Gà làm lễ cúng giao thừa đặt như thế nào là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi chuẩn bị mâm cúng quan trọng nhất trong năm. Việc bày trí gà cúng không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, ảnh hưởng đến vận may cả năm mới. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết cách chuẩn bị, chọn gà và bày trí đúng phong tục để gia đình bạn có một lễ cúng trọn vẹn.
Có thể bạn quan tâm: Gà Cúng Ở Đâu Ngon – Top 5 Địa Chỉ Được Đánh Giá Cao Nhất
Chuẩn bị gà cúng giao thừa
Chọn gà để cúng
Việc chọn gà cúng giao thừa cần tuân thủ những quy tắc nghiêm ngặt theo phong tục truyền thống. Gà dùng để cúng giao thừa phải là gà trống, chưa từng gáy, có màu lông trắng hoặc vàng. Gà phải khỏe mạnh, không có vết thương hay dị tật, tượng trưng cho sự toàn vẹn, may mắn.
Theo quan niệm dân gian, gà trống có màu lông trắng thể hiện sự thanh khiết, trong sáng. Gà trống chưa gáy tượng trưng cho sự non trẻ, mang lại sinh khí mới cho năm tới. Trọng lượng gà thường từ 1,5 – 2kg, không quá to cũng không quá nhỏ để dễ dàng bày trí trên mâm cúng.
Nhiều gia đình hiện đại có xu hướng mua gà đã làm sẵn tại các cửa hàng uy tín thay vì tự giết mổ. Tuy nhiên, một số người vẫn giữ thói quen mổ gà vào buổi chiều 30 Tết để đảm bảo gà tươi ngon và thể hiện lòng thành kính.
Cách chế biến gà cúng
Gà cúng giao thừa thường được luộc chín, giữ nguyên con để bày trí trên mâm cúng. Khi luộc gà, cần chú ý:
- Luộc gà với nước lạnh, cho thêm ít gừng, hành để khử mùi
- Khi nước sôi, vặn nhỏ lửa để gà chín đều, da không bị nứt
- Không nên luộc quá lâu sẽ làm thịt gà bị bở
- Sau khi luộc xong, ngâm gà vào nước lạnh để da căng bóng, đẹp mắt
Một số gia đình cũng có thể chế biến gà quay, gà hấp tùy theo phong tục từng vùng miền. Tuy nhiên gà luộc vẫn là lựa chọn phổ biến nhất vì giữ được hình dáng nguyên vẹn của con gà.
Cách bày trí gà trên mâm cúng
Vị trí đặt gà
Khi đặt gà lên mâm cúng, cần lưu ý đến hướng đặt và tư thế của con gà. Gà cúng giao thừa thường được đặt nằm nghiêng, đầu gà hướng về phía bàn thờ hoặc hướng ra cửa chính. Điều này thể hiện sự hướng về cội nguồn, hướng về tổ tiên.
Theo quan niệm truyền thống, gà phải được đặt ở vị trí trung tâm hoặc bên phải của mâm cúng, tùy theo cách bày trí của từng gia đình. Gà không được đặt úp mặt xuống dưới mà phải để đầu gà hướng lên trên, thể hiện sự tôn kính.
Tư thế gà cúng
Gà cúng giao thừa thường được đặt trong tư thế nằm nghiêng, hai chân co tự nhiên. Đầu gà hướng về phía bàn thờ hoặc hướng ra cửa chính. Cánh gà có thể được xếp gọn gàng dọc theo thân gà.
Một số gia đình có thói quen đặt gà trong tư thế như đang gáy, đầu ngẩng cao, thể hiện sự oai vệ, mạnh mẽ. Tuy nhiên, cách đặt này đòi hỏi kỹ thuật khéo léo để giữ được tư thế đẹp mắt cho con gà.
