Vào ngày rằm tháng 2 âm lịch, hàng triệu Phật tử trên khắp thế giới đều hướng lòng về một sự kiện thiêng liêng: Ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Đại Bát Niết Bàn. Đây không chỉ là dịp để tưởng niệm một cột mốc lịch sử trọng đại, mà còn là cơ hội để mỗi người con Phật chiêm nghiệm về giáo pháp, về vô thường và về con đường giải thoát mà Đức Thế Tôn đã vạch ra. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện nhất về ngày lễ này, từ bối cảnh lịch sử, địa điểm linh thiêng, đến những nghi thức tưởng niệm và ý nghĩa sâu xa cho cuộc sống hiện đại.
Xác định ngày lễ: Ngày rằm tháng 2 âm lịch (15/2 âm lịch).
Hiểu bản chất: Là ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Đại Bát Niết Bàn, đạt cảnh giới giác ngộ tuyệt đối.
Ghi nhớ địa điểm: Kushinagar (Câu Thi Na), Ấn Độ – một trong Tứ Động Tâm.
Tham dự lễ hội: Đến chùa, giữ gìn trật tự, vệ sinh, trang phục lịch sự, tránh mê tín dị đoan.
Chiêm nghiệm giáo pháp: Học theo lời dạy cuối cùng của Đức Phật về tự lực, tinh tấn và nương tựa vào giáo pháp.
Ngày Phật nhập Niết bàn là ngày nào? Đức Phật nhập Niết bàn ở đâu?
Ngày lễ thiêng liêng: Rằm tháng 2 âm lịch
Ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Niết Bàn được ghi nhận vào rằm tháng 2 âm lịch, tức là ngày 15/2 âm lịch hàng năm. Đây là một trong ba đại lễ quan trọng nhất của Phật giáo (Đản sanh, Thành đạo, Niết Bàn), đánh dấu sự kiện Ngài rời bỏ thân xác trần thế để đạt đến cảnh giới Đại Bát Niết Bàn – một trạng thái giác ngộ tuyệt đối, giải thoát hoàn toàn khỏi vòng sinh tử luân hồi.
Câu Thi Na – nơi lưu dấu bước chân cuối cùng
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Niết Bàn tại Kushinagar (Câu Thi Na), thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ ngày nay. Đây là một trong Tứ Động Tâm – bốn địa danh linh thiêng gắn liền với cuộc đời của Đức Phật:
Lumbini (Lâm-tì-ni): Nơi Đức Phật đản sinh.
Bodh Gaya (Bồ-đề đạo tràng): Nơi Đức Phật thành đạo.
Sarnath (Ba-la-nại): Nơi Đức Phật chuyển pháp luân, giảng bài pháp đầu tiên.
Kushinagar (Câu Thi Na): Nơi Đức Phật nhập Niết Bàn.
Câu Thi Na ngày nay là một trung tâm hành hương quan trọng, thu hút hàng triệu Phật tử từ khắp nơi trên thế giới đến chiêm bái. Nơi đây còn lưu giữ nhiều di tích cổ kính, trong đó có Đền Đại Niết Bàn (Mahaparinirvana Temple) và pho tượng Đức Phật nhập Niết Bàn bằng đá sa thạch, thể hiện tư thế Kiết Tường (Tư thế sư tử nằm).
Khoảnh khắc lịch sử: Lời dạy cuối cùng
Sau hơn 49 năm hoằng pháp, khi đã 80 tuổi, Đức Phật cùng các đệ tử đi hoằng pháp tại vùng Kushinagar. Trước khi nhập diệt, Đức Phật nằm nghiêng mình theo tư thế Kiết Tường (Tư thế sư tử nằm), giữa hai cây Sala và để lại những lời dạy cuối cùng, được ghi lại trong kinh Đại Bát Niết Bàn. Những lời dạy này chứa đựng tinh hoa giáo pháp và là kim chỉ nam cho hàng vạn đệ tử:
“Này các Tỳ-kheo, nay Ta đã già, tuổi đã cao, đã đi đến cuối đời, tuổi thọ sắp hết. Ta sắp nhập Niết-bàn. Các ngươi hãy tinh tấn đoạn trừ các lậu hoặc. Ai có thể đoạn trừ được các lậu hoặc thì có thể đoạn trừ được khổ đau. Ta nói điều này để làm chứng cho các ngươi.”
