Tục cúng sao giải hạn từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong nếp nghĩ của nhiều người vào mỗi dịp đầu năm. Niềm tin rằng các vì sao chiếu mạng có thể quyết định vận may rủi, tài lộc hay bệnh tật của một người đã khiến cho không ít người tìm đến chùa chiền, đền miếu với hy vọng “cúng giải” để tai qua nạn khỏi. Tuy nhiên, liệu đây có phải là quan điểm đúng đắn trong giáo lý nhà Phật? Thượng tọa Thích Trí Chơn, Phó trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN, Trưởng ban Văn hóa GHPGVN TP.HCM, đã có những chia sẻ rất xác đáng về vấn đề này, giúp chúng ta hiểu rõ bản chất của việc cầu an và cách ứng xử của người con Phật trước tập tục dân gian.
Có thể bạn quan tâm: Đạo Phật Không Cúng: Khi Nào Cần, Khi Nào Không?
Những hiểu lầm phổ biến về sao giải hạn
Tục cúng sao giải hạn xuất phát từ niềm tin dân gian, không phải từ lời dạy của Đức Phật. Theo đó, người xưa tin rằng có 9 vì sao (La Hầu, Kế Đô, Thái Dương, Thái Âm, Mộc Đức, Vân Hớn, Thổ Tú, Thái Bạch và Thủy Diệu) chiếu mạng con người. Cứ 9 năm, các sao này lại luân phiên trở lại và ứng với nam nữ khác nhau. Trong đó, sao La Hầu, Kế Đô và Thái Bạch được cho là những sao xấu, mang lại xui xẻo, hao tốn tiền của hoặc bệnh tật nếu năm đó bị sao chiếu mệnh. Vì nỗi lo sợ này mà nhiều người đã tìm đến các dịch vụ cúng sao với mong muốn hóa giải vận hạn.
Tuy nhiên, theo Thượng tọa Thích Trí Chơn, đây là một tập tục có nguồn gốc từ sự giao thoa văn hóa, chịu ảnh hưởng của Đạo Lão và Đạo Nho chứ không nằm trong hệ thống giáo lý của Phật giáo. Đức Phật dạy rằng vạn pháp duy tâm, mọi sự tốt xấu, may mắn hay rủi ro đều do nhân quả của chính bản thân mỗi người tạo ra, không phải do một vì sao nào chiếu mạng.
Có thể bạn quan tâm: Đạo Phật Có Quy Định Cúng Sao Giải Hạn Như Thế Nào?
Bản chất của phước đức: Gieo nhân lành, gặt quả ngọt
Thay vì loay hoay tìm cách “cúng giải” những vì sao xa xôi, Đức Phật dạy chúng ta hãy quay về nhìn lại chính mình. Trong bài kinh Phước Đức (tức kinh Điềm Lành), Đức Phật có đoạn:
“Sống trong môi trường tốt
Được tạo tác nhân lành
Được đi trên đường chánh
Là phước đức lớn nhất”
Điều này cho thấy rõ, phước đức không phải là thứ tự nhiên mà có hay do ai ban phát, mà là kết quả của việc chúng ta tự mình tạo ra nhân lành. Muốn được an lành, bình an, may mắn, cách duy nhất là bản thân phải biết sống thiện lành, hoàn thiện tâm thức. Khi tâm hồn thánh thiện, cuộc đời tự khắc sẽ an ổn, có đủ trí tuệ và nghị lực để vượt qua mọi khó khăn.
Có thể bạn quan tâm: Đạo Nào Rằm Cúng Gà: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Những Điều Cần Biết
Quan điểm của Phật giáo về lời cầu nguyện
Nhiều người lầm tưởng rằng đến chùa là để cầu xin Phật Bà phù hộ cho mình không gặp phải chuyện xấu, không đau bệnh, không nghèo khó. Nhưng theo Thượng tọa Thích Trí Chơn, đó là một sự hiểu lầm lớn. Mục đích của việc đến chùa không phải để cầu xin những điều trên không xảy ra, mà là để cầu xin có đủ trí tuệ và nghị lực để đi qua những khó khăn đó một cách nhẹ nhàng.
Người tại gia nếu muốn có cuộc sống an ổn, trước hết phải biết tu tâm, dưỡng tính, sống theo quy luật nhân quả. Cầu xin sao giải hạn là một dạng ỷ lại, mong muốn có kết quả tốt mà không chịu gieo nhân tốt. Một khi đã hiểu rõ luật nhân quả, chúng ta sẽ không còn lo lắng về việc sao nào chiếu mạng, bởi ta hiểu rằng những gì ta đang gặt hái chính là kết quả của những gì ta đã gieo.
Có thể bạn quan tâm: Đạo Thờ Chữ: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Những Điều Bạn Cần Biết
Lời khuyên của chính quyền và các nhà quản lý văn hóa
Vấn đề cúng sao giải hạn không chỉ là chuyện tín ngưỡng mà còn liên quan đến văn hóa và trật tự xã hội. Trước tình trạng nhiều nơi tổ chức cúng sao tràn lan, gây tốn kém và lãng phí, thậm chí là trục lợi, Thủ tướng Chính phủ đã có công điện yêu cầu các tỉnh, thành phố tăng cường quản lý, không để xảy ra các hoạt động tín ngưỡng biến tướng, lệch chuẩn.
Chính phủ cũng chỉ đạo các bộ, ngành liên quan cần có các biện pháp xử lý đối với các hoạt động mê tín dị đoan, gây ảnh hưởng đến văn hóa truyền thống và an ninh trật tự. Điều này cho thấy rõ quan điểm của Nhà nước: cần giữ gìn bản sắc văn hóa tốt đẹp, nhưng phải loại bỏ những hủ tục, mê tín không có cơ sở khoa học và trái với thuần phong mỹ tục.
Sống thế nào cho đúng Chánh pháp?
Người học Phật cần phải có nhận thức rõ ràng giữa tập tục dân gian và giáo lý nhà Phật. Việc cúng sao giải hạn không giúp chúng ta thoát khỏi nghiệp lực của mình. Thay vào đó, chúng ta nên:
- Tinh tấn tu tập: Mỗi ngày cố gắng gieo nhân tốt, làm việc thiện, giúp đời giúp người.
- Sống biết đủ: Biết hài lòng với những gì mình đang có, không tham lam, bon chen.
- Giữ tâm trong sạch: Tránh xa các suy nghĩ tiêu cực, ganh ghét, đố kỵ.
- Tìm hiểu đúng Chánh pháp: Đọc kinh, nghe pháp để hiểu rõ giáo lý nhà Phật, không để bị các quan niệm mê tín dẫn dắt.
Cuộc sống này không thiếu những khó khăn, thử thách. Thay vì tìm cách “tránh” chúng bằng các nghi lễ cúng bái, nhà Phật dạy chúng ta hãy trang bị cho mình một trí tuệ minh mẫn và một tâm hồn mạnh mẽ để sẵn sàng đối mặt và vượt qua. Khi ta biết sống thiện lành, tự khắc ta sẽ trở thành người có phước đức, không cần phải lo lắng sao nào chiếu mạng.
Cuối cùng, mong muốn của mỗi người chúng ta đều là có được một cuộc sống an lành, mạnh khỏe. Nhưng an lành không phải là một đặc ân tự nhiên ban cho, mà là kết quả của một quá trình tu tập và gieo nhân thiện. Hãy nhớ rằng, phước đức là do mình tạo ra, không phải do sao chiếu mệnh.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 14, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