Có thể bạn quan tâm: Gà Luộc Cúng Hoa: Hướng Dẫn Chi Tiết Và Ý Nghĩa Văn Hóa
Dụng cụ và vật liệu hỗ trợ
Để giữ được tư thế đẹp cho gà cúng, nhiều gia đình sử dụng các vật liệu hỗ trợ như:
- Lá chuối: Lót dưới đáy đĩa để giữ vệ sinh và tạo màu xanh tự nhiên
- Tăm tre: Dùng để cố định tư thế gà, giữ cánh và chân ở vị trí mong muốn
- Dây chỉ: Buộc nhẹ chân gà để giữ tư thế
- Đĩa to, sâu lòng: Chọn đĩa có kích thước phù hợp với con gà
Thứ tự bày trí mâm cúng giao thừa
Bố trí tổng thể
Mâm cúng giao thừa thường gồm nhiều món ăn, trong đó gà luộc là một trong những món quan trọng nhất. Khi bày trí mâm cúng, cần tuân thủ nguyên tắc “trên cao dưới thấp”, “trái cao phải thấp” theo quan niệm phương Đông.
Gà cúng thường được đặt ở vị trí trung tâm hoặc bên phải của mâm cúng, tùy theo cách bày trí của từng gia đình. Xung quanh gà là các món ăn khác như xôi, bánh chưng, canh măng, dưa hành…
Vị trí các món ăn
Theo phong tục truyền thống, mâm cúng giao thừa thường được bố trí như sau:
- Ở giữa: Gà luộc, xôi
- Hai bên: Bánh chưng, giò chả
- Phía trước: Bát canh, đĩa rau củ
- Xung quanh: Các món phụ như dưa hành, củ kiệu, mứt…
Tuy nhiên, cách bày trí này có thể thay đổi tùy theo phong tục từng vùng miền và điều kiện của từng gia đình.
Những lưu ý quan trọng khi đặt gà cúng
Thời gian chuẩn bị
Gà cúng giao thừa nên được chuẩn bị từ chiều 30 Tết hoặc sáng ngày mùng 1 Tết. Việc chuẩn bị sớm giúp gia đình có thời gian trang trí mâm cúng một cách cẩn thận, chu đáo.
Nhiều gia đình có thói quen mổ gà vào buổi chiều 30 Tết, sau đó luộc và bày trí vào buổi tối để kịp cúng giao thừa. Tuy nhiên, với nhịp sống hiện đại, nhiều người chọn mua gà đã làm sẵn để tiết kiệm thời gian.
Hướng đặt gà
Hướng đặt gà cúng giao thừa cần được lưu ý kỹ lưỡng. Theo phong thủy, gà nên được đặt hướng về phía bàn thờ hoặc hướng ra cửa chính. Điều này thể hiện sự hướng về cội nguồn, hướng về tổ tiên.
Không nên đặt gà hướng về phía bếp hoặc hướng xuống đất, vì điều này được coi là thiếu tôn kính với tổ tiên.
Có thể bạn quan tâm: Cách Luộc Gà Cúng Đêm Giao Thừa (30 Tết) Đẹp Chuẩn
Kiêng kỵ khi đặt gà
Khi đặt gà cúng giao thừa, cần tránh một số kiêng kỵ sau:
- Không đặt gà úp mặt xuống dưới
- Không để gà bị vỡ, nứt da
- Không đặt gà ở vị trí thấp hơn các món ăn khác
- Không để gà bị dập, biến dạng hình dáng
Nếu gà bị vỡ da hoặc biến dạng, nhiều gia đình sẽ thay con gà khác để đảm bảo mâm cúng được trọn vẹn, thể hiện lòng thành kính.
Ý nghĩa tâm linh của gà cúng giao thừa
Biểu tượng của gà trong văn hóa Việt Nam
Gà là một trong 12 con giáp, tượng trưng cho sự chăm chỉ, cần cù và đúng giờ. Trong văn hóa Việt Nam, gà trống có tiếng gáy vang vọng, xua tan bóng tối, mang lại ánh sáng và may mắn.
Gà cúng giao thừa còn tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, mong ước một năm mới đầy đủ, sung túc. Việc cúng gà vào dịp giao thừa thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên, cầu mong sự phù hộ, bảo vệ cho gia đình trong năm mới.
Tín ngưỡng dân gian
Theo tín ngưỡng dân gian, gà có khả năng xua đuổi ma quỷ, mang lại bình an cho gia đình. Tiếng gà gáy vào buổi sáng tượng trưng cho sự chiến thắng của ánh sáng trước bóng tối, của cái thiện trước cái ác.