“Này các Tỳ-kheo, nay Ta đã già, tuổi đã cao, đã đi đến cuối đời, tuổi thọ sắp hết. Ta sắp nhập Niết-bàn. Các ngươi hãy lấy giới luật làm thầy. Hãy lấy giới luật làm ngọn đèn soi sáng. Hãy lấy giới luật làm nơi nương tựa.”
“Này các Tỳ-kheo, nay Ta đã già, tuổi đã cao, đã đi đến cuối đời, tuổi thọ sắp hết. Ta sắp nhập Niết-bàn. Các ngươi hãy tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa vào chính mình, không nương tựa vào ai khác. Hãy lấy Chánh pháp làm ngọn đèn, lấy Chánh pháp làm nơi nương tựa, không nương tựa vào bất cứ pháp nào khác.”
Ngày Phật Nhập Niết Bàn Là Ngày Nào? Đức Phật Nhập Niết Bàn Ở Đâu?
“Này các Tỳ-kheo, nay Ta đã già, tuổi đã cao, đã đi đến cuối đời, tuổi thọ sắp hết. Ta sắp nhập Niết-bàn. Các ngươi hãy tinh tấn tu tập. Đừng để cho mình rơi vào hối tiếc về sau.”
Những lời dạy cuối cùng của Đức Phật nhấn mạnh đến tinh thần tự lực, nương tựa vào chính mình, lấy giới luật và Chánh pháp làm thầy, và sự tinh tấn không ngừng trong con đường tu tập. Đây là thông điệp quan trọng nhất mà mỗi Phật tử cần ghi nhớ và thực hành.
Văn khấn ngày Phật nhập Niết bàn tại chùa
Khám Phá Câu Thi Na (kushinagar) – Nơi Đức Phật Nhập Niết Bàn
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật! (3 lần)
Hôm nay là ngày rằm tháng 2 năm..., ngày Đức Thế Tôn nhập Đại Bát Niết Bàn. Chúng con, đệ tử Phật, thành tâm kính lễ, dâng nén hương thơm, nguyện cầu trong ánh sáng từ bi và trí tuệ của Ngài.
Ngưỡng bái Đức Từ Phụ Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!
Hơn 2500 năm trước, tại rừng Sala, Kushinagar, Đức Thế Tôn đã thị hiện nhập Niết Bàn, để lại giáo pháp cao quý cho chúng sinh nương theo tu tập. Lời dạy của Ngài là ánh sáng trí tuệ soi đường, giúp chúng con hiểu rõ vô thường, tránh xa phiền não, sống an lạc, hướng về chân - thiện - mỹ.
Hôm nay, tại ngôi Tam Bảo, chúng con đồng tâm chí thành, dâng lên hương hoa, phẩm vật cúng dường, nguyện cầu:
Nguyện cho thế giới hòa bình, nhân loại an vui.
Nguyện cho Phật pháp trường tồn, chánh pháp được tuyên dương.
Nguyện cho chúng con và tất cả chúng sinh nương theo giáo pháp của Ngài, sống với tâm từ bi, hỷ xả, tu tập tinh tấn để thoát ly khổ đau, đạt đến bến bờ giác ngộ.
Cúi mong Đức Từ Phụ chứng minh, gia hộ cho tất cả chúng sinh trên con đường tu tập và hành trì giáo pháp.
Nam mô Thế Tôn Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật! (3 lần)
(Mẫu 2)
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật! (3 lần)
Hôm nay là ngày rằm tháng 2 âm lịch, ngày Đức Thế Tôn nhập Đại Bát Niết Bàn, chúng con thành tâm hội tụ nơi cửa Phật, kính dâng hương hoa, phẩm vật, chí thành đảnh lễ, nguyện cầu trong ánh sáng từ bi và trí tuệ vô biên của Ngài.
Kính lạy Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!
Hơn hai ngàn năm qua, giáo pháp của Ngài như ngọn đèn trí tuệ, dẫn dắt muôn loài thoát khỏi vô minh, đau khổ. Hôm nay, chúng con quỳ dưới chân Ngài, tưởng nhớ ngày Ngài nhập Niết Bàn, lòng bồi hồi xúc động, thành tâm dâng nén hương lòng:
- Nguyện học theo gương hạnh của Ngài, thực hành giới - định - tuệ, xa rời tham sân si, sống thiện lành, lợi lạc cho mình và cho đời.
