính cáo với chư vị thần linh, tổ tiên rằng hôm nay gia đình con xin được khai trương, khai nghiệp, kính mong chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con trong năm mới được mạnh khỏe, an lành, may mắn, phát tài, phát lộc.

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa Long Mạch Đại Vương.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long thần, Táo phủ.

Con kính lạy các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh, và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc họ hàng.

Cúi xin chư vị chứng minh, phù hộ độ trì cho gia đình con.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)”

Những lưu ý quan trọng khi cúng Tết

Chuẩn bị mâm cúng

  • Chọn ngày giờ tốt: Nên chọn ngày giờ tốt, tránh các ngày xấu, giờ xấu để cúng. Có thể tham khảo lịch âm hoặc hỏi người lớn tuổi trong gia đình.
  • Lựa chọn lễ vật: Lễ vật nên được chọn kỹ lưỡng, tươi ngon, không bị hư hỏng. Nên chọn những loại lễ vật mang ý nghĩa tốt lành, may mắn.
  • Sắp xếp mâm cúng: Mâm cúng nên được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt, thể hiện sự tôn trọng và thành kính.
  • Tâm trạng: Khi cúng, nên giữ tâm trạng thành kính, trang nghiêm, không nên nói chuyện vui đùa, làm ồn.

Thời gian cúng

  • Cúng Tất Niên: Thường vào chiều 30 Tết, từ 15h đến 17h hoặc 19h đến 21h.
  • Cúng Giao Thừa: Thường vào khoảnh khắc giao thừa, từ 23h30 đến 00h30.
  • Cúng Mùng 1 Tết: Thường vào buổi sáng, từ 7h đến 9h hoặc buổi trưa, từ 11h đến 13h.
  • Cúng Thăm Mộ: Thường vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết.
  • Cúng Khai Trương: Thường vào ngày mùng 4 hoặc mùng 5 Tết.

Văn khấn

  • Thành kính: Khi khấn, nên giữ thái độ thành kính, trang nghiêm.
  • Rõ ràng: Đọc văn khấn rõ ràng, không vội vàng, hấp tấp.
  • Tâm niệm: Khi khấn, nên tập trung tâm trí, thành tâm cầu khấn.

Những điều kiêng kỵ

  • Kiêng khóc lóc, buồn bã: Trong ngày Tết, nên giữ tâm trạng vui vẻ, hạnh phúc, tránh khóc lóc, buồn bã.
  • Kiêng quét nhà, đổ rác: Trong 3 ngày Tết (mùng 1, mùng 2, mùng 3), nên tránh quét nhà, đổ rác để tránh “quét” mất tài lộc.
  • Kiêng cho lửa, cho nước: Trong ngày mùng 1 Tết, nên tránh cho lửa, cho nước để tránh “cho” mất tài lộc.
  • Kiêng vay mượn, trả nợ: Trong ngày mùng 1 Tết, nên tránh vay mượn, trả nợ để tránh “mất” tài lộc.
  • Kiêng ăn mặn: Trong ngày mùng 1 Tết, một số gia đình có tục kiêng ăn mặn để cầu may mắn, an lành.

Một số phong tục cúng Tết đặc biệt ở các vùng miền

Miền Bắc

  • Cúng Tất Niên: Thường cúng vào chiều 30 Tết, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà…
  • Cúng Giao Thừa: Thường cúng vào khoảnh khắc giao thừa, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà, bánh kẹo…
  • Cúng Mùng 1 Tết: Thường cúng vào buổi sáng, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà…
  • Cúng Thăm Mộ: Thường cúng vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà, vàng mã…

Miền Trung

  • Cúng Tất Niên: Thường cúng vào chiều 30 Tết, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà…
  • Cúng Giao Thừa: Thường cúng vào khoảnh khắc giao thừa, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà, bánh kẹo…
  • Cúng Mùng 1 Tết: Thường cúng vào buổi sáng, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà…
  • Cúng Thăm Mộ: Thường cúng vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, mâm ngũ quả, rượu, trà, vàng mã…

Miền Nam

  • Cúng Tất Niên: Thường cúng vào chiều 30 Tết, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh tét, mâm ngũ quả, rượu, trà…
  • Cúng Giao Thừa: Thường cúng vào khoảnh khắc giao thừa, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh tét, mâm ngũ quả, rượu, trà, bánh kẹo…
  • Cúng Mùng 1 Tết: Thường cúng vào buổi sáng, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh tét, mâm ngũ quả, rượu, trà…
  • Cúng Thăm Mộ: Thường cúng vào ngày mùng 3 hoặc mùng 4 Tết, mâm cúng có gà luộc, xôi gấc, bánh tét, mâm ngũ quả, rượu, trà, vàng mã…

Kết luận

Cúng thế nào cho đúng dịp tết là một câu hỏi quan trọng, thể hiện sự quan tâm và trân trọng của con cháu đối với truyền thống, tổ tiên và các giá trị văn hóa của dân tộc. Việc cúng Tết không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là dịp để gia đình sum họp, chia sẻ, gắn kết tình cảm. Hy vọng rằng với những hướng dẫn chi tiết trên đây, bạn sẽ có thể chuẩn bị những mâm cúng Tết trọn vẹn, ý nghĩa, thể hiện được lòng thành kính của mình và cầu mong một năm mới an lành, may mắn, hạnh phúc. Hãy cùng chuaphatanlongthanh.com gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, để Tết Nguyên Đán mãi là dịp lễ quan trọng, thiêng liêng và đong đầy yêu thương trong lòng mỗi người Việt Nam.

Cập Nhật Lúc Tháng 1 6, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *