Rằm tháng 7 (âm lịch) không chỉ là ngày lễ Vu Lan báo hiếu mà còn là thời điểm diễn ra lễ Xá tội vong nhân, một nghi lễ quan trọng trong văn hóa tâm linh của người Việt. Đây là dịp để con cháu thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên, tưởng nhớ đến những người đã khuất và bố thí, cúng cháo cho các vong hồn lang thang không nơi nương tựa. Để chuẩn bị cho ngày lễ này một cách chu đáo, việc hiểu rõ và phân biệt các mâm cúng là vô cùng cần thiết, giúp gia chủ thể hiện đúng ý nghĩa và tránh những điều kiêng kỵ không đáng có.
Tóm tắt các bước chuẩn bị
Việc chuẩn bị cho Rằm tháng 7 có thể được tóm tắt qua các công đoạn chính sau đây:
- Chuẩn bị mâm cúng Phật: Nên làm vào ban ngày, bao gồm các món chay thanh đạm như xôi, chè, hoa quả tươi.
- Sửa soạn mâm cúng gia tiên và thần linh: Đây là mâm cỗ mặn, được đặt ở vị trí trang trọng dưới mâm Phật, thường có gà luộc, giò, xôi, canh…
- Lễ cúng chúng sinh (cúng cô hồn): Thực hiện vào buổi chiều tối, đặt ở ngoài trời hoặc trước cửa nhà, bao gồm các lễ vật chay như cháo trắng, gạo, muối, tiền vàng mã.
- Thực hiện nghi lễ: Đọc bài văn khấn đúng chuẩn, thành tâm khấn nguyện cho các bề trên và chúng sinh.
- Kết thúc lễ: Rãi muối gạo, đốt vàng mã cho chúng sinh, thụ lộc với gia tiên.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Viếng Thần Tài: Những Điều Cần Biết Để Rước Lộc Vào Nhà
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tết Đoan Ngọ: Nên Làm Lễ Trong Nhà Hay Ngoài Sân? Cẩm Nang Chuẩn Xác Từ A-z
Các loại mâm cỗ cúng Rằm tháng 7 chi tiết
Rằm tháng 7 là một trong những dịp lễ lớn trong năm, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả lễ vật và nghi thức. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về cách bày trí và các món lễ vật không thể thiếu cho từng loại mâm cúng.
Mâm cúng Phật
Theo quan niệm Phật giáo, mâm cúng Phật không cần phải quá cao sang, cầu kỳ mà cốt ở lòng thành của người cúng. Gia đình có thể chuẩn bị một mâm cơm chay hoặc đơn giản hơn là mâm ngũ quả để dâng lên đức Phật. Mâm cúng Phật nên được đặt ở vị trí cao nhất trên bàn thờ, và nên làm vào ban ngày.
Các món chay nên có trong mâm cỗ cúng Rằm tháng 7 gồm:
- Xôi: Có thể chọn xôi đỗ xanh, xôi gấc hoặc xôi vò, thể hiện sự no ấm, đủ đầy.
- Gà chay: Thường được làm từ các nguyên liệu như đậu phụ, bột mì hoặc các loại rau củ tạo hình.
- Nem chay rán: Vỏ giòn, nhân chay thơm ngon.
- Giò lụa chay: Làm từ các loại nấm hoặc đậu.
- Đậu đũa luộc: Món ăn dân dã, thanh đạm.
- Canh nấm/ Canh rau củ chay: Nước dùng trong, ngọt tự nhiên từ rau củ.
- Gỏi/ Nộm chay: Có thể là gỏi nấm, gỏi rau củ trộn chua ngọt.
Bên cạnh đó, gia chủ có thể chuẩn bị một bình bông tươi, nhang đèn để làm lễ. Khi làm lễ cúng, nên đọc một khóa kinh Vu Lan để hồi hướng công đức cho người thân quá vãng.
Mâm cúng thần linh và gia tiên
Mâm cúng này thường là mâm cỗ mặn, được chuẩn bị tươm tất để dâng lên tổ tiên và các vị thần linh cai quản đất đai gia trạch. Mâm cúng gia tiên được đặt ở vị trí thấp hơn mâm cúng Phật.
Gợi ý mâm cỗ mặn ngày Rằm tháng 7:
- Gà luộc: Là món không thể thiếu trong mâm cỗ cúng của người Việt.
- Xôi trắng: Đĩa xôi trắng代表着 sự giản dị và thành kính.
- Chả giò rế: Chả giò giòn rụm, thơm ngon.
- Giò lụa: Món ăn truyền thống trong mâm cỗ.
- Miến gà: Món canh có sợi miến dai, nước dùng ngọt từ gà.