- Nguyện cho Phật pháp trường tồn, chúng sinh giác ngộ, an vui.
- Nguyện cho đất nước thanh bình, nhân dân ấm no, bốn biển an hòa.
- Nguyện cho cha mẹ hiện tiền được tăng phước thọ, cha mẹ quá vãng được siêu sinh về cõi an lành.
Chúng con hiểu rằng thân này vô thường, kiếp sống là tạm bợ, chỉ có giáo pháp của Như Lai mới giúp chúng con thoát khổ, đạt đến an lạc chân thật.
Cúi xin Đức Từ Phụ chứng minh lòng thành của chúng con, gia hộ cho tất cả chúng sinh trên con đường tu tập, tinh tấn hành trì Chánh Pháp, sống đúng với lời Phật dạy để thân tâm an lạc, trí huệ khai mở, hướng đến giải thoát.
Nam mô Thế Tôn Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật! (3 lần)
Ngày Đức Phật nhập Niết bàn có phải ngày lễ lớn?
Quy định pháp luật về ngày lễ lớn
Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Nghị định 145/2013/NĐ-CP về tổ chức ngày kỷ niệm, nghi thức trao tặng, đón nhận hình thức khen thưởng, thì các ngày lễ lớn trong nước bao gồm:
Ngày Tết Nguyên đán (01 tháng Giêng Âm lịch).
Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03-02-1930).
Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (10-3 Âm lịch).
Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975).
Ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ (07-5-1954).
Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890).
Ngày Cách mạng Tháng Tám (19-8-1945) và Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02-9-1945).
Theo đó, ngày Đức Phật nhập Niết bàn (15/2 âm lịch) không phải là ngày lễ lớn của nước ta theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, đây là một đại lễ trọng đại trong Phật giáo, được Nhà nước công nhận là một trong những ngày lễ tôn giáo quan trọng, được tổ chức trang nghiêm tại các chùa chiền trên cả nước.
Tháng 2 âm lịch năm 2025 rơi vào thời gian nào?
Thời gian cụ thể
Tháng 2 âm lịch năm 2025 bắt đầu từ ngày 1 tháng 2 âm lịch và kết thúc vào ngày 29 tháng 2 âm lịch. Theo lịch dương, khoảng thời gian này tương ứng từ ngày 28 tháng 02 năm 2025 đến ngày 28 tháng 03 năm 2025.
Như vậy, ngày rằm tháng 2 âm lịch (15/2 âm lịch) năm 2025 sẽ rơi vào ngày 14 tháng 03 năm 2025 (dương lịch).
Tham gia lễ hội cần có trách nhiệm gì?
Trách nhiệm của người tham gia lễ hội
Căn cứ theo Điều 6 Nghị định 110/2018/NĐ-CP quy định về quản lý và tổ chức lễ hội, người tham gia lễ hội có những trách nhiệm sau:
Chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật; nội quy thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội.
Ứng xử có văn hóa trong hoạt động lễ hội; trang phục lịch sự, phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc Việt Nam; không nói tục, chửi thề xúc phạm tâm linh, gây ảnh hưởng xấu tới không khí trang nghiêm của lễ hội.
Thắp hương, đốt vàng mã đúng nơi quy định; không chen lấn, xô đẩy gây mất trật tự an ninh; giữ gìn vệ sinh môi trường.
Không tổ chức hoặc tham gia các hoạt động mê tín, dị đoan, cờ bạc và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Không thực hiện việc đổi tiền có chênh lệch giá trong khu vực di tích, lễ hội.
Quy định đặc biệt đối với cán bộ, công chức, viên chức
Đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngoài việc chấp hành nghiêm quy định trên còn phải thực hiện các quy định sau:
Không đi lễ hội trong giờ hành chính.
Không dùng xe công và các phương tiện công (hoặc thuê khoán phương tiện) tham gia lễ hội (trừ trường hợp thuộc thành phần tham gia tổ chức lễ hội hoặc được giao thực thi nhiệm vụ).
Ý nghĩa sâu xa của ngày Phật nhập Niết bàn
Viếng Thăm Nơi Đức Phật Nhập Niết Bàn | Báo Dân Trí
Sự kiện Đức Phật nhập Niết Bàn là minh chứng hùng hồn nhất cho chân lý vô thường – mọi hiện tượng trong vũ trụ đều luôn biến đổi, không có gì tồn tại mãi mãi. Dù là một bậc giác ngộ hoàn hảo, thân xác của Đức Phật cũng phải tuân theo quy luật này. Việc chiêm nghiệm về vô thường giúp chúng ta sống trọn vẹn hơn, trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại, không quá執著 vào những gì đang có.