Việc cúng gà vào dịp giao thừa còn thể hiện mong ước một năm mới mạnh khỏe, dồi dào sinh lực như chú gà trống khỏe mạnh, oai vệ.
Cách bảo quản gà cúng
Bảo quản trước khi cúng
Gà cúng giao thừa cần được bảo quản cẩn thận để giữ được độ tươi ngon. Sau khi luộc xong, gà nên được để nguội tự nhiên, sau đó bảo quản trong tủ lạnh nếu chưa sử dụng ngay.
Khi bảo quản trong tủ lạnh, nên dùng màng bọc thực phẩm bọc kín gà để tránh hấp mùi từ các thực phẩm khác.
Bảo quản sau khi cúng
Sau khi cúng xong, gà có thể được bảo quản và sử dụng trong những ngày Tết. Gà cúng nên được ăn trong vòng 2-3 ngày để đảm bảo độ tươi ngon.
Có thể bạn quan tâm: Gà Cỗ Cúng Động Thổ: Ý Nghĩa, Cách Chọn Và Chuẩn Bị Mâm Cúng
Nhiều gia đình có thói quen xé gà thành từng miếng nhỏ, ướp gia vị và xào lại để tăng thêm hương vị. Gà cúng cũng có thể được dùng để nấu canh, làm gỏi hoặc chế biến thành các món ăn khác.
Phong tục cúng giao thừa ở các vùng miền
Miền Bắc
Ở miền Bắc, gà cúng giao thừa thường được luộc chín, giữ nguyên con và đặt trên đĩa lớn. Gà được bày trí ở vị trí trung tâm hoặc bên phải của mâm cúng.
Mâm cúng giao thừa ở miền Bắc thường gồm: gà luộc, xôi gấc, bánh chưng, giò chả, canh măng, dưa hành… Gà luộc được coi là món không thể thiếu trong mâm cúng.
Miền Trung
Ở miền Trung, gà cúng giao thừa cũng được luộc chín, tuy nhiên cách bày trí có thể khác biệt so với miền Bắc. Một số gia đình miền Trung có thói quen đặt gà trong tư thế như đang gáy, đầu ngẩng cao.
Mâm cúng giao thừa ở miền Trung thường gồm: gà luộc, xôi, bánh chưng, bánh tét, giò chả, canh măng… Tùy theo từng địa phương mà cách bày trí có thể khác nhau.
Miền Nam
Ở miền Nam, gà cúng giao thừa thường được luộc chín hoặc quay. Gà quay được ưa chuộng vì có màu sắc đẹp mắt, tượng trưng cho sự may mắn, sung túc.
Mâm cúng giao thừa ở miền Nam thường gồm: gà luộc hoặc gà quay, xôi, bánh tét, thịt kho, canh khổ qua… Gà quay thường được đặt ở vị trí trung tâm của mâm cúng.
Lời kết
Gà làm lễ cúng giao thừa đặt như thế nào là câu hỏi quan trọng mà mỗi gia đình Việt Nam đều cần quan tâm khi chuẩn bị mâm cúng năm mới. Việc bày trí gà cúng không chỉ thể hiện lòng thành kính với tổ tiên mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, ảnh hưởng đến vận may cả năm mới.
Theo thông tin tổng hợp từ chuaphatanlongthanh.com, để có một lễ cúng trọn vẹn, gia đình bạn cần lưu ý: chọn gà trống khỏe mạnh, luộc chín cẩn thận, bày trí gà ở vị trí trung tâm hoặc bên phải mâm cúng, đầu gà hướng về phía bàn thờ hoặc hướng ra cửa chính. Gà không được đặt úp mặt xuống dưới, không để bị vỡ da hay biến dạng hình dáng.
Tùy theo phong tục từng vùng miền mà cách bày trí gà cúng có thể khác nhau, nhưng quan trọng nhất là lòng thành kính và sự chu đáo trong việc chuẩn bị. Hy vọng những chia sẻ trên đây sẽ giúp gia đình bạn có một lễ cúng giao thừa trọn vẹn, đón năm mới may mắn, hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng 1 8, 2026 by Đội Ngũ Chùa Phật Ân