- Canh sườn bí đao: Món canh thanh mát, giải nhiệt.
Ngoài ra, mâm cúng thần linh và gia tiên còn cần có tiền vàng, hoa quả, trầu cau, nước trà và rượu.
Mâm cúng cô hồn (chúng sinh)
Lễ cúng cô hồn, hay còn gọi là lễ Xá tội vong nhân, được thực hiện để bố thí cho các vong hồn lang thang, không có người thờ cúng. Lễ này thường được tổ chức vào buổi chiều tối ngày 14 hoặc 15/7, và phải hoàn tất trước 12 giờ đêm ngày 15/7. Mâm cúng cô hồn phải đặt ở ngoài trời, tuyệt đối không được đặt trong nhà.
Mâm cúng chúng sinh lễ vật gồm có:
- Muối gạo: 1 đĩa muối và 1 đĩa gạo, sau khi cúng xong sẽ được rắc ra bốn phương tám hướng.
- Cháo trắng nấu loãng: 12 chén nhỏ (hoặc 7 chén), người ta tin rằng đây là thức ăn dành cho những linh hồn bị đày đọa, thực quản hẹp không thể nuốt được thức ăn đặc.
- Hoa quả: 5 loại 5 màu (xanh, đỏ, vàng, tím, trắng).
- 12 cục đường thẻ: Tượng trưng cho sự ngọt ngào, an ủi các vong hồn.
- Quần áo chúng sinh: Các bộ quần áo màu (xanh lam, xanh lá mạ, vàng, hồng…) được làm bằng giấy.
- Các loại bỏng ngô, bánh, kẹo: Các món ăn vặt thông dụng.
- Tiền vàng: Bao gồm tiền thật các loại mệnh giá (thường là tiền lẻ) và tiền vàng mã.
- Nước: 3 chun (ly nhỏ), 3 cây nhang, 2 ngọn nến nhỏ.
Sau khi cúng xong, gia chủ sẽ rải muối gạo ra đường, đốt vàng mã và không nên nhìn lại.
Có thể bạn quan tâm: Cúng Tổ Nghề Sân Khấu: Nghi Lễ Tâm Linh Không Thể Bỏ Qua Của Giới Nghệ Sĩ
Có thể bạn quan tâm: Cẩm Nang Cúng Tết Nguyên Đán: Các Mâm Lễ Chuẩn Bị Trọn Vẹn Từ A Đến Z
Những lưu ý quan trọng trong lễ cúng Rằm tháng 7
Để buổi lễ diễn ra suôn sẻ và thể hiện được sự thành tâm, gia chủ cần lưu ý một số điểm sau:
- Thời gian cúng:
- Cúng Phật, thần linh và gia tiên: Nên làm vào ban ngày, tốt nhất là vào sáng hoặc trưa ngày Rằm.
- Cúng cô hồn: Nên làm vào buổi chiều tối (khoảng 16h – 18h) ngày 14 hoặc 15/7. Tuyệt đối không cúng cô hồn vào ban ngày hoặc sau 12h đêm ngày 15/7.
- Vị trí đặt mâm cúng:
- Mâm cúng Phật, thần linh, gia tiên được đặt trong nhà, trên bàn thờ cao ráo, sạch sẽ. Mâm cúng Phật luôn ở vị trí cao nhất.
- Mâm cúng cô hồn phải đặt ở ngoài trời, trước cửa chính ngôi nhà hoặc ở sân, tuyệt đối không được đặt trên bàn thờ hay trong nhà.
- Cách bài trí và đọc văn khấn:
- Khi cúng, nên đọc bài văn khấn thần linh và thổ địa trước, sau đó mới đến gia tiên, cuối cùng là khấn chúng sinh.
- Đối với vàng mã cho gia tiên, nên ghi rõ tên người nhận để tránh nhầm lẫn.
- Khi rải muối gạo cho cô hồn, nên rải ra các hướng, không rải vào trong nhà.
- Một số kiêng kỵ:
- Không nên cúng cô hồn quá 12h đêm ngày 15/7.
- Không nên nhặt tiền, đồ vật rơi vãi trong lúc cúng cô hồn.
- Sau khi cúng cô hồn xong, nên dùng chổi quét nhà để quét các thứ rác, muối gạo vào một góc rồi hốt đi, không để qua đêm.
Việc chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng 7 là một nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng hiếu thảo và sự biết ơn của con cháu đối với ông bà tổ tiên, đồng thời là hành động từ bi, cứu giúp chúng sinh. Chuaphatanlongthanh.com hy vọng rằng những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc chuẩn bị được một mùa Rằm tháng 7 trọn vẹn ý nghĩa.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