Bài học về tự lực
Lời dạy cuối cùng của Đức Phật: “Tự mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa vào chính mình” là thông điệp về tinh thần tự lực. Mỗi người phải là chủ nhân của chính mình, phải tự mình nỗ lực tu tập, không ỷ lại vào người khác, kể cả là các bậc thầy. Giáo pháp là ngọn đèn, là nơi nương tựa, nhưng việc thắp sáng và đi theo con đường ấy là trách nhiệm của mỗi cá nhân.
Bài học về tinh tấn
Đức Phật dạy: “Hãy tinh tấn tu tập. Đừng để cho mình rơi vào hối tiếc về sau.” Cuộc đời con người ngắn ngủi, thời gian trôi qua rất nhanh. Nếu không tinh tấn tu tập, không làm những việc thiện, không phát triển tâm từ bi và trí tuệ, thì khi tuổi già, bệnh tật và cái chết đến gần, chúng ta sẽ cảm thấy hối tiếc vì đã để phí thời gian.
Bài học về từ bi và lợi tha
Mặc dù đã đạt đến cảnh giới Niết Bàn, Đức Phật vẫn dành gần 50 năm để hoằng pháp độ sanh, vì lòng đại từ đại bi muốn cứu độ chúng sinh khỏi khổ đau. Ngày lễ này nhắc nhở chúng ta phải sống với tâm từ bi, biết quan tâm, giúp đỡ người khác, làm những việc có ích cho xã hội.
Cách thức tham dự lễ tưởng niệm
Đến chùa
Chọn chùa: Bạn có thể đến bất kỳ ngôi chùa nào gần nơi bạn sinh sống. Các chùa lớn thường tổ chức lễ tưởng niệm trang trọng hơn.
Thời gian: Lễ tưởng niệm thường diễn ra vào buổi sáng hoặc chiều ngày rằm tháng 2 âm lịch. Bạn nên tìm hiểu lịch cụ thể của chùa đó.
Thái độ: Khi vào chùa, hãy giữ tâm thanh tịnh, thành kính. Đi nhẹ, nói nhỏ, không cười đùa, chụp ảnh tùy tiện.
Lễ vật cúng dường
Hương, hoa, đèn, trái cây: Đây là những lễ vật truyền thống, tượng trưng cho sự thanh tịnh, tươi đẹp và ánh sáng trí tuệ.
Phẩm vật: Có thể dâng một ít bánh kẹo, chè, nước ngọt… để cúng dường chư Tăng.
Cúng dường Tam Bảo: Nếu có điều kiện, bạn có thể cúng dường Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) bằng tiền, gạo, thực phẩm… để góp phần duy trì và phát triển Phật sự.
Nghi thức lễ tưởng niệm
Cung nghinh: Đệ tử và Phật tử rước chư Tôn đức Tăng Ni vào lễ đường.
Tán Phật: Đọc bài tán Phật, ca ngợi công đức của Đức Phật.
Kinh Niết Bàn: Đọc một đoạn kinh nói về ngày Đức Phật nhập Niết Bàn.
Kinh hành: Đi nhiễu quanh bảo tháp hoặc tượng Phật, vừa đi vừa niệm Phật.
Hút thuốc, uống rượu: Không hút thuốc, uống rượu, bia trong khuôn viên chùa.
Chụp ảnh tùy tiện: Không chụp ảnh khi đang diễn ra nghi lễ, không chụp ảnh các vị Tăng Ni khi họ không đồng ý.
Lời kết
Ngày Phật nhập Niết Bàn không phải là ngày buồn, mà là ngày để tưởng niệm, chiêm nghiệm và tinh tấn. Đó là dịp để mỗi người con Phật nhớ về công ơn to lớn của Đức Thế Tôn, nhớ về những lời dạy cuối cùng đầy trí tuệ và từ bi. Hãy biến ngày lễ này thành một cơ hội để sống tốt hơn, tu tập tinh tấn hơn, sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội. Khi chúng ta sống đúng với lời Phật dạy, đó chính là cách tưởng niệm sâu sắc và ý nghĩa nhất dành cho Ngài.
